Không chạy theo số lượng, không vì nhu cầu riêng

Cụ thể, có 9 dự án luật sẽ được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Ba (tháng 5/2027), 16 dự án luật, 1 dự án nghị quyết sẽ được trình tại Kỳ họp thứ Tư (tháng 10/2027); trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua 1 pháp lệnh, 1 nghị quyết.

Các dự án luật, nghị quyết trong chương trình được lập dựa trên quan điểm, định hướng cốt lõi là ưu tiên các dự án nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Văn kiện Đại hội XIV và các nghị quyết chiến lược, chuyên đề. Tiếp tục hoàn thiện các văn bản liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước; tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá để mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thể chế hóa các vấn đề, xu hướng mới, đáp ứng yêu cầu cấp thiết về phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Bảo đảm đồng bộ với chủ trương hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Là kết quả từ việc thực hiện nhiệm vụ lập pháp được đề ra trong Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI cũng như thực hiện rà soát tổng thể theo từng nhóm lĩnh vực, nhất là đối với các lĩnh vực mới, liên ngành. Đồng thời xác định rõ phạm vi điều chỉnh và mối quan hệ giữa các văn bản, tránh quy định trùng lặp, chồng chéo, bảo đảm tính đồng bộ và ổn định của hệ thống pháp luật.

Như vậy có thể thấy, yêu cầu xuyên suốt đối với Chương trình lập pháp năm 2027 là không chạy theo số lượng, không phải là việc có bao nhiêu dự án luật trong chương trình mà là chất lượng, tính khả thi của từng dự án luật. Rõ hơn, như ý kiến của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn là cần chuyển mạnh từ tư duy “làm nhiều luật” sang “làm tốt, ổn định và kiến tạo, phát triển”.

Yêu cầu này xuất phát từ thực tế là thời gian qua, khối lượng lập pháp thực hiện khá lớn, góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn nhưng chương trình vẫn phải điều chỉnh nhiều lần. Còn có tình trạng chậm gửi hồ sơ các dự án luật hoặc chuẩn bị chưa kỹ, đánh giá tác động chưa sâu nên phải xin lùi thời gian, rút hoặc áp dụng thủ tục rút gọn.

Để khắc phục tình trạng này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, khi đưa một dự án luật vào chương trình thì phải đồng nghĩa với việc đã cơ bản rõ vấn đề, rõ chính sách, phạm vi, nguồn lực và khả năng hoàn thành. Không lấy điều chỉnh chương trình để “bù” cho việc dự báo chưa tốt, không lấy thủ tục rút gọn để “bù” cho việc chuẩn bị chưa kỹ. Và, chương trình lập pháp phải được thiết kế theo logic của cả hệ thống pháp luật, không theo nhu cầu riêng của từng cơ quan - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Thực tiễn luôn có nhiều vấn đề nảy sinh, đòi hỏi hệ thống pháp luật phải cập nhật và có chế tài điều chỉnh phù hợp. Nên như giải trình, tiếp thu của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tại phiên họp thì sẽ chỉ đề xuất những dự án luật thật sự cấp thiết, đủ điều kiện, hạn chế tối đa việc xin bổ sung, xin rút, xin lùi. Với những nội dung còn giao thoa, chồng lấn, Chính phủ tiếp tục rà soát, nghiên cứu phương án xử lý phù hợp, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật của nước ta đang đứng trước yêu cầu đổi mới cao nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới. Nên vấn đề đặt ra không chỉ với riêng chương trình của năm 2027 mà với cả nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI là chất lượng lập pháp. Như ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật” diễn ra mới đây thì chất lượng của pháp luật không chỉ được thể hiện ở chất lượng văn bản khi được ban hành mà quan trọng hơn phải được kiểm nghiệm qua thực tiễn thi hành, khả năng đi vào cuộc sống; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Đồng thời nâng cao hiệu lực hiệu quả quản lý nhà nước và tạo động lực để đất nước phát triển.