Không chỉ là câu chuyện chất lượng

Với người làm phim, đây không chỉ là dịp tổng kết công việc, mà còn là một không gian sinh hoạt nghề nghiệp giàu ý nghĩa - nơi các thế hệ nghệ sĩ gặp gỡ, trao đổi và tiếp nối những kinh nghiệm quý báu của nghề.

Các đạo diễn, quay phim của Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương tác nghiệp tại một sự kiện lớn của đất nước

Sự kết nối giữa các thế hệ làm phim

Đạo diễn, NSƯT Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương chia sẻ: “Chúng tôi tổ chức hoạt động này để xem lại các tác phẩm đã làm được, đánh giá chất lượng và rút ra những kinh nghiệm cần thiết cho năm sau. Đó là điều quan trọng nhất”.

Ông cho biết, năm 2025, Hãng sản xuất được 37 bộ phim, con số cao nhất từ trước tới nay. Vì vậy, các buổi chiếu được chia thành nhiều ngày, mỗi ngày trình chiếu khoảng 10 tác phẩm để bảo đảm tất cả đều được xem lại. Điều đặc biệt của đợt chiếu phim nội bộ không chỉ những người đang làm việc tại Hãng, nhiều đạo diễn và quay phim kỳ cựu đã nghỉ hưu vẫn được mời tham dự. Sự hiện diện của họ đã tạo nên sự kết nối quan trọng giữa các thế hệ làm phim.

Đạo diễn Khánh Luông, dù đã nghỉ hưu hơn một thập kỷ, vẫn đều đặn trở về “ngôi nhà chung”. Với ông, phim tài liệu cũng như bất kỳ loại hình nghệ thuật nào đều cần sự đổi mới. Bản chất của điện ảnh có thể không thay đổi, nhưng cách tiếp cận và cách thể hiện phải liên tục được làm mới để phù hợp với bối cảnh hiện đại. “Ngày nay, khán giả có rất nhiều lựa chọn. Nếu phim không đủ hấp dẫn, họ sẽ lập tức chuyển sang kênh khác. Vì vậy, người làm phim phải luôn nghĩ đến khán giả”, ông nói.

Những nhận xét thẳng thắn từ các nghệ sĩ đi trước chính là bài học quý giá cho thế hệ đạo diễn trẻ. Hiện nay, lực lượng sáng tác của Hãng chủ yếu là các đạo diễn 8x và 9x. Đây là thế hệ năng động, có khả năng tiếp cận nhanh với những vấn đề nóng của xã hội, đồng thời cũng sẵn sàng thử nghiệm những cách kể chuyện mới.

Đạo diễn, quay phim Đào Đức Thanh, người tham gia thực hiện nhiều bộ phim trong năm qua chia sẻ: “Việc trình chiếu toàn bộ tác phẩm trong không gian tập thể mang lại những giá trị nghề nghiệp đặc biệt. Sau một năm lao động miệt mài, khi cùng nhau ngồi lại xem phim của mình và của đồng nghiệp, chúng tôi có cảm giác như đang nhìn lại cả một hành trình sáng tạo vừa đi qua. Khi đứng ở vị trí của khán giả, mỗi đạo diễn có thể nhận ra những điểm mạnh và hạn chế trong phim mình; đồng thời, việc xem phim của đồng nghiệp cũng mở ra nhiều góc nhìn mới trong cách tiếp cận đề tài và cách kể chuyện”.

Những ý kiến góp ý được đưa ra với tinh thần xây dựng, nhằm giúp mỗi người hoàn thiện hơn trong nghề. Không chỉ đạo diễn, các bộ phận khác như quay phim, dựng phim, âm thanh hay biên kịch cũng tham gia tích cực vào quá trình trao đổi. Điều này phản ánh đặc trưng của điện ảnh - một loại hình nghệ thuật mang tính tập thể, nơi mỗi bộ phim là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều cá nhân và nhiều bộ phận sáng tạo.

Đối với Ban lãnh đạo Hãng, việc xem lại toàn bộ các bộ phim trong năm cũng giúp có cái nhìn tổng thể về định hướng sáng tác. Qua đó, có thể nhận thấy những xu hướng mới, những cách tiếp cận mới cũng như những vấn đề cần được quan tâm trong năm tiếp theo.

Kỳ vọng phim tài liệu đến gần với khán giả

Sau mỗi đợt chiếu phim nội bộ, một câu hỏi lớn vẫn luôn day dứt: Làm thế nào để phim tài liệu thực sự đến gần hơn với khán giả? Đây không phải là trăn trở nhất thời, mà là bài toán kéo dài nhiều năm trong giới làm nghề. Bởi dù mang trong mình giá trị tư liệu và nghệ thuật đậm đặc, phim tài liệu vẫn gặp không ít rào cản trong việc tiếp cận công chúng.

Đạo diễn Khánh Luông nhận định, điều quan trọng nhất để một bộ phim tài liệu có thể thu hút khán giả chính là chất lượng của bộ phim. “Phim phải hay đã. Nếu bản thân bộ phim không hấp dẫn thì dù có quảng bá đến đâu cũng khó giữ được người xem”, ông nhận định.

Quan điểm này cũng được nhiều đạo diễn trẻ chia sẻ. Họ cho biết, trong bối cảnh truyền thông hiện nay, khán giả ngày càng có yêu cầu cao hơn về cách kể chuyện. Thực tế cho thấy, trong năm vừa qua, nhiều bộ phim của Hãng đã thử nghiệm những cách làm mới, chú trọng hơn đến yếu tố cảm xúc và tính điện ảnh. Từ hình ảnh, âm thanh cho tới nhịp điệu dựng phim đều có sự cải tiến vượt bậc so với trước đây. Bên cạnh những chủ đề quen thuộc như lịch sử cách mạng, chân dung nhân vật hay tình yêu quê hương đất nước, nhiều bộ phim đã khai thác những vấn đề đương đại như môi trường, chuyển đổi số, công nghệ hay đời sống đô thị...

Theo ông Trịnh Quang Tùng, phần lớn các bộ phim trong năm vừa qua đều đạt chất lượng tốt. Nhiều đạo diễn đã có những bước tiến rõ rệt trong cách tiếp cận đề tài và cách kể chuyện. Điều này cho thấy thế hệ làm phim trẻ đang dần tìm được tiếng nói riêng của mình. Tuy nhiên, để phim tài liệu thực sự đến gần với khán giả, chất lượng tác phẩm thôi là chưa đủ, và một trong những thách thức lớn là cơ chế phát hành.

Hiện nay, phần lớn phim của Hãng được sản xuất theo đặt hàng của Nhà nước. Sau khi hoàn thành, việc phát hành thường phải thông qua nhiều khâu quản lý, khiến quá trình đưa phim đến với công chúng đôi khi bị chậm trễ. Trong khi đó, thời đại số đang mở ra nhiều cơ hội mới cho việc phổ biến phim. Các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội hay hệ thống truyền hình số có thể trở thành những kênh phát hành hiệu quả, giúp phim tài liệu tiếp cận khán giả rộng rãi hơn.

Không ít nghệ sĩ cho rằng, nếu có cơ chế linh hoạt hơn, những tác phẩm có giá trị sẽ có cơ hội đến với công chúng sớm hơn. Bên cạnh vấn đề phát hành, việc đầu tư trang thiết bị cũng là một yếu tố quan trọng. Trong bối cảnh công nghệ làm phim thay đổi nhanh chóng, việc cập nhật thiết bị mới sẽ giúp đội ngũ sáng tạo nâng cao chất lượng hình ảnh và âm thanh.

Dù vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng những người làm nghề tại Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương kiên định niềm tin vào con đường mà mình theo đuổi. Bởi hơn ai hết, họ hiểu rằng mỗi bộ phim là một lát cắt của hiện thực, là câu chuyện về con người và thời đại. Và khi những câu chuyện ấy được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh hấp dẫn, chúng sẽ dễ dàng chạm đến trái tim khán giả. Đó cũng chính là kỳ vọng của các nghệ sĩ khi tổ chức chiếu phim nội bộ: Không chỉ để nhìn lại những gì đã làm được, mà còn để chuẩn bị cho những hành trình sáng tạo mới.

THẢO NGUYÊN