Không có lợi thế vượt trội về công nghệ, làm sao để tăng trưởng hai con số?

Các đại biểu thảo luận tại Diễn đàn. Ảnh: Hạ Chi.

Khánh Hòa "đặt cược" vào hạ tầng số

Theo ông Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2025–2030 không đơn thuần là chỉ tiêu kinh tế mà là “cuộc chuyển đổi mô hình phát triển toàn diện” của địa phương. Nếu trước đây Khánh Hòa chủ yếu dựa vào khai thác tiềm năng sẵn có thì hiện nay tỉnh chuyển sang định hướng “kiến tạo giá trị bền vững”.

Tỉnh xác định bốn trụ cột phát triển gồm công nghiệp, năng lượng, du lịch – dịch vụ và đô thị thông minh. Trong đó, hạ tầng số và không gian dữ liệu được xem là động lực đột phá để hiện thực hóa mục tiêu kinh tế số chiếm 30–35% GRDP vào năm 2030.

“Hạ tầng số là đường cao tốc – dữ liệu và công nghệ là nguồn năng lượng mới”, ông Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa, địa phương đang triển khai lộ trình phát triển hạ tầng số theo nhiều giai đoạn. Đến nay, cáp quang đã phủ 99% số xã, 5G phủ khoảng 98% dân số. Giai đoạn tiếp theo sẽ hướng tới băng thông 1Gb/s, phủ sóng 5G toàn diện và sẵn sàng cho 6G vào năm 2030.

Song song với hạ tầng viễn thông, Khánh Hòa cũng xây dựng kho dữ liệu dùng chung và cổng dữ liệu mở của tỉnh. Bốn lĩnh vực ưu tiên số hóa gồm đất đai, du lịch, y tế và kinh tế biển. Theo ông Nguyễn Thanh Hà, dữ liệu đang trở thành “tư liệu sản xuất mới” trong nền kinh tế số.

Khánh Hòa cũng đặt mục tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu hiện đại theo mô hình điện toán đám mây, hướng tới quy mô vùng và quốc gia. Địa phương kỳ vọng kết hợp lợi thế năng lượng tái tạo như điện gió, LNG, thủy điện tích năng để phát triển các trung tâm dữ liệu xanh, tối ưu tiêu thụ năng lượng và giảm phát thải carbon.

Không chỉ tập trung vào hạ tầng, tỉnh còn xây dựng hệ sinh thái chính sách nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo ông Nguyễn Thanh Hà, trong thời gian tới Khánh Hòa sẽ triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, hình thành quỹ khoa học công nghệ và quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ doanh nghiệp số phát triển.

Ghi nhận thực tế hiện nay Khánh Hòa chưa có nhiều doanh nghiệp công nghệ số quy mô lớn, ông Nguyễn Thanh Hà cho rằng mức đóng góp hơn 10% GRDP từ kinh tế số là nỗ lực đáng kể nếu nhìn vào nền tảng doanh nghiệp hiện nay.

Định hướng trong thời gian tới, địa phương sẽ tập trung gia tăng số lượng doanh nghiệp công nghệ, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp hiện hữu thông qua các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số, nâng cao năng suất và khả năng thích ứng.

Huế lấy dữ liệu và nền tảng dùng chung làm lợi thế cạnh tranh

Nếu Khánh Hòa lựa chọn hạ tầng số và dữ liệu làm nền tảng tăng trưởng mới thì Huế lại cho thấy cách tiếp cận theo hướng quản trị số dựa trên dữ liệu và phát triển hệ sinh thái dùng chung.

Ông Nguyễn Dương Anh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế phân tích: trước đây mô hình quản lý hành chính chủ yếu mang tính số hóa đơn thuần, phản ứng chậm và dữ liệu phân tán. Hiện nay Huế đang chuyển dần sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu. Đây không còn là cách điều hành theo kiểu xử lý tình huống phát sinh mà hướng tới khả năng chủ động, dự báo và mô phỏng trước các vấn đề của thực tiễn.

“Mục tiêu của chuyển đổi số không phải chỉ để đưa giấy tờ lên môi trường điện tử, mà quan trọng hơn là hình thành một hệ thống quản trị có khả năng kết nối dữ liệu liên thông, phân tích dữ liệu lớn và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực”, ông Nguyễn Dương Anh nhấn mạnh.

Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế, đây cũng là nền tảng để địa phương hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn phát triển mới.

Một trong những điểm nổi bật trong mô hình quản trị số của Huế là việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu và các nền tảng điều hành dùng chung. Thành phố đã triển khai nhiều hệ thống như nền tảng theo dõi nhiệm vụ, chỉ tiêu điều hành; hệ thống báo cáo vị trí việc làm; nền tảng hỗ trợ thực thi công vụ; hệ thống tổng hợp, phân tích dữ liệu; giám sát điều hành và báo cáo số hóa.

Các nền tảng này cho phép cập nhật tự động tiêu chí, theo dõi tiến độ xử lý công việc và tạo ra hệ thống báo cáo theo thời gian thực. Nhờ đó, lãnh đạo các cấp có thể theo dõi tình hình thực hiện nhiệm vụ trực quan hơn thay vì phụ thuộc vào báo cáo thủ công như trước đây.

Trong hệ sinh thái số của Huế, Hue-S được xem là “siêu ứng dụng” đóng vai trò cổng tương tác giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp. Nền tảng hiện phục vụ hơn 1,3 triệu tài khoản và tích hợp hơn 50 dịch vụ tiện ích. Người dân có thể phản ánh hiện trường, sử dụng dịch vụ công, tra cứu thông tin hay tiếp cận các tiện ích đô thị trên cùng một nền tảng.

Theo ông Nguyễn Dương Anh, điểm quan trọng của chuyển đổi số không nằm ở số lượng ứng dụng mà ở khả năng tạo ra tương tác hai chiều giữa người dân và chính quyền. Khi người dân tham gia vào hệ sinh thái số, dữ liệu được cập nhật liên tục và quá trình điều hành trở nên sát thực tế hơn.

Một cấu phần quan trọng khác là HueIOC – trung tâm điều hành thông minh của thành phố. Đây được xem là “bộ não số” của hệ thống quản trị, xử lý khoảng 100TB dữ liệu mỗi năm và có khả năng điều phối hơn 200 kịch bản tự động phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Song song với đó, Huế cũng xây dựng nền tảng Data Lake kết nối 91 cơ sở dữ liệu chuyên ngành nhằm tạo điều kiện cho việc chia sẻ và khai thác dữ liệu liên thông giữa các cơ quan nhà nước.

Theo ông Nguyễn Dương Anh, việc hình thành “hồ dữ liệu” tập trung không chỉ phục vụ quản trị mà còn mở ra khả năng phân tích, dự báo và hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu lớn. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình “chính quyền điện tử” sang “chính quyền số”, nơi dữ liệu trở thành tài nguyên cốt lõi cho phát triển.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng thách thức hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở tư duy vận hành. Nếu thiếu cơ chế liên thông dữ liệu, thiếu nhân lực chất lượng cao hoặc chưa thay đổi cách quản trị, các nền tảng số rất dễ rơi vào tình trạng đầu tư manh mún, thiếu hiệu quả.

“Dữ liệu phải thực sự sống và tạo ra giá trị trong điều hành. Nếu chỉ dừng ở mức thu thập mà không được phân tích, chia sẻ và sử dụng hiệu quả thì sẽ khó tạo ra thay đổi trong quản trị công”, ông Nguyễn Dương Anh nói.