Không để áp lực trước mắt làm suy giảm dư địa điều hành những năm sau

Chiều ngày 30/10, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế xã hội và ngân sách năm 2026; dự kiến kế hoạch kinh tế xã hội, ngân sáchnăm 2027.

Mở rộng tín dụng cần gắn với năng lực trả nợ, hiệu quả dự án

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (đoàn Ninh Bình) đánh giá các báo cáo của Chính phủ cho thấy những kết quả tích cực, quan trọng, khá toàn diện, với nhiều điểm sáng rất đáng trân trọng. Đồng thời, một yêu cầu rất rõ được đặt ra: nền kinh tế cần tăng trưởng cao hơn nhưng phải dựa trên nền tảng vững chắc hơn, nguồn lực huy động nhiều hơn nhưng phải chuyển hóa thành năng suất, việc làm và thu nhập thực chất.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (đoàn Ninh Bình) phát biểu.

Theo đại biểu, GDP 9 tháng tăng 9,01%, nhưng để cả năm đạt từ 10% trở lên, quý IV phải tăng khoảng 12,5%, trong khi 27/34 địa phương chưa đạt tiến độ mục tiêu.

Nhấn mạnh “mục tiêu tăng trưởng phải được thực hiện trong giới hạn an toàn, không để áp lực trước mắt làm suy giảm dư địa điều hành những năm sau”, đại biểu đề nghị chuyển trọng tâm từ huy động vốn sang phân bổ vốn hiệu quả và bảo đảm an toàn tài chính. Mở rộng tín dụng cần gắn với năng lực trả nợ, hiệu quả dự án, kiểm soát chặt rủi ro giữa ngân hàng, trái phiếu và bất động sản.

Về lâu dài, không để tín dụng ngân hàng tiếp tục gánh phần lớn nhu cầu vốn trung và dài hạn; cần phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch, nâng cao chất lượng công bố thông tin, xếp hạng tín nhiệm và khuyến khích nhà đầu tư dài hạn.

Tránh đồng nhất số vốn chi ra với hiệu quả tăng trưởng

Cùng quan tâm chất lượng tăng trưởng, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đánh giá cao sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Trong bối cảnh giá năng lượng, lãi suất, chi phí logistics tăng cao, kết quả tăng trưởng 9 tháng là rất đáng trân trọng.

Để bảo đảm tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên năm 2027, đại biểu cho rằng trọng tâm hiện nay là biến giải pháp thành danh mục công việc, tiến độ và sản phẩm có thể kiểm chứng. Kịch bản tăng trưởng cần được cập nhật theo quý, theo ngành, gắn với những dự án thực sự đưa vào vận hành.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) phát biểu.

Với đầu tư công, đại biểu đề nghị đánh giá đồng thời tiến độ giải ngân và kết quả đầu ra, nhất là năng lực sản xuất mới, tác động đến đời sống người dân, “tránh đồng nhất khối lượng vốn chi ra với hiệu quả tăng trưởng của nền kinh tế”.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh cũng kiến nghị rà soát từng dự án, xác định rõ vướng mắc, trách nhiệm và khả năng hoàn thành; điều chuyển vốn khỏi dự án chậm, thiếu điều kiện thực hiện sang dự án có khả năng hấp thụ và hiệu quả cao. Chỉ khởi công dự án quy mô lớn khi đã làm rõ nguồn vốn, tiến độ, khả năng kết nối, không để thiếu điện, chậm hạ tầng trở thành lực cản tăng trưởng.

Từ yêu cầu nâng cao tính tự chủ và sức chịu đựng của nền kinh tế, đại biểu Phạm Hùng Thắng (đoàn Ninh Bình) đề nghị nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, tạo ra và giữ lại nhiều giá trị hơn cho đất nước.

Theo đại biểu, cần chuyển đánh giá kết quả thu hút đầu tư từ số lượng dự án, quy mô vốn sang chất lượng liên kết và sức lan tỏa đối với doanh nghiệp Việt Nam. Hiệu quả hỗ trợ phải được nhìn nhận qua việc doanh nghiệp có trở thành nhà cung ứng, có hợp đồng ổn định và nâng cao giá trị gia tăng hay không. “Cũng không thể đồng nhất sự hiện diện của tập đoàn kinh tế lớn với hiệu quả chuyển giao công nghệ”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu phân tích, nếu doanh nghiệp trong nước chỉ gia công đơn giản, còn thiết kế, vật liệu, linh kiện quan trọng và kỹ thuật cao vẫn phụ thuộc bên ngoài, giá trị xuất khẩu tăng không đồng nghĩa với năng lực tự chủ của nền kinh tế được nâng lên tương ứng.

Do đó, đại biểu kiến nghị, trên cơ sở đánh giá năng lực doanh nghiệp Việt Nam, Nhà nước hỗ trợ đúng khâu còn thiếu, yếu như thử nghiệm, chứng nhận chất lượng, cải tiến quy trình, đào tạo kỹ thuật và đổi mới thiết bị. Ngay năm 2027, cần lựa chọn một số ngành, nhóm sản phẩm có tiềm năng liên kết, xác định doanh nghiệp dẫn dắt, nhu cầu mua hàng và doanh nghiệp Việt Nam có triển vọng để xây dựng lộ trình hỗ trợ.

Đồng thời, giao cơ quan đầu mối định kỳ theo dõi, tổng hợp, công bố số doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng, giá trị hợp đồng, năng suất và kết quả đổi mới công nghệ.

Ở góc độ phát triển vùng, đại biểu Tạ Minh Tâm (đoàn Đồng Tháp) đặt câu hỏi: Tại sao một trong những vùng sản xuất hàng hóa lớn của cả nước lại có mật độ doanh nghiệp thấp nhất?

Đại biểu Tạ Minh Tâm (đoàn Đồng Tháp) phát biểu.

Theo đại biểu, Đồng bằng sông Cửu Long cần một hệ thống doanh nghiệp đủ mạnh để kết nối sản xuất phân tán thành các chuỗi giá trị có sức cạnh tranh. Phát triển doanh nghiệp phải được nhìn nhận qua khả năng tồn tại, phát triển và liên tục tạo ra cơ hội kinh tế, đồng thời là chính sách giữ chân con người, củng cố cộng đồng.

“Một tuyến cao tốc không tự tạo ra doanh nghiệp, một cảng biển không tự tạo ra thị trường — chính doanh nghiệp mới là chủ thể tổ chức các nguồn lực thành sản phẩm, dịch vụ, việc làm và thu nhập”, đại biểu phát biểu.

Đại biểu kiến nghị nghiên cứu khung giải pháp phát triển doanh nghiệp đặc thù cho Đồng bằng sông Cửu Long, phù hợp kinh tế nông nghiệp, thị trường liên tỉnh, liên kết với Đông Nam Bộ, giải quyết những vấn đề từng địa phương khó tự xử lý.

Hiệu quả thể chế phải được bằng con số cụ thể

Quan tâm đến cải cách thể chế, đại biểu Lã Thanh Tân (đoàn Hải Phòng) đề nghị chuyển tư duy từ sửa từng quy định sang xử lý những điểm nghẽn của cả hệ thống pháp luật.

Theo đại biểu, nhiều điểm nghẽn trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh nằm ở mối quan hệ giữa nhiều luật, nhiều cơ quan và nhiều công đoạn. Một dự án có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của pháp luật về quy hoạch, đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và kinh doanh bất động sản. “Chỉ cần một khâu thiếu thống nhất, toàn bộ quá trình có thể bị đình trệ”, đại biểu lưu ý.

Đại biểu Lã Thanh Tân (đoàn Hải Phòng) phát biểu.

Vì vậy, cần rà soát theo các chuỗi quan hệ pháp lý liên ngành, lựa chọn lĩnh vực tác động lớn đến huy động nguồn lực và tăng trưởng để xử lý trước. Mỗi nhóm vấn đề phải xác định rõ quy định bất cập, nguyên nhân, phương án xử lý, cơ quan chịu trách nhiệm và thời gian hoàn thành.

Đặc biệt, cần gắn trách nhiệm cơ quan chủ trì soạn thảo với toàn bộ vòng đời chính sách, từ đánh giá tác động, tổ chức thực hiện đến kiểm tra, đánh giá sau ban hành. Hiệu quả thể chế phải được đo bằng thời gian, chi phí thủ tục giảm được bao nhiêu; bao nhiêu điểm nghẽn được xử lý; bao nhiêu dự án, nguồn lực được khơi thông và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp được cải thiện thế nào.

“Một hệ thống pháp luật tốt phải giúp người dân dễ thực hiện quyền của mình, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư kinh doanh và giúp bộ máy nhà nước vận hành hiệu quả”, đại biểu Lã Thanh Tân khẳng định.