Không để bị động trước thiên tai cực đoan

Mưa lũ cực đoan tháng 11/2025 khiến người dân phải dùng thuyền di chuyển tại cửa Chính Tây

Chủ động phòng ngừa, nâng cao năng lực ứng phó

Theo Chỉ thị số 23/CT-TTg do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký ngày 25/5, những năm gần đây thiên tai ở nước ta diễn biến ngày càng bất thường, cực đoan và khó dự báo. Năm 2024 và 2025, nhiều địa phương liên tiếp hứng chịu các đợt bão mạnh, mưa lũ lớn vượt mức lịch sử, gây ngập lụt nghiêm trọng, sạt lở đất, lũ quét và lũ ống trên diện rộng.

Thiên tai đã gây thiệt hại nặng nề về người, tài sản, cơ sở hạ tầng và ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống, sinh kế của người dân cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội của nhiều địa phương. Mặc dù công tác phòng, chống thiên tai thời gian qua luôn nhận được sự quan tâm của cả hệ thống chính trị, song thực tế cho thấy khả năng chống chịu của nhiều công trình hạ tầng còn hạn chế, năng lực dự báo và cảnh báo sớm chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt đối với các hiện tượng thiên tai cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ quét hay sạt lở đất.

Tại một số nơi công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức ứng phó vẫn còn bị động, lúng túng khi xảy ra các tình huống thiên tai phức tạp. Vì vậy, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quán triệt và thực hiện nghiêm Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư cùng Nghị quyết số 116/NQ-CP của Chính phủ.

Theo đó, công tác phòng, chống thiên tai phải được triển khai theo phương châm “chủ động phòng ngừa - dự báo, cảnh báo, chỉ đạo ứng phó kịp thời - khắc phục khẩn trương, hiệu quả”, trong đó ưu tiên hàng đầu là bảo vệ tính mạng người dân.

Lực lượng vũ trang giúp người dân phường Kim Long (TP. Huế) dọn dẹp sau mưa lũ

Người đứng đầu các địa phương được yêu cầu trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai trên địa bàn. Các tỉnh, thành phải rà soát, hoàn thiện các kế hoạch, phương án ứng phó với từng loại hình thiên tai theo từng cấp độ rủi ro, bảo đảm sát thực tế và phù hợp với những kịch bản thiên tai cực đoan có thể xảy ra.

Đặc biệt, các địa phương cần chủ động xác định các khu vực trọng điểm, khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ quét, ngập lụt sâu để có phương án ứng phó từ sớm, từ xa. Việc sơ tán, di dời dân khỏi các khu vực nguy hiểm phải được chuẩn bị kỹ lưỡng và triển khai kịp thời khi cần thiết. Nếu cần bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân, chính quyền có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế di dời theo quy định.

Ngoài ra, phải chủ động xây dựng các khu tái định cư cho người dân sinh sống tại vùng có nguy cơ cao xảy ra thiên tai; đồng thời lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội nhằm nâng cao khả năng thích ứng và giảm thiểu rủi ro lâu dài.

Ứng dụng công nghệ trong phòng, chống thiên tai

Một nhiệm vụ trọng tâm được nhấn mạnh là rà soát, đánh giá mức độ an toàn của hệ thống công trình phòng, chống thiên tai và hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện lực, viễn thông để kịp thời gia cố, sửa chữa trước mùa mưa bão năm 2026.

Các địa phương phải ưu tiên bố trí nguồn lực tập trung sửa chữa, nâng cấp các tuyến đê điều, hồ chứa, hồ đập có nguy cơ mất an toàn; đồng thời quản lý chặt chẽ việc vận hành điều tiết hồ chứa nhằm bảo đảm an toàn công trình và khu vực hạ du trong mọi tình huống.

Yêu cầu tiếp tục củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã; tăng cường đầu tư trang thiết bị, phương tiện và công cụ hỗ trợ nhằm bảo đảm phương châm “bốn tại chỗ” đến tận thôn, bản, khu dân cư.

Kiểm tra các thông số từ trạm khí tượng tự động tại Trạm Khí tượng TP. Huế

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì phối hợp với các bộ, ngành và địa phương nâng cao chất lượng dự báo, tập trung vào các hiện tượng thiên tai cực đoan như mưa lớn cục bộ, lũ đặc biệt lớn, sạt lở đất, lũ quét, dông lốc và ngập lụt diện rộng. Nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông, đồng thời phối hợp với các địa phương triển khai các dự án nâng cấp đê điều, hồ đập bị hư hỏng sau các đợt thiên tai đã qua.

Bộ Quốc phòng được giao duy trì chế độ trực sẵn sàng cứu hộ, cứu nạn; triển khai hệ thống tổng đài 112 phục vụ tiếp nhận thông tin và hỗ trợ ứng phó thiên tai, tìm kiếm cứu nạn trên phạm vi cả nước. Các đơn vị quân đội đóng quân tại những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão lũ phải chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện để sẵn sàng hỗ trợ địa phương sơ tán dân và cứu hộ khi cần thiết.

Bộ Công an có trách nhiệm xây dựng phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông trong mùa mưa bão; đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về đê điều, lấn chiếm lòng sông, bãi sông làm gia tăng nguy cơ thiên tai.

Chỉ thị đặt ra yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác phòng, chống thiên tai. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, triển khai các giải pháp công nghệ hiện đại phục vụ dự báo, cảnh báo, điều hành ứng phó và tìm kiếm cứu nạn.

Với những nhiệm vụ, giải pháp tại Chỉ thị số 23/CT-TTg, Chính phủ kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai trên phạm vi cả nước, góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan, khó lường.