Quan hệ Thái Lan-Việt Nam bước vào 'kỷ nguyên mới'

Theo vị chuyên gia, sau hơn hai thập kỷ, quan hệ song phương đã phát triển mạnh mẽ và năng động đến mức có thể nói Việt Nam hiện là một trong những “quốc gia láng giềng gần gũi nhất” của Thái Lan, dù hai nước không có chung đường biên giới. Chuyến thăm lần này được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố cam kết giữa hai Đối tác chiến lược toàn diện.

Chuyến công du kéo dài ba ngày của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang ý nghĩa đặc biệt khi đồng thời giữ cương vị Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh địa chính trị khu vực và thế giới biến động sâu sắc. Trong khi đó, Việt Nam nổi lên như một trong những động lực tăng trưởng kinh tế quan trọng của Đông Nam Á, với mức tăng trưởng GDP dự kiến đạt khoảng 8% trong năm nay, cao nhất khu vực.

Hà Nội đang thúc đẩy vai trò và vị thế lớn hơn trên trường khu vực và quốc tế, đồng thời hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần một môi trường khu vực ổn định dựa trên trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Hai nền kinh tế lớn của Đông Nam Á lục địa

Thái Lan và Việt Nam là hai nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á lục địa được đánh giá có đủ tiềm lực để cùng định hình tương lai khu vực.

Sau khi thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược năm 2013 và nâng cấp lên Đối tác chiến lược tăng cường năm 2015, hai nước tiếp tục mở rộng hợp tác trong suốt thập kỷ qua. Đến tháng 5/2025, hai quốc gia chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Chuyến thăm lần này cũng diễn ra đúng dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan. Trong hai thập kỷ gần đây, quan hệ song phương đã phát triển vượt xa khuôn khổ ngoại giao truyền thống để trở thành mối quan hệ hợp tác sâu rộng và gắn kết trên nhiều lĩnh vực chiến lược.

Đáng chú ý, cách nhìn của người Thái Lan về Việt Nam cũng đã thay đổi đáng kể. Nếu trước đây Việt Nam thường được xem là đối thủ cạnh tranh, thì hiện nay ngày càng được nhìn nhận như một đối tác tin cậy và có giá trị hợp tác cao. Sự thay đổi trong nhận thức này đã tạo động lực để lãnh đạo hai nước thúc đẩy hợp tác cấp cao sâu rộng hơn.

Ngoại giao cây tre rộng mở

Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng gay gắt, quan hệ Thái Lan-Việt Nam được xem là một trụ cột quan trọng góp phần duy trì ổn định khu vực.

Theo ông Đặng Trung Dũng (Học viện Ngoại giao Việt Nam), hai nước đã xây dựng được “mức độ tin cậy chính trị cao”, trong khi Thái Lan giữ vai trò địa chính trị quan trọng ở phía Tây của Việt Nam.

Từ góc nhìn của Thái Lan, việc tăng cường gắn kết chiến lược với Việt Nam cũng giúp cân bằng ảnh hưởng và tham vọng bá quyền của các cường quốc bên ngoài khu vực. Hai nước được cho là bổ trợ lẫn nhau về ngoại giao thông qua cách tiếp cận “ngoại giao cây tre rộng mở” - linh hoạt, thực dụng nhưng vẫn giữ được cân bằng chiến lược.

Việc phối hợp chặt chẽ hơn trong chính sách đối ngoại có thể giúp cả hai tận dụng thế mạnh ngoại giao của nhau nhằm củng cố vai trò trung tâm của ASEAN và tăng cường quan hệ láng giềng hữu nghị. Dù có mạng lưới quan hệ khác nhau với các cường quốc, hai quốc gia đều theo đuổi chiến lược cân bằng tương đối tương đồng.

Thúc đẩy hợp tác quốc phòng và kinh tế

Trong bối cảnh phân cực địa chính trị gia tăng, giới quan sát cho rằng hai nước nên nâng cấp Đối thoại chính sách quốc phòng lên cấp bộ trưởng, đồng thời mở rộng sự tham gia của Việt Nam trong cuộc tập trận Hổ mang Vàng thường niên. Hiện nay, Việt Nam mới chỉ tham gia một số hoạt động hải quân với tư cách quan sát viên.

Nền tảng của quan hệ chiến lược song phương được củng cố bởi quan hệ kinh tế ngày càng sâu rộng. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 6 của Thái Lan trên toàn cầu và lớn thứ 2 trong ASEAN. Ngược lại, Thái Lan là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN.

Kim ngạch thương mại song phương đã tăng đều trong những năm gần đây lên hàng chục tỷ USD, dù Việt Nam vẫn liên tục nhập siêu từ Thái Lan. Hai nước đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại lên 25 tỷ USD trong thời gian tới. Đầu tư của Thái Lan vào Việt Nam cũng tăng ổn định. Thái Lan hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn thứ tám tại Việt Nam với hơn 700 doanh nghiệp tham gia 792 dự án, tổng vốn đăng ký khoảng 5,4 tỷ USD kể từ năm 1987. Hơn 55% hàng xuất khẩu của Thái Lan sang Việt Nam là hàng hóa trung gian như linh kiện ô tô, hóa chất, nhựa, điện tử và sản phẩm dầu mỏ phục vụ ngành sản xuất định hướng xuất khẩu của Việt Nam.

Ba kết nối và hợp tác khu vực

Để tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu như biến động năng lượng, hai nước đang thúc đẩy sáng kiến “Ba kết nối”.

Trụ cột đầu tiên là tăng cường chuỗi cung ứng trong các ngành điện tử, chế biến thực phẩm, hóa dầu và phụ tùng ô tô nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm rào cản thương mại. Trụ cột thứ hai là kết nối các địa phương Đông Bắc Thái Lan với các tỉnh của Việt Nam thông qua hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, mở rộng liên kết kinh doanh và phân phối lợi ích kinh tế tới cộng đồng địa phương.

Hiện hai nước đã có 20 cặp địa phương kết nghĩa. Điểm dừng chân đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là tỉnh Udon Thani - nơi sinh sống của khoảng 60% trong tổng số 100.000 người Việt tại Thái Lan. Đây cũng là nơi có “Vietnam Town” đầu tiên trên thế giới.

Hai nước đồng thời thúc đẩy hợp tác phát triển bền vững, khi mô hình kinh tế Sinh học - Tuần hoàn - Xanh (BCG) của Thái Lan có nhiều điểm tương đồng với Chiến lược tăng trưởng xanh của Việt Nam.

Hợp tác biển, lao động và du lịch

Hợp tác an ninh biển được dự báo sẽ ngày càng quan trọng trong thời gian tới. Hai nước cần tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), nhằm ngăn chặn tình trạng xâm phạm vùng biển của nhau.

Việc ký Bản ghi nhớ giữa Trung tâm Chỉ huy Thực thi pháp luật hàng hải Thái Lan và Cảnh sát biển Việt Nam hồi tháng 8/2024 được xem là bước tiến quan trọng trong hợp tác thực thi pháp luật trên biển.

Lĩnh vực lao động và giao lưu nhân dân cũng còn nhiều tiềm năng. Với dân số hơn 102 triệu người và cơ cấu dân số trẻ hơn Thái Lan, Việt Nam có thể góp phần đáp ứng nhu cầu lao động tay nghề cao trong nền kinh tế số của Thái Lan. Hai nước được khuyến nghị sớm cập nhật thỏa thuận lao động song phương. Hiện chỉ có khoảng 12.389 lao động Việt Nam được cấp phép làm việc tại Thái Lan.

Du lịch cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Các hãng hàng không đang lên kế hoạch mở rộng mạng lưới 250 chuyến bay thẳng mỗi tuần kết nối Thái Lan với 6 điểm đến tại Việt Nam. Năm ngoái, lượng khách di chuyển giữa hai nước đã vượt 1 triệu lượt. Thái Lan hiện cũng có ba khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phichit, Udon Thani và Nakhon Phanom - những địa danh gắn với thời gian hoạt động của Người tại Thái Lan trong giai đoạn đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Theo giới quan sát, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là cơ hội để Việt Nam và Thái Lan tiếp tục làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác, đồng thời thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng cho toàn khu vực.