Không để hộ kinh doanh đứng ngoài cuộc chuyển đổi số

Khu vực hộ kinh doanh đang đứng trước sức ép chuyển đổi

Chiều 10/6, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Công Thương, UBND thành phố Đồng Nai cùng các cơ quan, doanh nghiệp liên quan tổ chức Hội nghị công bố Kế hoạch phối hợp triển khai thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số trên địa bàn thành phố Đồng Nai.

Đây là hoạt động nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế tư nhân; đồng thời hiện thực hóa một trong những giải pháp đột phá về phát triển kinh tế số, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Theo ông Lê Trường Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai, trên địa bàn hiện có gần 61.900 cửa hàng và hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ đang hoạt động. Đây là lực lượng giữ vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hóa, tạo việc làm và thúc đẩy tiêu dùng nội địa.

Ông Lê Trường Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai phát biểu tại buổi lễ (Ảnh: MST)

Tuy nhiên, phần lớn hộ kinh doanh vẫn hoạt động theo phương thức truyền thống, trong khi yêu cầu về hóa đơn điện tử, thanh toán số, quản trị dữ liệu và thương mại điện tử ngày càng trở thành điều kiện cần để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Việc sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, quản lý dữ liệu khách hàng, bán hàng đa kênh hay kết nối với các sàn thương mại điện tử đang dần trở thành yêu cầu phổ biến của thị trường.

Trong khi đó, không ít hộ kinh doanh vẫn phụ thuộc vào ghi chép thủ công, kinh nghiệm cá nhân và các mối quan hệ khách hàng quen thuộc. Điều này khiến khoảng cách giữa mô hình kinh doanh truyền thống với xu hướng tiêu dùng mới ngày càng lớn.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho rằng nhiều hộ kinh doanh hiện có nhu cầu chuyển đổi số nhưng còn gặp khó khăn trong tiếp cận công cụ số, kỹ năng số cũng như nguồn lực triển khai.

Ông Bùi Hoàng Phương - Thứ trưởng Bộ
Khoa học và Công nghệ phát biểu tại buổi lễ (Ảnh: MST)

Ông nhấn mạnh chuyển đổi số không đơn thuần là đưa một vài phần mềm vào hoạt động kinh doanh, mà là thay đổi phương thức phát triển, hình thành mô hình kinh doanh mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chuyển đổi số không phải là việc ứng dụng một vài phần mềm đơn lẻ hay đơn thuần tin học hóa các quy trình hiện có, mà đã trở thành phương thức phát triển mới, mô hình kinh doanh mới giúp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo Thứ trưởng, Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá, còn Nghị quyết số 68-NQ/TW khẳng định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Vì vậy, hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số có ý nghĩa đặc biệt trong việc đưa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đi vào khu vực kinh tế cơ sở.

Kế hoạch phối hợp hôm nay là sự chung tay của các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp công nghệ số để đồng hành cùng người dân, hộ kinh doanh chuyển đổi số, giúp kinh doanh hiệu quả hơn, tuân thủ pháp luật tốt hơn.

Ông cũng nhấn mạnh tinh thần triển khai của chương trình là “Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp đồng hành - người dân và hộ kinh doanh là trung tâm thụ hưởng”.

Mục tiêu không chỉ là “lên sàn”, mà phải có giao dịch thực

Tại Đồng Nai, mục tiêu đặt ra không chỉ là hỗ trợ một nhóm hộ kinh doanh tiếp cận công nghệ mà còn tạo ra một mô hình có thể đo lường được hiệu quả và nhân rộng trong tương lai.

Ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết chương trình được triển khai theo lộ trình ba bước: nâng cao nhận thức, đánh giá hiện trạng và hỗ trợ triển khai các giải pháp số phù hợp cho hộ kinh doanh.

Theo đó, khoảng 6.000 cửa hàng, hộ kinh doanh trên địa bàn sẽ được khảo sát, đánh giá mức độ chuyển đổi số thông qua hệ thống trực tuyến RDX. Công cụ này cho phép các hộ kinh doanh tự kiểm tra “sức khỏe số” của mình, từ hoạt động quản lý bán hàng, thanh toán điện tử đến khả năng khai thác dữ liệu khách hàng trong kinh doanh.

Kết quả khảo sát sẽ góp phần hình thành cơ sở dữ liệu về hiện trạng chuyển đổi số của khu vực bán buôn, bán lẻ trên địa bàn, làm cơ sở cho công tác tổng hợp, phân tích và xây dựng các giải pháp hỗ trợ trong thời gian tới.

Một vấn đề khác được đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi số tạo ra giá trị kinh tế thực sự thay vì chỉ dừng ở các chỉ tiêu hình thức.

Bà Nguyễn Thúy Anh, Phó Trưởng phòng Chuyển đổi số, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), cho biết chương trình hỗ trợ hộ kinh doanh ứng dụng thương mại điện tử được triển khai theo phương châm “Đúng đối tượng - Dễ ứng dụng - Có giao dịch thực tế - Đo lường được hiệu quả”.

“Trọng tâm không phải là tạo thêm tài khoản hay gian hàng trực tuyến, mà là tạo thêm giao dịch, doanh thu và khách hàng cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên môi trường số”.

Theo bà, việc ứng dụng các nền tảng số cần gắn với thanh toán điện tử, hóa đơn điện tử, logistics và các công cụ quản trị nhằm mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ dài hạn, bà Trần Thị Quốc Hiền, Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho rằng việc hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số không chỉ dừng ở mục tiêu nâng cao hiệu quả kinh doanh. Quá trình này còn góp phần hình thành dữ liệu, hạ tầng số và các nền tảng cho những mô hình tăng trưởng mới của địa phương trong tương lai. “Mỗi dữ liệu được tạo ra hôm nay có thể trở thành nguồn lực cho tăng trưởng ngày mai”.

Đối với Đồng Nai, địa phương đang đặt mục tiêu đưa tỷ trọng kinh tế số lên mức 15-17% GRDP trong năm 2026, việc kéo khu vực hộ kinh doanh tham gia sâu hơn vào môi trường số được xem là một trong những giải pháp quan trọng để mở rộng nền tảng tăng trưởng.

Hỗ trợ cụ thể đến từng hộ kinh doanh

Chương trình hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số tại Đồng Nai được triển khai đến hết tháng 11/2026 theo mô hình phối hợp “Nhà nước - doanh nghiệp - hộ kinh doanh”.

Tham gia chương trình, các hộ kinh doanh được đánh giá miễn phí mức độ chuyển đổi số thông qua hệ thống RDX, được tư vấn lựa chọn giải pháp phù hợp và trải nghiệm các nền tảng số phục vụ hoạt động kinh doanh.

Các doanh nghiệp công nghệ đồng hành gồm VNPT, Viettel, MISA, Sapo, BKAV, Effect, P.A Việt Nam và Nhân Hòa sẽ hỗ trợ miễn phí hoặc ưu đãi nhiều dịch vụ như phần mềm quản lý bán hàng, chữ ký số, hóa đơn điện tử, website, tên miền quốc gia .biz.vn, thanh toán điện tử và kết nối thương mại điện tử. Chương trình đồng thời tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng số tại cơ sở nhằm giúp hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản trị, mở rộng thị trường và tăng hiệu quả hoạt động trên môi trường số.

Thành công của chương trình, theo các đại biểu, sẽ không được đo bằng số lượng phần mềm được cài đặt hay số lượng tài khoản được tạo mới, mà bằng việc có bao nhiêu hộ kinh doanh tăng được doanh thu, mở rộng được thị trường và duy trì được hoạt động hiệu quả trong môi trường kinh doanh ngày càng số hóa.

Theo các chuyên gia, việc triển khai chương trình tại Đồng Nai không đơn thuần là hỗ trợ hộ kinh doanh ứng dụng công nghệ số, mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là thúc đẩy phát triển thị trường nội địa, mở rộng không gian kinh tế số và nâng cao vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong tăng trưởng kinh tế. Đây được xem là bước đi thiết thực nhằm hiện thực hóa các chủ trương phát triển kinh tế số từ cơ sở, đặc biệt trong bối cảnh Đồng Nai vừa trở thành thành phố trực thuộc trung ương.

Từ đó, những kết quả thu được từ mô hình thí điểm sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để đánh giá hiệu quả các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số, từ đó tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và từng bước nhân rộng trên phạm vi cả nước.