Không để lãng phí trụ sở công dôi dư sau sắp xếp

Công sở xã Nga Trung (cũ) được UBND xã Nga Sơn giao cho thôn Trung Đoài quản lý, nhưng chưa có phương án khai thác, sử dụng hiệu quả.

1.021 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý

Sau sắp xếp, tinh gọn bộ máy, toàn tỉnh có 1.021 cơ sở nhà, đất dôi dư, với tổng diện tích đất khoảng 2,7 triệu m2, bao gồm trụ sở cơ quan hành chính các cấp, cơ sở giáo dục, y tế và các cơ sở nhà, đất do bộ, ngành Trung ương chuyển giao sau ngày 1/7/2025.

Đến nay, gần 700 trong tổng số 1.021 cơ sở đã có quyết định phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý. Trong đó, 509 cơ sở được chuyển giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất và UBND các xã, phường quản lý; 133 cơ sở tạm điều chuyển cho Công an tỉnh và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh quản lý, sử dụng; 39 cơ sở được chuyển giao cho các bộ, ngành Trung ương, cơ quan, đơn vị trong tỉnh; 8 cơ sở được chuyển đổi công năng sử dụng.

Tại xã Thiệu Hóa, sau hơn 1 năm bỏ không, bắt đầu từ tháng 9/2026, trụ sở UBND xã Thiệu Long (cũ) chính thức được đưa vào khai thác, sau khi được UBND xã chuyển giao về cho Phân hiệu Trường THCS Thiệu Hóa. Bức tường ngăn giữa hai trụ sở được phá bỏ, khu nhà hiệu bộ được chuyển sang trụ sở mới; toàn bộ khu trường học cũ được dành làm phòng học, phòng chức năng; sân chơi được mở rộng; hội trường lớn được sử dụng cho các hoạt động trong nhà của thầy và trò. Việc mở rộng thêm không gian, cơ sở vật chất đã giúp thầy, trò Phân hiệu Trường THCS Thiệu Hóa năm học mới này có điều kiện tốt trong học tập, vui chơi, thể dục - thể thao.

Ngoài cơ sở này, trên địa bàn xã Thiệu Hóa còn 4 trụ sở được chuyển giao cho các cơ sở giáo dục; 3 cơ sở được chuyển đổi thành khu vui chơi, sinh hoạt cộng đồng và 6 cơ sở được chuyển giao cho Trung tâm Cung ứng dịch vụ công của xã xây dựng phương án cho thuê.

Tại xã Nga Sơn, trong số 19 trụ sở dôi dư sau sắp xếp, địa phương đã chuyển giao 9 trụ sở cho các cơ sở giáo dục, thôn, Công an và Ban Chỉ huy Quân sự xã quản lý, sử dụng. 10 trụ sở còn lại đang được Trung tâm Cung ứng dịch vụ công nghiên cứu, xây dựng phương án cho thuê.

Còn nhiều vướng mắc trong tái khai thác, sử dụng

Việc chuyển giao, bố trí lại công năng đã giúp nhiều trụ sở dôi dư được đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quá trình tái sử dụng của nhiều cơ sở khác vẫn gặp không ít khó khăn.

Sau thời gian dài không được sử dụng thường xuyên, nhiều công trình đã có dấu hiệu xuống cấp. Trong khi đó, để đưa vào sử dụng cần đầu tư cải tạo, sửa chữa với nguồn kinh phí không nhỏ, trong khi khả năng cân đối của các địa phương còn hạn chế.

Khó khăn càng thấy rõ hơn đối với những cơ sở được định hướng chuyển đổi công năng thành khu vui chơi, sinh hoạt cộng đồng hoặc bàn giao cho cơ quan, đơn vị mới; do thiết kế ban đầu không phù hợp với công năng, mục đích sử dụng mới.

Đối với những công sở cấp xã cũ được chuyển giao cho thôn, khu nhà hội trường cơ bản được sử dụng hiệu quả để tổ chức sinh hoạt chi bộ, các sự kiện và hoạt động tập thể. Tuy nhiên, khu nhà hành chính với nhiều phòng làm việc chưa có phương án sử dụng phù hợp và hiện vẫn để trống.

Với những cơ sở chưa thể chuyển đổi công năng hoặc bàn giao cho đơn vị khác, các địa phương đang xây dựng phương án cho thuê. Song, khung giá cho thuê hiện nay được cho là còn cao so với thực tế tại nhiều địa bàn. Một số cơ sở nằm ở vị trí không thuận lợi về địa hình, giao thông nên khó tìm được đơn vị có nhu cầu thuê.

Khơi thông nguồn lực từ tài sản công dôi dư

Những khó khăn trong xử lý tài sản công dôi dư đang từng bước được tháo gỡ khi mới đây Chính phủ ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù tại Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP. Đáng chú ý, nghị quyết đã phân cấp, trao quyền chủ động hơn cho địa phương trong quyết định phương án sử dụng từng cơ sở nhà, đất; cho phép chuyển đổi công năng, phá dỡ công trình không còn phù hợp để xây dựng công trình công cộng mà không phải thực hiện thủ tục thanh lý; đồng thời cho phép khai thác quỹ đất thông qua cho thuê, đấu giá cho thuê.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Thanh Hóa tiếp tục xử lý những cơ sở nhà, đất dôi dư theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương. Hiện, Sở Tài chính đang làm việc với các địa phương để rà soát, phân loại toàn bộ cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, thống nhất phương án xử lý đối với từng loại công trình. Sau khi hoàn thành chương trình làm việc với 166 xã, phường, sở sẽ phối hợp với các ngành chức năng kiểm tra thực tế, đánh giá kết quả thực hiện, làm rõ khó khăn, vướng mắc và tham mưu UBND tỉnh các giải pháp phù hợp.

Tính đến cuối tháng 8/2026, toàn tỉnh vẫn còn hơn 300 cơ sở nhà, đất dôi dư cần tiếp tục sắp xếp, xử lý. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở dù đã có quyết định bàn giao cho địa phương quản lý, nhưng vẫn chưa được bố trí sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả.

Nếu được khai thác đúng mục đích, hợp lý, những cơ sở này sẽ góp phần bổ sung hạ tầng giáo dục, y tế, văn hóa, tạo thêm không gian và nguồn lực cho phát triển địa phương. Ngược lại, việc xử lý chậm sẽ khiến tài sản tiếp tục xuống cấp, phát sinh chi phí quản lý và làm gia tăng nguy cơ lãng phí nguồn lực công.

Vì vậy, Thanh Hóa cần tiếp tục vận dụng hiệu quả các cơ chế, chính sách mới của Trung ương; linh hoạt trong chuyển đổi công năng, khai thác và sử dụng, phù hợp với tình hình thực tế từng địa phương, từng bước đưa các công trình, trụ sở dôi dư vào sử dụng hiệu quả, biến số lượng lớn tài sản đang bỏ không lãng phí thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.