Không gian sáng tạo văn hóa Mường duy nhất tại Hà Nội

Chiều 8/11, tại đồi Ba Thang, thôn Yên Bình 1, xã Yên Xuân (Hà Nội), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức lễ trao quyết định công nhận Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026 và khai trương không gian văn hóa Lũng Trăng. 

Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Tuấn Long  - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chia sẻ, tính đến thời điểm này thành phố Hà Nội đã phát triển được 128 không gian sáng tạo. Trong đó năm 2025, thành phố đã công nhận và trao chứng nhận cho 82 không gian. Năm nay, có thêm 46 không gian sáng tạo mới được trao chứng nhận.

Việc công nhận các không gian văn hóa sáng tạo góp phần kết nối các mô hình hoạt động văn hóa, nghệ thuật, khuyến khích đưa di sản vào đời sống đương đại, đồng thời mở rộng mạng lưới các điểm đến sáng tạo của Thủ đô.

Lũng Trăng - Không gian sáng tạo văn hóa Mường duy nhất tại Hà Nội.

Hà Nội công nhận 46 không gian văn hóa sáng tạo mới

Việc này cũng góp phần khuyến khích các đơn vị, nghệ sĩ tiếp tục sáng tạo, cống hiến và hoạt động hiệu quả. Hoạt động này càng có ý nghĩa hơn khi chỉ ít ngày nữa, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 sẽ chính thức diễn ra tại 5 điểm chính trên địa bàn Thủ đô.

Cùng với việc công nhận 46 Không gian văn hóa sáng tạo Hà Nội năm 2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND xã Yên Xuân và đơn vị sáng tạo ra mắt không gian văn hóa Lũng Trăng. Trên diện tích khoảng 4ha dưới chân núi Viên Nam, Lũng Trăng sở hữu cảnh quan đồi núi, cây xanh và những khoảng không gian mở đặc trưng của vùng đất Yên Xuân. Không gian được định hướng phát triển thành tổ hợp trải nghiệm văn hóa, nghệ thuật, sinh thái và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Du khách đến đây không chỉ tham quan, nghỉ ngơi mà còn có thể trực tiếp tham gia các hoạt động sáng tạo, khám phá thiên nhiên và tìm hiểu đời sống bản địa. 

Không đơn thuần là lễ ra mắt một điểm đến du lịch sinh thái, sự kiện được tổ chức như một ngày hội văn hóa, đưa công chúng bước vào hành trình khám phá chiều sâu văn hóa Mường thông qua nhiều hình thức trải nghiệm, từ nghệ thuật sắp đặt, âm nhạc dân gian, trang phục truyền thống đến trò chơi cộng đồng và ẩm thực bản địa. Điểm nhấn của chương trình là hoạt động giới thiệu, trưng bày Chuyện kể xứ Mường.

Tại đây, du khách có cơ hội gặp gỡ nghệ nhân Mo Mường, tìm hiểu những câu chuyện về tín ngưỡng, phong tục và thế giới quan của người Mường. Các giá trị văn hóa gắn với Mo Mường, sử thi Đẻ đất – Đẻ nước, chiêng Mường và tri thức dân gian được giới thiệu bằng nhiều chất liệu nghệ thuật, trong đó có hội họa.

Không gian trưng bày đậm đặc văn hóa của dân tộc Mường.

Đáng chú ý, những tác phẩm tranh và sắp đặt nghệ thuật mô phỏng lịch Đoi, lấy cảm hứng từ di sản Mường, đã tạo nên cuộc đối thoại giữa truyền thống và đương đại. Thông qua ngôn ngữ tạo hình mới, những giá trị văn hóa lâu đời được chuyển tải theo cách gần gũi, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, có thêm góc nhìn về đời sống tinh thần và tri thức của cộng đồng người Mường.

Đưa không gian sáng tạo văn hóa về khu vực ngoại thành

Không khí lễ hội tiếp tục được nối dài với các hoạt động diễu hành chiêng Mường, trò chơi dân gian, trải nghiệm trang phục truyền thống và chương trình âm nhạc “Âm vang xứ Mường”. Những giai điệu, điệu múa, lời hát cùng nhịp chiêng đặc trưng góp phần tái hiện không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đưa du khách đến gần hơn với bản sắc của vùng đất.

Đánh giá về không gian văn hóa sáng tạo Lũng Trăng, ông Phạm Tuấn Long cho rằng, với không gian đậm bản sắc văn hóa Mường, Lũng Trăng được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những điểm đến tiêu biểu, hấp dẫn du khách khi đến với Thủ đô; đồng thời là không gian văn hóa góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc. Điều này cũng phù hợp với định hướng mà thành phố Hà Nội đang tập trung triển khai thông qua hai nghị quyết quan trọng, đó là Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam.

Việc lựa chọn Lũng Trăng làm địa điểm tổ chức lễ trao quyết định mang ý nghĩa thiết thực trong việc đưa hoạt động sáng tạo văn hóa đến gần hơn với khu vực ngoại thành. Đây cũng là nơi những giá trị văn hóa bản địa có thể trở thành nguồn cảm hứng cho các hoạt động nghệ thuật, sáng tạo và phát triển du lịch bền vững. 

Thay vì tập trung các hoạt động sáng tạo trong khu vực đô thị trung tâm, những không gian như Lũng Trăng mở ra hướng tiếp cận mới, gắn hoạt động sáng tạo với cảnh quan thiên nhiên, cộng đồng và di sản địa phương. Qua đó, văn hóa truyền thống có thêm cơ hội hiện diện trong đời sống xã hội bằng những hình thức thể hiện đa dạng, phù hợp với nhu cầu trải nghiệm của công chúng hiện nay.

Bà Thân Thị Xuân - người sáng lập Lũng Trăng hy vọng từng bước nơi đây trở thành một mô hình sinh thái gắn với văn hóa bản địa, nơi thiên nhiên được bảo vệ, di sản được trao truyền và bà con có thêm sinh kế bền vững từ nông sản, nghề thủ công, ẩm thực và tri thức truyền thống.

"Ngay tại mảnh đất này chúng tôi muốn những sản phẩm trà lá từ những đồi trà, những nét văn hóa dân gian sẽ được sống đều đặn và tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho bà con nơi đây. Hay cả tham vọng khôi phục nghề dệt thổ cẩm của người Mường. Bởi bảo tồn chỉ thực sự bền vững khi những người gìn giữ di sản cũng có thể sống tốt bằng chính những giá trị quê hương mình", bà Thân khẳng định.

Các nghệ nhân biểu diễn chiêng Mường

Ảnh, video: T.Lê