Không gian trải nghiệm di sản văn hóa Việt Nam - để di sản bước vào đời sống

Giữa nhịp chuyển động sôi động của một trung tâm thương mại hiện đại Vincom Mega Mall Ocean City (xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên), tiếng trống chèo bỗng vang lên, ngân dài rồi lan nhẹ trong không gian rộng lớn. Không gian trải nghiệm Di sản văn hóa Việt Nam được tổ chức định kỳ vào mỗi cuối tuần tại đây đang tạo nên một cuộc gặp gỡ thú vị giữa di sản và đời sống đương đại.

Di sản văn hóa trở thành một phần của trải nghiệm giữa nhịp sống đô thị

Ở đó, chèo, múa rối nước hay những thanh âm dân tộc không còn hiện diện như ký ức xa xôi trong bảo tàng hay những sân khấu chuyên biệt, mà trở thành một phần của trải nghiệm văn hóa giữa nhịp sống đô thị mới.

Đêm nghệ thuật hát chèo “Hồn Việt giữa lòng Phố Hội” cuối tuần qua là một ví dụ. Giữa tiếng nhạc hiện đại và dòng người mua sắm, không gian biểu diễn nhanh chóng thu hút đông đảo khán giả đủ mọi lứa tuổi.

"Không gian trải nghiệm Di sản văn hóa Việt Nam" được tổ chức định kỳ vào mỗi cuối tuần đang tạo nên một cuộc gặp gỡ thú vị giữa di sản và đời sống đương đại

Có người chủ động tìm đến sau khi biết thông tin qua mạng xã hội, cũng có người chỉ tình cờ đi ngang rồi nán lại bởi tiếng trống, tiếng hát và sắc màu sân khấu truyền thống.

Những trích đoạn chèo kinh điển như Quan âm Thị Kính, Thị Mầu lên chùa, Lý trưởng Mẹ Đốp, Súy Vân, Thầy bói đi chợ, Phù thủy sợ ma... được tái hiện trong không gian mở, gần gũi với công chúng.

Người xem không chỉ thưởng thức mà còn trực tiếp trò chuyện với nghệ sĩ, tìm hiểu về làn điệu cổ, thử tập hát chèo hay nhập vai vào các tích trò dân gian.

Trong một buổi biểu diễn gần đây, khi nghệ sĩ, Nhà giáo ưu tú Thảo Hiền cất giọng trong trích đoạn Lý trưởng Mẹ Đốp, nhiều khán giả trẻ lần đầu tiếp xúc với chèo đã bị cuốn hút bởi nét duyên dáng, hài hước và chiều sâu văn hóa dân gian ẩn sau từng lớp diễn.

Những tiếng cười bật lên tự nhiên, những ánh mắt chăm chú dõi theo sân khấu cho thấy nghệ thuật truyền thống vẫn có khả năng chạm tới công chúng hôm nay nếu được đặt trong một không gian phù hợp.

Các nghệ sĩ biểu diễn tại "Không gian trải nghiệm di sản văn hóa Việt Nam"

Cùng góp mặt trong chuỗi chương trình là Nghệ sĩ Nhân dân Thúy Ngần, Nghệ sĩ Ưu tú Đoàn Vinh cùng các nghệ sĩ Thanh Huyền, Thu Thủy, Vũ Hoàng…

Sự kết hợp giữa các nghệ sĩ giàu kinh nghiệm với lớp nghệ sĩ trẻ tạo nên sự tiếp nối mềm mại của di sản, vừa giữ gìn tinh thần nguyên bản, vừa đem đến hơi thở mới cho nghệ thuật truyền thống trong đời sống hiện đại.

Các em nhỏ hào hứng tham gia cùng các nghệ sĩ

Không chỉ có chèo, múa rối nước cũng đang tìm thấy một cách hiện diện mới giữa không gian đô thị. Trong chương trình “Thủy Đình Vọng Ảnh”, nghệ sĩ Phan Thanh Liêm đã mang đến một mái thủy đình thu nhỏ cùng những con rối chuyển động mềm mại trên mặt nước. Tiếng mõ, tiếng sáo, tiếng trống hội vang lên khiến nhiều người lớn như bắt gặp lại ký ức tuổi thơ, còn trẻ nhỏ thì reo lên thích thú trước từng tích trò dân gian.

Theo bà Nguyễn Thái Huyền, Giám đốc Vincom Mega Mall Ocean City, đơn vị mong muốn xây dựng nơi đây không chỉ là không gian mua sắm, giải trí mà còn trở thành điểm kết nối cộng đồng và lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam. Các chương trình được thiết kế theo hướng mở, tăng tính tương tác để công chúng có thể trực tiếp trải nghiệm, lắng nghe và cảm nhận chiều sâu của nghệ thuật truyền thống.

Nằm trong khu đô thị Ocean Park 2, Vincom Mega Mall Ocean City là tổ hợp đa chức năng gồm trung tâm thương mại, rạp chiếu phim, trung tâm hội nghị Vinplace và nhà hát.

Nhưng điều đáng chú ý là thay vì chỉ dừng lại ở vai trò của một không gian tiêu dùng, nơi đây đang thử nghiệm cách đưa di sản bước vào nhịp sống đô thị như một phần của trải nghiệm cộng đồng đương đại.

Trong bối cảnh văn hóa truyền thống ngày càng được quan tâm, việc các loại hình nghệ thuật dân gian xuất hiện tại những không gian công cộng hiện đại cho thấy cách tiếp cận di sản đang có nhiều thay đổi.

Thay vì chỉ bảo tồn trong khuôn mẫu trưng bày hay biểu diễn định kỳ, nhiều đơn vị đang nỗ lực đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng bằng trải nghiệm trực tiếp, bằng sự tương tác và cảm xúc đời thường.

Không gian thu hút đông đảo công chúng thưởng thức, trải nghiệm

Theo kế hoạch, chuỗi hoạt động trải nghiệm di sản Việt Nam thời gian tới sẽ tiếp tục mở rộng với các sân khấu ca trù, hát xẩm, đàn tranh, biểu diễn nhạc cụ dân tộc và múa rối cạn Tế Tiêu. Không chỉ là những chương trình biểu diễn, đó còn là hành trình khơi gợi sự quan tâm của cộng đồng đối với các giá trị truyền thống, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Khi di sản không còn đứng ngoài đời sống mà hiện diện giữa những cuộc gặp gỡ cuối tuần, giữa tiếng cười trẻ nhỏ và dòng người đô thị, khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại cũng dần được thu hẹp. Và có lẽ, chính từ những không gian mở như vậy, văn hóa truyền thống sẽ tìm thêm cơ hội để tiếp tục sống, tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống hôm nay.