Không phải EQ hay IQ cao, đi làm phải giỏi thứ này mới 'nên chuyện'!
Muốn tăng thu nhập, thăng tiến trong sự nghiệp mà lại thiếu thứ này thì khó lắm.
Chúng ta thường hay nói về IQ khi cần sự thông minh, EQ khi cần sự tinh tế trong giao tiếp nhưng đi làm đủ lâu mới thấy, hai chỉ số đó chưa chắc quyết định ai đi xa hơn. Thực tế ở môi trường công việc nhiều biến động, người thăng tiến nhanh thường sở hữu một thứ ít được nhắc đến hơn, nhưng lại có sức nặng âm thầm: AQ - Chỉ số vượt khó. Không phải kiểu chịu khổ mù quáng, mà là năng lực đứng vững, xoay xở và trưởng thành sau khi chịu áp lực.
1. AQ cao để không gục ngã trước những “cú sốc” nghề nghiệp
Sự nghiệp hiếm khi đi theo đường thẳng. Dự án đổ bể phút chót, sếp đổi định hướng, công ty tái cấu trúc, khách hàng hủy hợp đồng… Những biến cố này không hỏi bạn có thông minh hay giao tiếp tốt không, nó chỉ hỏi một điều: Bạn phản ứng thế nào.
Ảnh minh họa. Nguồn: Pinterest
Người có AQ cao không dành quá nhiều thời gian để than “tại sao lại là mình”, mà nhanh chóng chuyển sang “giờ làm gì tiếp”. Họ hiểu khó khăn là một phần mặc định của cuộc chơi, không phải sự bất công nhắm vào cá nhân ai.
Chính cách nhìn đó tạo ra khác biệt lớn. Khi người khác còn mắc kẹt trong cảm xúc tiêu cực, người có AQ cao đã bắt đầu thu thập thông tin, tìm phương án B, điều chỉnh kế hoạch. Họ không phủ nhận cảm giác thất vọng hay áp lực, nhưng không để những cảm xúc đó làm tê liệt việc đưa ra hành động.
Trong mắt cấp trên, đây là kiểu người “gặp chuyện vẫn làm được việc”. Mà trong môi trường làm việc nhiều áp lực, độ tin cậy khi có vấn đề xảy ra thường giá trị hơn cả lúc mọi thứ suôn sẻ. Thăng tiến, ở một góc độ rất thực tế, là phần thưởng cho những ai đứng vững được khi tình hình xấu đi.
2. AQ cao để biến thất bại thành dữ liệu
Người AQ thấp thường nhìn thất bại như bằng chứng rằng mình kém cỏi hoặc không hợp với công việc đó. Một lần bị từ chối là nghi ngờ bản thân, hai lần sai sót là muốn rút lui. Ngược lại, người có AQ cao xem mỗi cú vấp như một bộ dữ liệu thực tế để hiệu chỉnh bản thân. Họ đặt câu hỏi “mình có thể làm khác đi ở điểm nào” thay vì “mình dở quá nên mới thế này”.
Tư duy này cực kỳ quan trọng trong quá trình phát triển năng lực. Đi làm càng lên cao, bài toán càng mới và không có sẵn đáp án. Nếu chỉ dám làm những việc chắc thắng, bạn sẽ tự khóa trần năng lực của mình. Người AQ cao dám nhận việc khó, dám thử cách làm mới, và chấp nhận khả năng không hoàn hảo ở lần đầu. Nhờ vậy, tốc độ học của họ nhanh hơn hẳn. Sau mỗi lần vấp, họ rút được kinh nghiệm cụ thể, điều chỉnh cách làm, và quay lại vòng sau với phiên bản tốt hơn.
Ảnh minh họa. Nguồn: Pinterest
Lãnh đạo cũng thường đánh giá cao kiểu người này. Không ai kỳ vọng nhân viên chưa từng sai, nhưng ai cũng trân trọng người biết học từ sai lầm và không lặp lại chúng. Về dài hạn, sự tiến bộ bền bỉ này tạo ra khoảng cách rất lớn giữa người có AQ cao và người dễ nản. Một bên mỗi năm “nâng cấp” một chút, bên kia đứng yên vì sợ thất bại. Sau vài năm, vị trí của hai người gần như ở hai hệ quy chiếu khác nhau.
3. AQ cao để giữ được hiệu suất ổn định trong môi trường áp lực cao
Thăng tiến thường đi kèm trách nhiệm lớn hơn, mục tiêu cao hơn và áp lực dày hơn. Ở những vị trí quan trọng, khối lượng công việc nhiều chỉ là một phần, phần còn lại là áp lực vô hình: kỳ vọng từ cấp trên, sự phụ thuộc của đội nhóm, rủi ro nếu quyết định sai. Người chỉ dựa vào IQ hay EQ có thể tỏa sáng trong điều kiện lý tưởng, nhưng khi áp lực kéo dài, họ dễ rơi vào quá tải, mất động lực hoặc ra quyết định cảm tính.
Người có AQ cao lại có “sức bền tâm lý” tốt hơn. Họ biết cách chia nhỏ vấn đề lớn, ưu tiên việc quan trọng, và chấp nhận rằng không thể kiểm soát mọi thứ cùng lúc. Khi bị dồn việc, họ không hoảng loạn mà quay về với những bước cơ bản: xử lý từng phần, giữ nhịp làm việc đều đặn. Họ cũng ít bị cuốn vào vòng xoáy tiêu cực kiểu “việc nhiều quá chắc mình không làm nổi”, vì đã quen với cảm giác khó và coi đó là trạng thái bình thường của giai đoạn phát triển.
Sự ổn định này cực kỳ có giá trị trong mắt tổ chức. Một người giữ được hiệu suất khá đều qua các giai đoạn căng thẳng thường được tin tưởng giao thêm trách nhiệm. Và chính chuỗi cơ hội đó mở đường cho thăng tiến. Nói cách khác, AQ cao không chỉ giúp bạn sống sót qua áp lực, mà còn giúp bạn chứng minh rằng mình xứng đáng với vai trò lớn hơn.
IQ giúp bạn giải bài toán, EQ giúp bạn làm việc với con người, còn AQ quyết định bạn đi được bao lâu trên con đường đầy biến động của sự nghiệp. Trong một thế giới công việc liên tục thay đổi, khả năng đứng vững, học từ vấp ngã và duy trì phong độ dưới áp lực mới là lợi thế bền vững. Người thăng tiến nhanh không phải người chưa từng gặp khó, mà là người càng gặp khó càng trưởng thành.
