Không thể lơ là vấn đề sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên

Tháng Sức khỏe Tâm thần Thế giới, được tổ chức vào tháng 10 hàng năm, có thể không nhận được sự quan tâm của công chúng ở Hong Kong (Trung Quốc) như ở những nơi khác. Tuy nhiên, những tiết lộ gần đây về các vụ tự tử trong số học sinh địa phương cần phải là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc về việc cần có những hành động khẩn cấp hơn. Với việc trẻ em từ 15 tuổi trở xuống chiếm 60% hoặc hơn số ca tử vong do tự tử nghi ngờ ở học sinh trong 3 năm học qua, và tỷ lệ tự tử ở trẻ dưới 15 tuổi đang tăng lên 2,9 trên 100.000 người – mức cao nhất kể từ năm 2016 – Hong Kong không thể xem sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên là một vấn đề thứ yếu.

Đáng lo ngại là số vụ học sinh tự tử được báo cáo cho Sở Giáo dục từ các trường tiểu học và trung học dao động từ 23 đến 33 trong 3 năm học từ năm 2023 đến năm 2026. Tỷ lệ các trường hợp liên quan đến học sinh từ 15 tuổi trở xuống lần lượt là 60%, 67% và 65%, theo số liệu được trình lên Hội đồng Lập pháp.

Không thể lơ là vấn đề sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên.

Trung tâm Nghiên cứu và Phòng ngừa Tự tử thuộc Câu lạc bộ Đua ngựa Hong Kong tại Đại học Hong Kong trước đó ước tính rằng có 976 trường hợp tự tử, tương đương 13 trường hợp trên 100.000 cư dân, vào năm ngoái – giảm nhẹ so với năm 2024, dựa trên dữ liệu do Tòa án Điều tra tử vong cung cấp. Mặc dù tỷ lệ giảm ở hầu hết các nhóm tuổi, con số này lại tăng lên ở nhóm dưới 15 tuổi, đạt 2,9 trường hợp trên 100.000, mức cao nhất kể từ năm 2016.

Đây không chỉ là những con số khô khan. Đằng sau chúng là những câu chuyện buồn riêng lẻ, tạo nên một vấn nạn xã hội đáng lo ngại. Bỏ qua nỗi buồn và sự cảm thông, xu hướng đáng báo động này cần thúc đẩy việc xem xét lại một cách cơ bản những hỗ trợ tốt hơn có thể dành cho giới trẻ, liên quan đến áp lực học tập và thi cử, môi trường kỹ thuật số và các mối quan hệ trong gia đình.

Chính phủ, đáng khen ngợi, đã đưa ra một cơ chế ba cấp độ vào năm 2023 nhằm xác định và hỗ trợ học sinh gặp khó khăn. Hiện nay, chương trình này bao gồm học sinh từ lớp 4 đến lớp 12, tập trung vào việc nhận diện sớm và hỗ trợ ngay lập tức bằng cách ưu tiên những học sinh sử dụng nguồn lực của trường, và trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, kích hoạt mạng lưới hỗ trợ bên ngoài trường học. Theo thống kê, từ ngày 1/12/2023 đến ngày 31/7/2026, đã có 855 trường hợp được chuyển đến các đội hỗ trợ bên ngoài trường học, trong khi 547 trường hợp được chuyển đến các dịch vụ tâm thần.

Với trung bình 17 trường hợp được chuyển đến các dịch vụ có nguy cơ cao mỗi tháng kể từ năm 2023, cơ chế chính thức có thể nói là đang phát huy tác dụng. Nhưng điều này cũng phản ánh rằng sức khỏe tâm thần chung của sinh viên địa phương vẫn còn nhiều điểm cần được cải thiện.

Xu hướng tự tử ở giới trẻ diễn ra trong bối cảnh chung của sự bất ổn tâm lý ở nhiều nhóm tuổi. Chỉ số hạnh phúc của người trưởng thành ở Hong Kong chỉ đạt 5,87 trên 10; giảm so với 5,95 của năm ngoái. Theo một nghiên cứu của HK.WeCare, một sáng kiến ​​thuộc tổ chức phi lợi nhuận Wofoo Social Enterprises, hơn 40% người được khảo sát cho biết họ có các triệu chứng trầm cảm từ mức độ trung bình đến nặng.

Không thiếu các nghiên cứu về các yếu tố góp phần gây ra tự tử. Từ áp lực học tập đến ảnh hưởng của bạn bè và các vấn đề gia đình, thanh thiếu niên có thể dễ dàng trở thành nạn nhân nếu thiếu sự hỗ trợ và hướng dẫn để vượt qua những khó khăn. Vẫn chưa rõ liệu những người tự tử có nhận được sự trợ giúp chuyên nghiệp theo cơ chế ba cấp hay không. Nhưng số liệu thống kê về tự tử trong vài năm qua cho thấy cần tăng cường hơn nữa công tác phòng ngừa.

Tự tử là một vấn đề phức tạp, chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố giữa cá nhân, xã hội và cá nhân mà không một biện pháp đơn lẻ nào có thể giải quyết triệt để. Nhưng xu hướng phổ biến hiện nay trong giới trẻ cho thấy những vấn đề mang tính hệ thống mà xã hội cần nghiêm túc giải quyết nếu không muốn xảy ra thêm nhiều bi kịch tương tự.