Khu di tích trận địa pháo C45 - Bãi Dừa, khúc tráng ca bất tử

Những cái chết hóa thành bất tử

Mấy hôm nay, rất đông người dân, các đoàn thể và nhất là các cựu chiến binh đã đến dâng hoa, dâng hương tại Khu di tích lịch sử Bãi Dừa, thôn An Thịnh, xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh, tưởng niệm các liệt sĩ Đại đội Pháo binh 45 Hà Tĩnh đã anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nơi trận địa các anh ngã xuống đã được tôn tạo, xây dựng Khu di tích lịch sử Trận địa pháo Bãi Dừa.

Nhìn vào bia tưởng niệm, ông Lê Văn Thức, nguyên chiến sĩ Đại đội pháo binh 45 Hà Tĩnh xúc động chia sẻ: "Mỗi lần trở lại nơi này, lòng tôi lại nghẹn lại khi nhớ về những người đồng đội đã hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ, có những người chỉ mới nhập ngũ chưa đầy vài chục ngày".

Những ngày này, rất nhiều đoàn thể, nhân dân đã đến dâng hoa, dâng hương.

Trong đó, có không ít các em học sinh về tìm hiểu thêm về lịch sử của trận địa pháo Bãi Dừa, những chiến công oanh liệt của Đại đội Pháo binh 45 Hà Tĩnh.

Đại đội 45 được thành lập năm 1962, thuộc Khu Tuần phòng II, Hải quân Nhân dân Việt Nam, với nhiệm vụ bảo vệ vùng biển hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Năm 1965, khi Mỹ leo thang mở rộng chiến tranh ra miền Bắc, đơn vị được chuyển về trực thuộc Tỉnh đội Hà Tĩnh và phối hợp chiến đấu cùng quân, dân huyện Nghi Xuân, bảo vệ vùng biển từ Xuân Hội đến Xuân Song.

Trận địa Bãi Dừa trở thành một trong những điểm tựa quan trọng trong thế trận phòng thủ ven biển của quân và dân Hà Tĩnh. Đại đội 45 được trang bị 4 khẩu pháo 105 ly, 3 khẩu súng phòng không 12,7 mm cùng lực lượng 120 cán bộ, chiến sĩ. Trong quá trình chiến đấu, đơn vị đã lập nhiều chiến công xuất sắc, bắn cháy tàu khu trục Mỹ, bắn chìm tàu biệt kích và tiêu diệt nhiều máy bay địch.

Nhiều chiến sĩ hi sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Ngày 12/7/1968, trận chiến ác liệt nhất đã diễn ra tại Bãi Dừa. Khi cán bộ, chiến sĩ đang huấn luyện và chỉnh trang trận địa, máy bay Mỹ bất ngờ phát hiện mục tiêu. Những quả tên lửa đầu tiên lao xuống, lửa và khói bao trùm cả trận địa.

"Trong hoàn cảnh ấy, những người lính Đại đội Pháo binh 45 không hề lùi bước. Anh em vẫn kiên cường bám trụ bên mâm pháo, giữ vững trận địa bằng tất cả ý chí và lòng quả cảm của người chiến sĩ cách mạng", ông Thức kể.

Tấm bia khắc ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ những người lính ngã xuống năm xưa.

Tuy nhiên, do trận chiến không cân sức ấy, có tới 20 cán bộ, chiến sĩ Đại đội Pháo binh 45 và cả các đơn vị khác đã anh dũng hy sinh ngay trên mảnh đất Bãi Dừa. Trong số đó có Đại đội trưởng Nguyễn Văn Tuân, hai Trung đội trưởng Nguyễn Xuân Tậu và Lê Văn Thọ cùng nhiều khẩu đội trưởng, chiến sĩ tuổi đời mới mười tám, đôi mươi.

Nơi trận địa các anh ngã xuống, cây cối bị bom từ máy bay, pháo từ tàu giặc bắn cho nát, nhiều năm sau chỉ hoang hoải một màu cát trắng. Sau đó, chính quyền địa phương và đồng đội đã ra quân trồng lại phi lao trên trận địa. Đến bây giờ, cây xanh tốt bao phủ che chắn cho các liệt sĩ an nghỉ.

Khu di tích đã được gắn mã QR để người dân, du khách thuận lợi trong việc tìm hiểu lịch sử.

Năm 2008, nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày diễn ra trận chiến khốc liệt ở Bãi Dừa, những đồng đội cũ C45 đã kết nối với nhau tìm về nơi đây. Và, một tấm bia khắc ghi đầy đủ họ tên, địa chỉ những người lính ngã xuống năm xưa được gắn vào miếu thờ.

Địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng

Ông Nguyễn Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Cổ Đạm cho biết, xuất phát từ lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, chính quyền địa phương cùng nhân dân đã chung tay tôn tạo, xây dựng Khu di tích lịch sử Trận địa pháo Bãi Dừa.

Tối 9/7, khu di tích lịch sử Bãi Dừa sẽ tổ chức chương trình nghệ thuật "Bãi Dừa – Khúc tráng ca bất tử" tri ân các liệt sĩ Đại đội Pháo binh 45 Hà Tĩnh. Ảnh Đức Đồng.

Khởi công từ tháng 6/2025, công trình được đầu tư giai đoạn 1 với tổng kinh phí gần 10 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước và nguồn xã hội hóa do các tổ chức, cá nhân, con em quê hương đóng góp.

Trên diện tích hơn 3.000 m², khu di tích gồm nhiều hạng mục như nhà tưởng niệm, nhà bia ghi danh 20 liệt sĩ, gác chuông, nhà soạn lễ, hệ thống đường nội bộ, điện chiếu sáng và nhiều công trình phụ trợ khác.

Khu di tích lịch sử Bãi Dừa cũng sẽ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh. Ảnh Đức Đồng.

Khu tưởng niệm các liệt sĩ Đại đội Pháo binh 45 Hà Tĩnh là địa chỉ thiêng liêng, ghi dấu sự hy sinh anh dũng của 20 liệt sĩ vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Việc đầu tư tôn tạo không chỉ là trách nhiệm mà còn là sự tri ân sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ.

"Hiện nay, địa phương đang tiếp tục kêu gọi đầu tư các hạng mục như quảng trường, hồ sen, phù điêu tái hiện lịch sử và nhiều công trình khác để hình thành một quần thể di tích hoàn chỉnh trên diện tích khoảng 10ha", Chủ tịch xã Cổ Đạm cho hay.

Ngày nay, Bãi Dừa không chỉ kể câu chuyện hào hùng của quá khứ mà còn là nơi giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, khơi dậy lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc. Đặc biệt, kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026), cán bộ, giáo viên và học sinh cũng đã tổ chức lễ dâng hương, dâng hoa tại khu di tích lịch sử này.