Khúc 'Samaki' Đà Nẵng - Nam Lào - Kỳ 4: Vòng tay ở lại

Các "con nuôi Lào" mặc áo dài truyền thống, cùng gia đình bà Thành tham gia Ngày hội văn hóa Việt Nam - Lào. Ảnh: NGUYỄN HỮU

Đặt tên con là… nghĩa tình

Một buổi tối cuối tuần, như thường lệ, Sylichantho Jolinar, sinh viên người Lào đang theo học năm cuối ngành kiến trúc tại Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng, trở về nhà cha mẹ nuôi ở đường Lê Trọng Tấn (phường An Khê). Trước khi đón Jolinar, bà Trần Thị Lan Thành chuẩn bị sẵn những món ăn mà con ưa thích.

Bà Thành nói, Jolinar là người con nuôi cuối cùng còn ở lại trong năm nay. Trước đó, 5 người con gồm Khanty Divixay, Seethong Laimaneevong, Khaikeo Xaisomphou, Sisavengsouk Douang và Keoounkham Tithong đều hoàn thành chương trình học tập, trở về Lào công tác. Dù ở xa, các con vẫn thường xuyên gọi điện, nhắn tin về nhà.

Cơ duyên nhận nuôi những đứa con người Lào này, bà Thành kể, ngày trước cha bà là bộ đội, tham gia chiến đấu ở chiến trường Nam, Trung Lào. Trong một lần bị thương, ông được một người mẹ Lào tại tỉnh Savannakhet nhận nuôi, chăm sóc. Sau khi trở về nước, ông luôn mong tìm lại mẹ nuôi để trả ơn, nhưng do mất liên lạc nhiều năm nên ước nguyện chưa thực hiện được.

Từ câu chuyện của cha, khi Đà Nẵng phát động chương trình “Ở nhà dân” dành cho sinh viên Lào đang học tập tại Đà Nẵng, bà Thành bàn với chồng nhận con nuôi, đón về chăm sóc. “Tôi làm việc này để tri ân người bà bên Lào đã từng cưu mang cha tôi trong suốt thời gian kháng chiến gian khổ, cũng như góp chút công sức với thành phố và tình cảm với các bạn sinh viên Lào khó khăn”, bà Thành nói.

Bà Trần Thị Lan Thành (bên trái) chúc mừng con gái Khaikeo Xaisomphou (giữa) trong ngày tốt nghiệp đại học. Ảnh: NGUYỄN HỮU

Đó là năm 2022, một lúc bà Thành nhận nuôi 3 đứa con, gồm Khanty Divixay, Seethong Laimaneevong và Sylichantho Jolinar. Bà đặt tên Việt Nam cho những đứa con của mình lần lượt là Tình, Hữu và Nghị như một cách nhắc nhớ về nghĩa tình Việt Nam - Lào.

Một năm sau đó, bà Thành nhận nuôi thêm 3 cô con gái, là Xaisomphou Khaikeo, Sisavengsouk Douang và Keoounkham Tithong; rồi đặt cho tên Việt Nam là Ngọc Lan, Dạ Lan và Tuyết Lan. Bà nhớ từng tên, từng ngày tháng năm sinh của các con.

Mỗi dịp lễ, Tết, đám giỗ hoặc có món gì ngon đều nhắn các con về nhà cùng ăn với gia đình. Một lần gia đình có đám giỗ, các con không về kịp, vợ chồng bà mang cơm đến ký túc xá cho các con ăn. Hành trình nhận nuôi các con, bà nhận được sự đồng hành của gia đình, bà con làng xóm và chính quyền địa phương.

Bà Thành kể, theo chủ trương, mỗi hộ chỉ nhận nuôi khoảng 15 - 21 ngày, sau đó bàn giao lại. Nhưng đến ngày “trả con”, vợ chồng bà quyết định giữ các em ở lại. Sống chung mái nhà, mọi sinh hoạt dần thành nếp quen. Họ cùng đi chợ, vào bếp, ngồi chung mâm cơm như một gia đình. Chồng bà Thành là bộ đội nghỉ hưu và rất thương các con.

Cuối năm 2024, hai người con gái chưa hoàn thành chương trình học, trong khi ký túc xá hết thời gian lưu trú. Thoạt đầu các con dự định ra ngoài thuê trọ, nghe vậy, vợ chồng bà quyết định đón về nhà. Nhưng lúc đó, các con có hơi ngại vì sợ làm phiền. Mãi đến khi vợ chồng bà nói rõ quan điểm, các con mới đồng ý ở lại. “Tôi nói với các con, bất kể 6 tháng, một năm hay bao nhiêu thời gian các con ở lại Việt Nam, ngôi nhà này luôn mở rộng vòng tay chào đón các con đến ở”, bà Thành chia sẻ.

Những cô con gái người Lào của bà Thành học cách làm bánh xèo Việt Nam. Ảnh: NGUYỄN HỮU

Trong suốt thời gian đó, vợ chồng bà Thành thay nhau chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ cho các con đến ngày tốt nghiệp. Vợ chồng bà cũng theo các con nhận bằng, chia sẻ niềm vui.

Những đứa con nuôi của bà rất ngoan, nhiều năm qua, các em tham gia tích cực hoạt động của địa phương, từ văn nghệ đến sự kiện giao lưu văn hóa. Sau khi ra trường, các con trở về Lào công tác, có người làm việc cho doanh nghiệp Việt Nam. Nhờ nói tốt tiếng Việt, các em có việc làm ổn định, thu nhập khá. “Dù trở về nước, các con vẫn thường xuyên gọi điện, nhắn tin về nhà”, bà Thành tâm sự.

Mùa hè này, bà Thành dự định sang Lào thăm các con. Biết tin, những đứa con của bà cũng đang háo hức chờ đón…

Không quên ơn Đà Nẵng

Câu chuyện của bà Thành chỉ là một lát cắt nhỏ trong hành trình “dang rộng vòng tay” của chính quyền và người dân Đà Nẵng với cán bộ, lưu học sinh Lào. Từ chủ trương “Ở nhà dân”, sự sẻ chia được tiếp nối, lan đi bền bỉ, trở thành mạch nguồn gắn kết không dứt.

Họ như những “người mẹ thứ hai”, nhận đỡ đầu, chăm sóc hàng nghìn lượt sinh viên Lào đến Đà Nẵng học tập. Tiêu biểu như bà Trần Thị Nguyện, Phan Thị Thiệp, Vũ Thị Xuân Hương (phường Hòa Khánh), bà Tăng Thị Kim Yến (phường Thanh Khê Đông)… nhiều năm qua đón các con về nhà, dạy từng câu tiếng Việt, chia sẻ từng bữa cơm gia đình. Nhiều người nói, ở Đà Nẵng, sinh viên Lào từ lâu không còn là khách, mà trở thành người nhà trong chính những mái ấm ấy.

Lớp học tiếng Việt dành cho cán bộ Lào tại Trung tâm Tiếng Việt tỉnh Savannakhet. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Hôm trước, chúng tôi đặt chân đến Savannakhet thì gặp Viengsomnhoth, cán bộ Sở Ngoại vụ tỉnh này. Anh cho biết, nhiều năm trước từng học tại Đà Nẵng và nhận được sự giúp đỡ của chính quyền, người dân phố biển. Viengsomnhoth nói tiếng Việt rất sõi, vì thế suốt hành trình trên đất Lào và trong những cuộc gặp gỡ với lãnh đạo sở tại, anh trở thành một “phiên dịch viên” rất ăn ý của cả đoàn.

Viengsomnhoth nói, ấn tượng của anh về Đà Nẵng không chỉ ở vẻ đẹp của một thành phố năng động, mà đằm sâu là những câu chuyện nghĩa tình. Thời gian qua, nhiều chính sách nhân văn từ chính quyền thành phố tạo thêm động lực để không ít sinh viên Lào yên tâm học tập, trở về phục vụ quê hương.

“Sau khi ra trường, tôi vẫn nhiều lần trở lại Đà Nẵng. Một thành phố năng động, xinh đẹp và luôn rộng cửa đón chúng tôi - những sinh viên Lào từng học tập, sinh sống tại đây. Với Đà Nẵng, nhiều thế hệ sinh viên Lào sẽ luôn mang ơn và không bao giờ quên nghĩa tình quý báu ấy”, Viengsomnhoth bộc bạch.

Dặm dài các tỉnh Nam - Trung Lào, câu chuyện về những giáo viên Đà Nẵng được phân công sang nước bạn dạy tiếng Việt trong veo như suối nguồn. Người dân Lào kể, nhiều thầy cô, bất kể nắng mưa, vẫn đúng giờ có mặt ở lớp, kiên nhẫn nắn từng nét chữ, chỉnh từng cách phát âm. Những câu chuyện ấy được gợi nhắc như một phần ký ức đẹp, giản dị mà khó quên với những người bạn bên kia biên giới.

Ở Đà Nẵng, rất nhiều hộ gia đình nhận nuôi sinh viên Lào, tạo mối gắn kết truyền thống bền chặt. Ảnh: NGUYỄN HỮU

Chúng tôi ghé Trung tâm Tiếng Việt tỉnh Savannakhet. Gần trưa, lớp học của cô giáo Doãn Thị Bảo An vẫn vang giọng đọc. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Đà Nẵng, đầu năm 2026, Bảo An đăng ký tham gia chương trình cử giáo viên sang giảng dạy tiếng Việt cho cán bộ và học sinh Lào. Chương trình này được Bảo An biết đến qua thầy cô ở trường, sau đó chủ động đăng ký và nhanh chóng quen với nhịp sống nơi đất bạn.

“Ban ngày đứng lớp cho cán bộ, tối đến tiếp tục dạy học sinh. Những giờ lên lớp lúc nào cũng rộn ràng, người học hào hứng với từng bài giảng. Dù mới sang chưa lâu, tôi cảm thấy công việc này khá phù hợp, lại mang nhiều ý nghĩa. Bằng sức trẻ của mình, tôi mong góp một phần làm giàu thêm mối quan hệ hữu nghị, trở thành cầu nối giữa Việt Nam - Lào nói chung và Đà Nẵng - Savannakhet nói riêng”, cô giáo Doãn Thị Bảo An tâm sự.

Từ những mái nhà ở Đà Nẵng đến lớp học nơi đất bạn, vòng tay ấy vẫn lặng lẽ nối dài, theo chân những con người, đi qua từng bản làng bên dãy Trường Sơn…

-------------------
Kỳ cuối: Vun đắp tình hữu nghị bền chặt