'Khúc tráng ca' bất tử của 10 chiến sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai

Khí tiết hiên ngang tại pháp trường

Sau khi cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai bị đàn áp, thực dân Pháp và bè lũ tay sai điên cuồng trả thù. Suốt hơn 6 tháng trời đằng đẵng giam cầm, chúng dùng mọi cực hình tàn bạo, dã man nhất để tra tấn, kết hợp với các thủ đoạn dụ dỗ, mua chuộc hòng bẻ gãy ý chí của những người cộng sản. Thế nhưng, câu trả lời chúng nhận được chỉ là sự im lặng đầy thép gang và khí tiết kiên cường, bất khuất.

Ðiên cuồng và bất lực, sáng 12/7/1941, thực dân Pháp áp giải 10 chiến sĩ cách mạng ra sân vận động thị trấn Cà Mau để thi hành án tử hình. Trong số đó, có 8 chiến sĩ trực tiếp tham gia lãnh đạo và hành động trong cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai gồm: Phan Ngọc Hiển, Ðỗ Văn Sến, Nguyễn Văn Ðắc, Nguyễn Văn Cự, Ðỗ Văn Biên, Nguyễn Văn Cẩn, Ngô Kinh Luân, Nguyễn Văn Ðình; cùng 2 đồng chí kiên trung: Lê Tồn Khuyên (Chi bộ thị trấn Cà Mau) và Quách Văn Phẩm (Ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy).

Pháp trường năm xưa nay thuộc Khóm 1, phường An Xuyên.

Trước họng súng bủa vây và cái chết cận kề, cả 10 người con ưu tú của đất mẹ Cà Mau không chút run sợ. Họ hiên ngang, bình tĩnh đối mặt với kẻ thù. Thay cho những tiếng khóc than, pháp trường dậy sấm bởi tiếng hô vang vọng của đồng chí Phan Ngọc Hiển: “Ðả đảo đế quốc Pháp! Ðông Dương độc lập muôn năm! Ðảng Cộng sản Ðông Dương muôn năm!”.

Ngay lập tức, các đồng chí khác đồng thanh hô theo, tạo nên làn sóng căm hờn bao trùm lũ cướp nước. Ðến mức, trong báo cáo tháng 7/1941 của địch còn phải lưu lại dòng chữ thừa nhận sự bất lực trước tinh thần quả cảm của người chiến sĩ cộng sản: “Trước lúc bị bắn, Ngô Kinh Luân (Cà Mau) hô to: Ôi! Hỡi đồng bào dân tộc! Tôi sắp chết vì Tổ quốc, vì giống nòi! Cách mạng thế giới thành công!...”.

Lời tuyên ngôn sau cùng của Anh hùng Phan Ngọc Hiển trước loạt đạn hèn mạt của kẻ thù trở thành bất hủ, khắc sâu vào tâm khảm muôn đời sau: “... Những người Cộng sản coi cái chết rất tầm thường. Chúng tôi sẵn sàng chết để tranh đấu cho đồng bào được ấm no. Nhất định những người kế tục chúng tôi sẽ tiêu diệt thực dân Pháp! Nhất định Việt Nam sẽ hoàn toàn độc lập...”.

Khi loạt đạn tội ác vang lên, 10 anh hùng ngã xuống, hàng ngàn người dân Cà Mau chứng kiến đã không nén nổi uất hận, nghẹn ngào, đồng loạt xông vào làm náo loạn cả pháp trường. Giặc Pháp hoảng sợ tột độ, liên tục thổi còi inh ỏi và nổ súng chỉ thiên để trấn áp.

Sau khi hành quyết, để xóa sạch dấu vết, bọn giặc vùi lấp cả 10 thi thể của các đồng chí vào chung một hố sâu, nơi mà người dân vẫn kính cẩn gọi bằng cái tên nhói lòng: Mả 10 người. Nhưng chúng đã lầm, thân xác họ nằm lại trong lòng đất mẹ, nhưng linh hồn kiên trung của họ đã hóa thân thành tượng đài bất tử.

Đền thờ 10 Anh hùng liệt sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai (đường Nguyễn Trãi, phường An Xuyên) cách Tượng đài ghi dấu sự kiện ngày 12/7/1941 khoảng 10 phút di chuyển bằng xe máy.

Lật lại thước phim lịch sử

Ðể hiểu vì sao thực dân Pháp lại run sợ trước 10 người chiến sĩ ấy đến vậy, phải quay ngược thời gian về thời điểm hơn 1 năm trước đó.

Tháng 5/1940, Hội nghị Ðại biểu Ðảng bộ tỉnh Bạc Liêu họp tại xã Tân Hưng Tây, dưới sự truyền đạt của Xứ ủy đã bầu ra Ban Chấp hành mới do đồng chí Trần Văn Thời làm Bí thư, bắt tay vào kế hoạch chuẩn bị vũ trang khởi nghĩa. Ðồng chí Phan Ngọc Hiển được phân công xây dựng lực lượng nòng cốt tại Rạch Gốc - Tân Ân và đảo Hòn Khoai.

Ðêm 13/12/1940, tại đảo tiền tiêu Hòn Khoai, nhận được lệnh từ Tỉnh ủy, đồng chí Phan Ngọc Hiển lập tức chỉ huy lực lượng cốt cán tập kích đồn địch. Ðúng 23 giờ 15 phút, tên "sếp đảo" Olivier bị tiêu diệt tại chỗ. Cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi hoàn toàn, nhanh gọn và không đổ máu nhờ chiến thuật "nội ứng, ngoại hợp" xuất sắc.

Ðoàn quân chiến thắng trương cờ đỏ sao vàng, tiến thẳng về đất liền, tiếp tục buộc đồn kiểm lâm tại Thủ Tam Giang đầu hàng vào ngày 15/12. Ðây là trận thắng tiên phong, là mốc son chói lọi mở đầu cho trang sử hào hùng của vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc trong thời đại Hồ Chí Minh.

Thế nhưng, do điều kiện bất khả kháng về thông tin liên lạc và địa hình chia cắt, lực lượng khởi nghĩa không thể hiệp đồng tác chiến lâu dài với các cánh quân khác. Ðịch điên cuồng tăng viện, bao vây và tiến hành khủng bố trắng. Các chiến sĩ của ta dần rơi vào thế bất lợi và lần lượt bị bắt, dẫn đến sự kiện hành quyết đẫm máu nhưng đầy khí phách ngày 12/7/1941.

Tinh thần cách mạng của các chiến sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai sống mãi trong lòng người dân Cà Mau.

85 năm trôi qua, vết thương cũ đã lành, đất nước đã "nở hoa độc lập, kết trái tự do" như sinh thời các đồng chí hằng mong mỏi. Sự hy sinh anh dũng của đồng chí Phan Ngọc Hiển cùng 9 đồng đội kiên trung mãi là ngọn hải đăng rực sáng, soi đường cho các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp bước, tự hào và giữ gìn vẹn toàn bờ cõi non sông./.