Khủng hoảng công nghệ giáo dục edtech ở Ấn Độ và tác động tới tương lai học trực tuyến

Một học sinh Ấn Độ tham gia lớp học trực tuyến tại nhà, hình thức đang phổ biến trong lĩnh vực công nghệ giáo dục. Ảnh: ANI

Theo hãng tin CNA, trong nhiều năm, với hàng triệu học sinh và người đi làm tại Ấn Độ, học trực tuyến từng được xem là “lối tắt” tiết kiệm để thay thế các lớp học thêm đắt đỏ: một cách ôn thi, học kỹ năng mới và cải thiện cơ hội việc làm. Nhưng sau giai đoạn bùng nổ chưa từng có trong đại dịch, thị trường edtech của quốc gia này đang bước vào một cuộc “tái cân bằng” sâu sắc, nơi tăng trưởng không còn là ưu tiên tuyệt đối.

Từ cơn sốt đến giai đoạn sàng lọc

Sự kiện upGrad công bố kế hoạch thâu tóm đối thủ Unacademy hồi giữa tháng 3 được nhiều nhà phân tích coi là dấu hiệu rõ nét của xu hướng hợp nhất. Thương vụ định giá Unacademy dưới 500 triệu USD, thấp hơn rất xa mức đỉnh khoảng 3,5 tỷ USD vào năm 2021, phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ của toàn ngành.

Theo các chuyên gia, đây không phải là động thái riêng lẻ mà là biểu hiện của một “cú cài đặt lại cấu trúc”. Sau thời kỳ tăng trưởng nóng dựa vào dòng tiền đầu tư dồi dào, các công ty edtech giờ đây buộc phải thích nghi với thực tế khắt khe hơn: lợi nhuận, hiệu quả vận hành và giá trị thực cho người học.

Trong đại dịch COVID-19, khi trường học đóng cửa, nhu cầu học trực tuyến bùng nổ. Năm 2021, dòng vốn rót vào edtech Ấn Độ tăng vọt lên 4,3 tỷ USD, gấp hơn ba lần năm trước. Các startup tuyển dụng ồ ạt, chi tiêu marketing mạnh tay và thực hiện nhiều thương vụ mua lại với kỳ vọng rằng học trực tuyến sẽ thay thế lâu dài mô hình truyền thống.

Nhưng kỳ vọng đó nhanh chóng bị thử thách. Khi trường học mở cửa trở lại, những hạn chế cố hữu của học online lộ rõ: học sinh nhỏ tuổi cần sự giám sát, phụ huynh vẫn tin vào lớp học trực tiếp, còn tỷ lệ hoàn thành khóa học trực tuyến thường thấp.

Giới đầu tư ví giai đoạn bùng nổ này như “cơn tăng đường huyết”: nhu cầu tăng vọt trong thời gian ngắn, nhưng sau đó là cú giảm mạnh khi thị trường trở về trạng thái bình thường.

Dòng vốn lao dốc, niềm tin bị thử thách

Từ mức đỉnh 4,3 tỷ USD năm 2021, vốn đầu tư vào edtech Ấn Độ giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng 156,7 triệu USD vào năm 2025, tức giảm hơn 20 lần trong 4 năm. Đặc biệt, phân khúc từ mẫu giáo đến lớp 12 chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với mức sụt giảm tới 96%.

Nguyên nhân không khó lý giải: học trực tuyến đòi hỏi người học phải có tính tự giác cao - điều mà phần lớn trẻ nhỏ chưa có. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lại phụ thuộc quá lớn vào quảng cáo để thu hút người dùng, khiến chi phí tăng cao và mô hình kinh doanh thiếu bền vững.

Khủng hoảng của Byju’s - từng là startup edtech giá trị nhất thế giới - càng làm trầm trọng thêm tình hình. Sau giai đoạn mở rộng quá mức trong đại dịch và các vấn đề tài chính, doanh nghiệp này rơi vào quy trình phá sản năm 2024. Đến cuối năm 2025, Tòa án Tối cao Ấn Độ vẫn yêu cầu tiếp tục quá trình xử lý, bất chấp các nỗ lực dàn xếp nợ.

Sự sụp đổ của Byju’s trở thành lời cảnh báo rõ ràng về mặt trái của chiến lược “tăng trưởng bằng mọi giá”.

Cơ hội vẫn lớn, nhưng không còn dễ dàng

Học online mang lại sự linh hoạt, nhưng cũng đặt ra thách thức về kỷ luật và mức độ tập trung của người học. Ảnh: The Times of India

Dù vậy, giới quan sát cho rằng tiềm năng của thị trường edtech Ấn Độ vẫn rất lớn. Đây là thị trường lớn thứ hai thế giới về vốn đầu tư, chỉ sau Mỹ, và cũng là thị trường giáo dục lớn nhất châu Á.

Theo các báo cáo nghiên cứu, quy mô ngành giáo dục Ấn Độ đạt khoảng 185 - 195 tỷ USD trong năm tài chính kết thúc tháng 3/2025, và có thể tăng lên 300 - 310 tỷ USD vào năm 2030. Đáng chú ý, khoảng 80% nhu cầu nằm ngoài các đô thị lớn, tập trung ở các thành phố cấp 1, cấp 2 và khu vực nông thôn.

Thị trường học trực tuyến dự kiến tăng trưởng trung bình khoảng 26% mỗi năm, có thể đạt quy mô hơn 20 tỷ USD vào cuối thập kỷ này. Những con số này cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất rộng - nhưng không còn dễ dàng như trước.

Trí tuệ nhân tạo có phải chìa khóa?

Một trong những động lực mới của ngành là trí tuệ nhân tạo (AI). Các doanh nghiệp kỳ vọng AI có thể giảm mạnh chi phí sản xuất nội dung, đồng thời cá nhân hóa trải nghiệm học tập.

Ví dụ, các nền tảng như Physics Wallah - công ty edtech đầu tiên niêm yết sau khủng hoảng Byju’s - đã tận dụng mô hình chi phí thấp để thu hút người dùng. Một khóa học trực tuyến chỉ khoảng 6.000 rupee/năm (khoảng 63 USD), trong khi học trực tiếp có thể lên tới 300.000 rupee.

Trong bối cảnh thu nhập hộ gia đình trung lưu tại đô thị dao động từ 1- 3 triệu rupee/năm, mức giá này tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Tại khu vực nông thôn, nơi nhiều gia đình không đủ khả năng chi trả cho các trung tâm luyện thi, học online thậm chí là lựa chọn duy nhất.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo không phải doanh nghiệp nào cũng thực sự “AI-first”. Nhiều công ty chỉ đơn giản gắn nhãn AI lên sản phẩm cũ, trong khi những doanh nghiệp có nền tảng công nghệ thực sự mới là đối tượng thu hút vốn.

Quan trọng hơn, AI không thể giải quyết mọi vấn đề. Dù giúp cá nhân hóa và giải đáp thắc mắc nhanh hơn, công nghệ này khó khắc phục điểm yếu cốt lõi của học trực tuyến: động lực học tập.

Giới hạn của học online và vai trò của mô hình lai

Thực tế cho thấy tỷ lệ hoàn thành khóa học trực tuyến tại Ấn Độ chỉ khoảng 30 - 40%. Nhiều học sinh cho biết họ dễ bị xao nhãng khi học online vì thiếu sự giám sát.

Điều này lý giải vì sao mô hình học kết hợp giữa online và offline được dự báo sẽ tiếp tục chiếm ưu thế. Học trực tuyến giúp tiết kiệm chi phí và tăng khả năng tiếp cận, nhưng lớp học truyền thống vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì kỷ luật và tương tác.

Sự cân bằng giữa hai mô hình này phản ánh đúng thực tế của thị trường: không có giải pháp nào hoàn toàn thay thế giải pháp còn lại.

Cuộc chơi mới: Ai sẽ trụ lại?

Trong bối cảnh hiện nay, các công ty edtech muốn tồn tại phải thay đổi cách tiếp cận. Thay vì tập trung vào số lượng người dùng hay nội dung, họ cần chứng minh “giá trị đầu ra” rõ ràng, đó là giúp người học đỗ kỳ thi, vào đại học tốt hoặc tìm được việc làm.

Những doanh nghiệp có khả năng đa dạng hóa nguồn thu, hợp tác với trường học và tổ chức giáo dục, thay vì phụ thuộc vào quảng cáo, được đánh giá có sức chống chịu tốt hơn.

Giá cả cũng là yếu tố then chốt. Tại một thị trường nhạy cảm về chi phí như Ấn Độ, mô hình định giá phù hợp có thể quyết định thành bại.

Bên cạnh đó, niềm tin của người dùng trở thành yếu tố sống còn. Các bê bối bán hàng gây tranh cãi trong quá khứ - như trường hợp Byju’s bị cáo buộc sử dụng chiến thuật bán hàng gây áp lực với các gia đình thu nhập thấp - đã khiến toàn ngành chịu ảnh hưởng.

Hiện nay, nhiều chuyên gia cảnh báo một số công ty vẫn tiếp tục sử dụng chiến lược bán hàng thiếu minh bạch, khiến người học rơi vào gánh nặng tài chính.

Thận trọng nhưng chưa quay lưng

Dù dòng vốn đã giảm mạnh, các nhà đầu tư không hoàn toàn rút lui khỏi edtech. Thay vào đó, họ trở nên chọn lọc hơn, ưu tiên các mô hình bền vững, có lợi nhuận rõ ràng và ứng dụng công nghệ thực chất.

Như một nhà đầu tư nhận định, thị trường giáo dục của Ấn Độ vẫn “quá lớn để bỏ qua”, và nhu cầu học tập là thứ không bao giờ biến mất. Vấn đề chỉ là ngành edtech có thể chứng minh được giá trị thực của mình hay không, sau khi lớp “bong bóng” tăng trưởng đã xẹp xuống.

Trong giai đoạn mới, câu hỏi không còn là “ai tăng trưởng nhanh nhất”, mà là “ai tồn tại lâu nhất”. Và câu trả lời sẽ phụ thuộc vào việc các doanh nghiệp có thể cân bằng giữa công nghệ, chi phí và hiệu quả học tập - ba yếu tố cốt lõi từng bị bỏ quên trong cơn sốt trước đây.