Khủng hoảng Trung Đông: Mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất lịch sử

Ngày 19/11, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cảnh báo cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã gây ra tình trạng gián đoạn nghiêm trọng nhất từ trước đến nay đối với hoạt động thương mại dầu khí toàn cầu.

Một nhà máy lọc dầu ở tỉnh Wasit, Iraq. Ảnh: THX/TTXVN phát

Một nhà máy lọc dầu ở tỉnh Wasit, Iraq. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo cơ quan này, nhu cầu dầu thế giới vào năm 2035 có thể thấp hơn hơn 4% so với dự báo theo các định hướng chính sách hiện nay nếu các nước đẩy nhanh điện khí hóa, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và chuyển sang các nguồn nhiên liệu thay thế.

Trong báo cáo thường niên “Triển vọng Năng lượng thế giới 2026”, IEA cho biết lượng dầu và khí đốt thiếu hụt từ khu vực Vùng Vịnh kể từ khi xung đột bùng phát đã lên tới 2,8 tỷ thùng và 60 tỷ m3. Trước khủng hoảng, eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Hoạt động vận tải qua eo biển này suy giảm mạnh kể từ khi Iran phong tỏa tuyến hàng hải và nhắm vào các tàu chở dầu trong khu vực, sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hồi tháng 2. Nguồn cung vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng dù Mỹ đã tìm cách hộ tống tàu thuyền qua eo biển.

Trong lời mở đầu báo cáo, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol nhận định: “Khủng hoảng tại eo biển Hormuz đã tạo ra mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh năng lượng trong lịch sử, vượt xa quy mô các cú sốc dầu mỏ trong thập niên 1970”. Ông Birol nhấn mạnh loạt biện pháp các nước đã triển khai để ứng phó như tăng nguồn cung và sử dụng các tuyến vận chuyển thay thế, trong khi Trung Quốc giảm mua dầu trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, khi dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp, người tiêu dùng phải gánh phần chi phí lớn hơn do giá năng lượng tăng, còn một số nơi đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

Hải quân Iran cho biết một siêu tàu chở dầu thô đã phát nổ sau khi va phải thủy lôi trong lúc di chuyển qua eo biển Hormuz theo tuyến đường có nguy cơ cao và chưa được cấp phép. Ảnh: IRNA/TTXVN phát

Hải quân Iran cho biết một siêu tàu chở dầu thô đã phát nổ sau khi va phải thủy lôi trong lúc di chuyển qua eo biển Hormuz theo tuyến đường có nguy cơ cao và chưa được cấp phép. Ảnh: IRNA/TTXVN phát

Theo kịch bản phản ánh các định hướng chính sách đã công bố, kể cả những biện pháp chưa được thông qua, nhu cầu dầu toàn cầu sẽ đạt đỉnh vào khoảng năm 2030 rồi giảm dần, trong khi nhu cầu khí đốt tiếp tục tăng đến khoảng năm 2035. Trong kịch bản các nước tăng cường ứng phó, nhu cầu dầu năm 2035 còn khoảng 97 triệu thùng/ngày, thấp hơn 4,4 triệu thùng/ngày so với kịch bản trên, và giảm xuống 85 triệu thùng/ngày vào năm 2050.

IEA đánh giá điện khí hóa hiện có khả năng cạnh tranh về chi phí trong nhiều lĩnh vực, từ giao thông, sưởi ấm đến công nghiệp. Tuy nhiên, hạn chế về lưới điện, mạng lưới trạm sạc và nguồn cung điện có thể làm chậm quá trình triển khai. Theo kịch bản chính sách đã công bố, tỷ trọng điện trong tiêu thụ năng lượng cuối cùng trên toàn cầu dự kiến tăng từ khoảng 23% hiện nay lên gần 30%. Bên cạnh các trung tâm dữ liệu, nhu cầu làm mát đang trở thành một trong những động lực chính làm tăng tiêu thụ điện. IEA cho biết nhu cầu làm mát trong các tòa nhà lần đầu tiên vượt nhu cầu sưởi ấm, khi nhiệt độ và thu nhập tăng thúc đẩy việc sử dụng điều hòa.

Báo cáo được công bố trong thời gian diễn ra Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) tại Thổ Nhĩ Kỳ. Ông Birol nhận định ngành năng lượng và kinh tế toàn cầu đã cho thấy khả năng chống chịu, song khủng hoảng càng kéo dài thì tác động càng sâu rộng và thị trường năng lượng khó trở lại trạng thái trước xung đột.

Hoàng Châu/TTXVN

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/khung-hoang-trung-dong-moi-de-doa-an-ninh-nang-luong-lon-nhat-lich-su-post1404299.html