Ông Trump và ông Tập kết thúc hội đàm: Dầu mỏ, nông sản, Ukraine và vũ khí hạt nhân phủ bóng quan hệ Mỹ - Trung
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thảo luận hàng loạt vấn đề nóng, từ an ninh năng lượng, thương mại nông sản đến xung đột Ukraine và chương trình hạt nhân Iran, trong bối cảnh cuộc gặp ba bên giữa Mỹ, Trung Quốc và Nga đang thu hút sự chú ý của quốc tế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chụp ảnh lưu niệm trong cuộc gặp song phương tại Biệt thự Kỳ Lâm bên lề Hội nghị thượng đỉnh APEC ở Thâm Quyến hôm 19/11. Ảnh: AFP.
Cuộc hội đàm giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kết thúc, trong bối cảnh hai nhà lãnh đạo đề cập đến những lợi ích chung về nguồn cung dầu mỏ, đồng thời thảo luận các vấn đề thương mại, xung đột Ukraine và nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân.
Trước khi cuộc gặp bắt đầu bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Thâm Quyến hôm thứ Năm, ông Trump cho biết Washington và Bắc Kinh đều có lợi ích trong việc bảo đảm dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz, đồng thời ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Cả hai chúng tôi đều có quan điểm rất mạnh mẽ về cả hai vấn đề này”, ông Trump nói.
Bên cạnh những vấn đề an ninh và địa chính trị, nhà lãnh đạo Mỹ cũng đề cập đến quan hệ thương mại với Trung Quốc, đặc biệt là việc Bắc Kinh mua nông sản Mỹ. Ông cho biết sẽ đề nghị ông Tập Cận Bình tăng cường mua hàng hóa nông nghiệp của Mỹ, viện dẫn nhu cầu được mô tả là “không bao giờ thỏa mãn” của Trung Quốc.
Ông Trump nói quan hệ thương mại giữa hai nước trước đây từng thiếu cân bằng, gây bất lợi cho Washington.
“Các tổng thống trước đây của chúng ta đã không làm tròn nhiệm vụ. Chúng tôi đã đưa mối quan hệ này trở nên công bằng. Đó là điều chúng tôi mong muốn. Đó là tất cả những gì chúng tôi yêu cầu”, ông Trump tuyên bố.
Trước đó, sau cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập tại Bắc Kinh hồi tháng 5, Trung Quốc đã đồng ý mua ít nhất 17 tỷ USD nông sản Mỹ, đồng thời khôi phục quyền tiếp cận thị trường cho thịt bò và gia cầm của Mỹ.
Đến tháng 9, trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông Tập tới Washington, hai nước tiếp tục nhất trí về một khuôn khổ giảm thuế quan trị giá 30 tỷ USD, áp dụng với một số nhóm hàng hóa, trong đó có sản phẩm nông nghiệp.
Ukraine trở thành một trong những trọng tâm của cuộc gặp
Dù giới quan sát không đặt nhiều kỳ vọng vào khả năng đạt được đột phá về thương mại hoặc giải quyết những bất đồng lớn giữa hai nước, cuộc gặp tại biệt thự Kylin ở phía tây bắc Thâm Quyến vẫn tạo cơ hội để lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trực tiếp nêu quan ngại về quan hệ song phương.
Mối quan hệ Mỹ - Trung hiện vẫn chịu sức ép từ những bất đồng thương mại kéo dài, bất chấp các thỏa thuận mà hai bên đã đạt được trong năm nay.
Ông Trump phát tín hiệu rằng cuộc hội đàm với ông Tập có thể mang lại một số kết quả cụ thể, dù không tiết lộ chi tiết. “Sẽ có điều gì đó được đưa ra”, Tổng thống Mỹ nói.
Ông cũng cho biết Mỹ và Trung Quốc đang tìm cách cùng góp phần chấm dứt cuộc xung đột tại Ukraine.
“Ukraine muốn cuộc chiến kết thúc”, ông Trump nói. Ông cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ đến đây sau đó và ba nhà lãnh đạo sẽ có một cuộc gặp ba bên. “Tôi mong chờ cuộc gặp đó”.
Trước khi hội đàm với ông Tập, ông Trump đã gặp ông Putin. Điện Kremlin cho biết hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về cuộc chiến Ukraine cũng như quan hệ song phương Nga - Mỹ.
Cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập sẽ được nối tiếp bằng một cuộc hội đàm ba bên chưa từng có tiền lệ giữa lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga.
Triển vọng về cuộc gặp ba bên này đang khiến châu Âu lo ngại. Các nước trong khu vực sợ rằng tương lai Ukraine có thể trở thành chủ đề được quyết định mà không có sự tham gia của Kiev hoặc các đồng minh châu Âu của nước này.
Trước thềm cuộc hội đàm, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói với NBC News rằng cuộc chiến có thể được chấm dứt thông qua cuộc gặp ba bên giữa các nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga.
“Nếu họ thực sự muốn chấm dứt chiến tranh, không chơi trò gì cả, họ hoàn toàn có thể làm được”, ông Zelensky nói trong cuộc phỏng vấn.
Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng Mỹ và Trung Quốc có thể tạo sức ép quyết định đối với Moscow thông qua các biện pháp trừng phạt kinh tế.
“Nếu Trung Quốc và Mỹ áp đặt trừng phạt, hoặc tuyên bố sẽ áp đặt trừng phạt, đồng thời ngừng hoạt động thương mại xuất nhập khẩu giữa Nga với các nước này, thì cuộc chiến sẽ kết thúc”, ông nói.
Mỹ muốn Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng để giải quyết xung đột Iran
Bên cạnh Ukraine, Iran và eo biển Hormuz cũng là những vấn đề quan trọng trong chương trình nghị sự Mỹ - Trung.
Chính quyền ông Trump nhiều lần gây sức ép, yêu cầu Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình để góp phần chấm dứt cuộc chiến Iran. Bắc Kinh hiện là đối tác kinh tế quan trọng nhất của Tehran.
Washington đặc biệt muốn Trung Quốc tận dụng quan hệ với Iran để thuyết phục nước này mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược có vai trò thiết yếu đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Việc bảo đảm dòng chảy dầu mỏ qua eo biển này cũng là lợi ích chung được ông Trump nhấn mạnh trước cuộc gặp với ông Tập. Điều đó cho thấy vấn đề an ninh năng lượng không chỉ là mối quan tâm riêng của Mỹ mà còn gắn trực tiếp với lợi ích kinh tế của Trung Quốc.
Ông Tập đón tiếp ông Trump bằng nghi thức trọng thị chưa từng có tiền lệ
Khi đến thành phố ven biển phía nam Trung Quốc hôm thứ Tư, ông Trump đã nhận được sự đón tiếp trọng thị với thảm đỏ từ Chủ tịch Tập Cận Bình.
Đây là lần đầu tiên trong gần 70 năm qua, nhà lãnh đạo cấp cao nhất của Trung Quốc trực tiếp ra sân bay đón một nguyên thủ nước ngoài đến thăm.
Sau đó, trả lời phỏng vấn Fox News, ông Trump cho rằng nghi thức đón tiếp này thể hiện “mức độ tôn trọng rất cao”, đồng thời một lần nữa nhấn mạnh mối quan hệ thân thiết giữa ông và nhà lãnh đạo Trung Quốc.
“Ông ấy là một tổng thống tuyệt vời, một trong những vị tổng thống vĩ đại của Trung Quốc, và ông ấy chưa bao giờ ra sân bay đón ai cả”, ông Trump nói.
“Đó là một chiến thắng lớn đối với chúng ta. Đồng thời cũng là chiến thắng lớn đối với Trung Quốc”.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh chính trị Mỹ nhiều biến động
Cuộc hội đàm hôm thứ Năm diễn ra chỉ vài tuần sau khi đảng Cộng hòa của ông Trump chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Sự kiện cũng diễn ra vài ngày sau khi CEO Nvidia Jensen Huang từ chức trong bối cảnh xuất hiện cáo buộc liên quan đến mối quan hệ tình cảm với một người bị nghi là gián điệp Trung Quốc.
Bắc Kinh đã bác bỏ cáo buộc này, gọi đó là một chiến dịch bôi nhọ.
Những diễn biến trên tạo thêm sức ép đối với chính quyền ông Trump trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Trung vẫn tồn tại nhiều vấn đề nhạy cảm, từ thương mại, công nghệ đến an ninh và địa chính trị.
Trước cuộc gặp mới nhất tại Thâm Quyến, ông Tập và ông Trump đã có hai cuộc gặp trực tiếp trong năm nay: tại Bắc Kinh hồi tháng 5 và tại Washington hồi tháng 9.



