Nhật Bản đề xuất lập 'IEA châu Á' để quản lý dự trữ dầu mỏ
Nhật Bản đề xuất thành lập một cơ chế khu vực tương tự như Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) để điều phối việc sử dụng dầu dự trữ khi xảy ra khủng hoảng, giúp châu Á ứng phó tốt hơn với các cú sốc...

Ảnh minh họa - Ảnh: Nikkei Asia
Phát biểu tại hội nghị Cộng đồng Không phát thải châu Á (AZEC) ở Philippines tuần này, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đề xuất thành lập Lực lượng Đặc nhiệm An ninh Dầu mỏ châu Á để giám sát việc xuất kho dự trữ trong tình huống khẩn cấp.
Bà Takaichi gọi đây là “phiên bản châu Á” của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tổ chức có trụ sở tại Paris được thành lập sau cú sốc dầu mỏ năm 1973. Bà Takaichi đề xuất dùng các bể chứa dầu còn trống tại Nhật Bản để lưu trữ dầu thô cho những nước châu Á khác. Hiện tại, IEA đang tư vấn cho Chính phủ Nhật Bản về khuôn khổ của hệ thống khu vực này và dự kiến mở văn phòng tại Tokyo trong thời gian tới.
Các đề xuất trên hướng tới việc tăng lượng dầu dự trữ ở Đông Nam Á, khu vực chịu tác động đặc biệt nặng nề từ cú sốc dầu mỏ. Trước khi chiến tranh Mỹ - Iran nổ ra hồi tháng 2, Nhật Bản có lượng dầu dự trữ đủ dùng trong 250 ngày. Dù vậy, Nhật Bản phụ thuộc vào Đông Nam Á để nhập naphtha và nhựa, những sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ. Vì vậy, các nhà sản xuất Nhật Bản vẫn thiếu nhiều loại hàng hóa, từ mực in màu đến găng tay phẫu thuật.
Bà Takaichi cho rằng các công ty dầu mỏ Trung Đông sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng dầu cho các kho dự trữ ở châu Á. Theo bà, việc lưu trữ dầu tại châu Á giúp các nước Vùng Vịnh bớt phụ thuộc vào eo biển Hormuz để đưa dầu ra thị trường toàn cầu, từ đó tăng cường khả năng chống chịu về kinh tế và năng lượng của các nước này.
“Đây là vấn đề sống còn với Trung Đông. Các quốc gia trong khu vực này cần có kho chứa gần nơi tiêu thụ. Họ muốn bảo đảm tình trạng gián đoạn như vừa qua sẽ không lặp lại”, bà Amrita Sen, đồng sáng lập công ty tư vấn Energy Aspects, nhận định với tờ báo Financial Times.
Nhật Bản hiện có các thỏa thuận dự trữ dầu chung với Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Kuwait. Theo đó, Nhật Bản cho các nước này sử dụng bể chứa dầu để đổi lấy quyền ưu tiên tiếp cận nguồn dầu khi xảy ra tình huống khẩn cấp.
Bên cạnh đề xuất lập “IEA châu Á”, bà Takaichi cho rằng công suất bể chứa còn dư của Nhật Bản cũng có thể hỗ trợ kế hoạch lập kho dự trữ dầu chung cho Đông Nam Á, sáng kiến do Philippines thúc đẩy. Nhờ đó, Manila không phải tốn chi phí xây dựng hạ tầng mới.
Các quan chức Philippines, nước phụ thuộc vào Trung Đông để đáp ứng gần như toàn bộ nhu cầu dầu, cho biết Singapore, Indonesia và Malaysia đã đồng ý duy trì lượng dầu tồn kho theo kế hoạch lập kho dự trữ dầu chung của Đông Nam Á. UAE cũng bày tỏ quan tâm đến việc tham gia kế hoạch này.
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr cho biết Manila đang xây dựng kho dự trữ dầu chiến lược, song “chỉ tích trữ là chưa đủ”.
“An ninh năng lượng bền vững và lâu dài đòi hỏi các nước tiêu thụ dầu và các nước sản xuất dầu phải hành động đồng lòng”, ông Marcos phát biểu tại hội nghị AZEC, diễn ra bên lề cuộc gặp thượng đỉnh lãnh đạo Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) ở Manila.
Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA), đặt tại Jakarta và do Bộ Kinh tế Nhật Bản thành lập, ước tính lượng dầu dự trữ của Đông Nam Á hiện tương đương 30 ngày tiêu thụ. Trong khi đó, IEA khuyến nghị các nước thành viên duy trì lượng dự trữ tương đương 90 ngày nhập khẩu ròng.
ERIA ước tính để bổ sung lượng dầu dự trữ tương đương 60 ngày cho 11 nước thành viên ASEAN, chi phí vào khoảng 2,2 tỷ USD mỗi năm. Viện này khuyến nghị áp dụng mô hình kết hợp ba hình thức gồm kho dự trữ quốc gia, kho dự trữ chung giữa nước nhập khẩu và nước xuất khẩu, cùng kho dự trữ quốc tế vận hành theo cơ chế “ticketing”.
Theo cơ chế ticketing, quốc gia hoặc doanh nghiệp tham gia trả phí trước để có quyền mua một lượng dầu nhất định đang được lưu giữ tại kho của quốc gia khác khi xảy ra khủng hoảng.
Nhật Bản và Hàn Quốc hiện là hai thành viên châu Á duy nhất của IEA. Tổ chức này tiếp nhận các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) có lượng dầu dự trữ tương đương ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng và sẵn sàng chia sẻ dữ liệu về dự trữ.
Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/nhat-ban-de-xuat-lap-iea-chau-a-de-quan-ly-du-tru-dau-mo.htm


