Khuyến khích phát triển các sản phẩm công nghiệp chiến lược

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung thảo luận. Ảnh: Hồ Long

Thành lập các cụm công nghiệp chuyên sâu về vật liệu chiến lược

Qua thảo luận, các ĐBQH cơ bản tán thành với Báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2026; đồng thời, đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc triển khai các chính sách an sinh, chăm lo đội ngũ cán bộ cơ sở và đầu tư giáo dục vùng biên giới và thúc đẩy du lịch phục hồi, phát triển. Đồng thời, an ninh, quốc phòng được giữ vững và ổn định, giữ vững. Cải cách thể chế được tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn; mô hình xây dựng chính quyền hai cấp vận hành thông suốt.

ĐBQH Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) đánh giá, tăng trưởng GDP 9 tháng đạt trên 9%, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt 56 tỷ USD giữa bối cảnh thế giới nhiều biến động là những điểm sáng rất đáng tự hào, khẳng định sự lãnh đạo, điều hành quyết liệt, hiệu quả của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và nỗ lực to lớn của toàn xã hội.

ĐBQH Nguyễn Thị Lan (TP. Hà Nội) phát biểu thảo luận. Ảnh: Hồ Long

Quan tâm đến lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, ĐBQH Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) nêu rõ, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã chỉ ra nhóm nhiệm vụ, giải pháp về ban hành cơ chế, chính sách ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp đầu tư cho chuyển đổi số, nghiên cứu ứng dụng khoa học, đổi mới công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, quản trị doanh nghiệp; quản lý chặt chẽ khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản của đất nước, nhất là đất hiếm để phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Theo đại biểu Hà Sỹ Huân, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21 ngày 30/4/2026 về ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. Trong đó, hệ thống khai thác chế biến sâu và chế biến sâu từ khoáng sản đã có trong danh mục các nhóm sản phẩm công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng cho tương lai, công nghệ bảo đảm tự chủ trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh. Một số tỉnh ở nước ta, trong đó có tỉnh Thái Nguyên có nguồn khoáng sản như vonfram, fluorit, bismuth.

ĐBQH Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) phát biểu thảo luận. Ảnh: Khánh Duy

Do vậy, đại biểu Hà Sỹ Huân đề nghị, cần nghiên cứu ban hành các chính sách hỗ trợ về miễn, giảm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, hỗ trợ tiền điện, chi phí đào tạo lao động nhằm khuyến khích phát triển các sản phẩm công nghiệp chiến lược từ khai thác chế biến sâu và tinh luyện khoáng sản đạt độ tinh khiết cao phục vụ công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao.

Đồng thời, khuyến khích thành lập các khu, cụm công nghiệp chuyên sâu về vật liệu chiến lược với gói ưu đãi vượt trội và các thủ tục đầu tư rút gọn cho các dự án công nghệ mới. Hỗ trợ liên kết doanh nghiệp trong nước và ngoài nước hình thành chuỗi giá trị vật liệu chiến lược, đóng gói, kiểm thử và bán dẫn khép kín. Xác định Thái Nguyên là trung tâm vật liệu chiến lược quốc gia, mắt xích cung ứng đầu vào cho mục tiêu 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử vào năm 2030.

Phát triển doanh nghiệp spin-off trong trường đại học

Nhấn mạnh công nghệ sinh học tổng hợp (Synthetic Biology) được xem như “chip bán dẫn” của nền nông nghiệp tương lai, đại biểu Nguyễn Thị Lan nêu rõ, nếu chip bán dẫn là lõi của điện tử, thì sinh học tổng hợp là năng lực lập trình tế bào sống thành các nhà máy siêu vi, giúp chủ động sản xuất chính xác nguồn đạm sinh học, enzyme, vaccine và chế phẩm thay thế hóa chất độc hại.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Khánh Duy

Để đưa công nghệ sinh học tổng hợp vào thực tiễn chuỗi sản xuất, đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị, Chính phủ sớm ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho sản phẩm sinh học nông nghiệp mới. Cụ thể, thiết lập quy trình liên thông từ thử nghiệm tại các viện, trường đủ điều kiện đến cấp phép lưu hành; cắt giảm tối đa các rào cản thủ tục nhưng kiểm soát nghiêm ngặt và minh bạch về an toàn sinh học.

Bên cạnh đó, tháo gỡ rào cản thể chế tài chính và tài sản công để phát triển doanh nghiệp spin-off trong trường đại học. Sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về việc định giá và góp vốn bằng kết quả nghiên cứu khoa học; thí điểm cơ chế vốn mồi đồng tài trợ cùng doanh nghiệp cho giai đoạn sản xuất thử (pilot); thực thi thực chất nguyên tắc chấp nhận rủi ro khoa học theo luật định để tạo điểm tựa niềm tin cho các nhà khoa học dấn thân vào các bài toán khó.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan cũng đề nghị, Chính phủ quy hoạch hạ tầng nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm dùng chung. Trong đó, tập trung nguồn lực đầu tư có trọng tâm các phòng thí nghiệm hiện đại và hệ thống sản xuất thử nghiệm (pilot) dùng chung tại các viện, trường đại học trọng điểm; vận hành theo cơ chế mở để kết nối chặt chẽ viện, trường với doanh nghiệp, tối ưu hóa hiệu suất tài sản công, tránh dàn trải, lãng phí ngân sách.

Toàn cảnh phiên họp tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Cùng với đó, đào tạo nguồn nhân lực tinh hoa, có năng lực dẫn dắt và làm chủ công nghệ sinh học tổng hợp. Con người mới là yếu tố quyết định tạo nên đột phá công nghệ.

“Tôi đề nghị Chính phủ đặt hàng đào tạo chuyên sâu về công nghệ sinh học tiên tiến và sinh học tổng hợp gắn với bài toán thực tiễn của doanh nghiệp; tập trung xây dựng đội ngũ nhà khoa học đầu ngành làm chủ công nghệ lõi, cùng lực lượng quản lý và tư vấn khoa học có năng lực dẫn dắt, kết nối chuỗi giá trị; đi kèm chính sách đãi ngộ đặc thù để thu hút và giữ chân các chuyên gia giỏi”, đại biểu Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh.