Kiểm kê khí nhà kính: Từ trách nhiệm đến lợi ích

Theo dõi dữ liệu vận hành phục vụ quản lý năng lượng và kiểm kê khí nhà kính

Từ trách nhiệm

Theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản sửa đổi, bổ sung, cơ sở thuộc danh mục do Thủ tướng Chính phủ ban hành phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Đây cũng là dịp doanh nghiệp rà soát việc sử dụng tài nguyên, năng lượng, xác định nguồn phát thải và những công đoạn còn khả năng tiết kiệm.

Trong đợt rà soát tháng 3/2026, Sở Công Thương Lâm Đồng cập nhật danh mục 34 cơ sở phát thải khí nhà kính thuộc phạm vi quản lý. Theo đó ghi nhận nhiều cơ sở đã kiểm kê và có kế hoạch giảm phát thải giai đoạn 2026 - 2030.

Qua các thông tin doanh nghiệp cung cấp cho thấy, nhiều giải pháp đang được triển khai như: tuần hoàn nước, thu hồi nguyên liệu, kiểm soát tiêu hao điện, nhiên liệu và tăng sử dụng năng lượng tái tạo. Kiểm kê cũng giúp doanh nghiệp kết nối các hoạt động này với mục tiêu giảm phát thải, lựa chọn công đoạn cần ưu tiên cải tiến.

Tại Công ty Nhôm Đắk Nông - TKV cung cấp số liệu phát thải năm cơ sở 2024 khoảng 784.640 tấn CO₂ tương đương. Từ số liệu này làm căn cứ để phân tích nguồn phát thải, đối chiếu với mức tiêu hao năng lượng và lựa chọn giải pháp.

Còn tại đặc khu Phú Quý, điện gió và điện mặt trời đóng góp 9,66 triệu kWh năm 2025, chiếm 28,4% sản lượng điện, góp phần giảm nhu cầu phát điện bằng dầu diesel. Tuy nhiên, để xác định lượng khí nhà kính cắt giảm, cần tính toán từ nhiên liệu tiêu thụ, sản lượng và điều kiện vận hành.

Khai thác năng lượng tái tạo góp phần giảm nhu cầu phát điện bằng dầu tại Phú Quý

Tuy nhiên, báo cáo kiểm kê chưa đồng nghĩa đã chứng minh được kết quả giảm phát thải. Hiệu quả từng giải pháp cần được làm rõ bằng dữ liệu và phương pháp đối chiếu. Nếu số liệu chỉ phục vụ báo cáo, doanh nghiệp khó xác định khoản đầu tư cần ưu tiên; ngược lại, theo dõi phát thải cùng mức tiêu hao trên đơn vị sản phẩm sẽ tạo căn cứ điều chỉnh vận hành.

Đến lợi ích

Theo ông Nìm Chí Phúng, Giám đốc Sản xuất Công ty TNHH Sợi Đà Lạt:“Giá trị lớn nhất của kiểm kê khí nhà kính không nằm ở việc có một con số CO₂, mà ở việc biến con số đó thành công cụ quản trị và ra quyết định. Làm sớm và duy trì định kỳ sẽ giúp đơn vị chuyển từ thế bị động ‘đáp ứng yêu cầu’ sang chủ động quản lý chi phí, rủi ro carbon và cơ hội kinh doanh”.

Để đạt lợi ích đó, trước hết cần bảo đảm chất lượng dữ liệu. Thông tư 38/2023/TT-BCT yêu cầu kiểm kê đầy đủ, nhất quán, minh bạch, chính xác và có thể so sánh. Doanh nghiệp cần phân công đầu mối, thống nhất cách ghi nhận điện, nhiên liệu, nguyên liệu và lưu giữ hồ sơ để kiểm tra.

Từ kết quả kiểm kê, doanh nghiệp cần xác định tiềm năng giảm phát thải, chi phí và hiệu quả dự kiến. Bảo dưỡng thiết bị, điều chỉnh vận hành, hạn chế thất thoát cần được xem xét cùng phương án đổi mới công nghệ, gắn với người phụ trách và tiến độ.

Quản lý nguyên liệu, năng lượng trong từng công đoạn tạo cơ sở cải tiến sản xuất

Quan trọng là cơ quan chuyên môn cần hỗ trợ theo đặc thù ngành, từ nhận diện nguồn phát thải, kiểm tra số liệu đến xây dựng kế hoạch khả thi. Khi dữ liệu dẫn tới quyết định cụ thể và kết quả được đo lường, trách nhiệm kiểm kê mới chuyển thành lợi ích tiết kiệm tài nguyên, kiểm soát chi phí và giảm phát thải có căn cứ để thực hiện.