Kiểm soát chặt tỷ lệ an toàn và hoạt động đại lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp
Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đề nghị rà soát, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, phù hợp việc áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác và quy định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của ngân hàng thương mại khi thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành Phiên họp. Ảnh: VPQH
Bổ sung các trường hợp ngoại lệ được phép sử dụng ngoại hối
Sáng ngày 17/8, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 5, UBTVQH cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Báo cáo tại Phiên họp, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Phạm Đức Ấn cho biết, Chính phủ và NHNN đã nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến của UBTVQH, đại biểu Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội để hoàn thiện Dự thảo Luật.
Theo đó, nhằm bảo đảm bao quát các trường hợp sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam. Chính phủ điều chỉnh theo hướng bổ sung các trường hợp ngoại lệ được phép sử dụng ngoại hối “theo quy định của Luật, Nghị quyết của Quốc hội”. Đồng thời, bãi bỏ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối tại Điều 4 Dự thảo Luật do nội dung này đã được luật hóa tại Dự thảo Luật.
Đối với vấn đề thu, chi tài chính của NHNN, Chính phủ bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định cơ chế trích lập dự phòng rủi ro của NHNN. Về quy định áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác, Chính phủ chỉnh lý kỹ thuật nhằm bảo đảm sử dụng thuật ngữ thống nhất với Luật Các tổ chức tín dụng.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn báo cáo tại Phiên họp. Ảnh: VPQH
Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, Chính phủ điều chỉnh quy định về minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý theo hướng bên nhận ủy thác có trách nhiệm thu thập thông tin cơ bản về các đại lý hoặc nhà cung cấp dịch vụ được quản lý khác đối với thỏa thuận pháp lý, nếu có.
Chính phủ cũng bổ sung quy định về đối tượng báo cáo, cơ quan báo cáo. Cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo quy định của Luật một cách trung thực thì không phải chịu trách nhiệm về việc báo cáo, nhằm bảo đảm tuân thủ khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm hành động tài chính (FATF).
Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết thêm, về cơ chế tài chính của NHNN sửa đổi, bổ sung tại Luật bảo đảm phù hợp với chức năng quản lý nhà nước và tài chính đặc thù của NHNN cũng như phù hợp với thông lệ quốc tế về hoạt động của Ngân hàng Trung ương.
Về bãi bỏ quy định kiểm tra hằng năm của Bộ Tài chính đối với nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý ngoại hối, Thống đốc NHNN cho biết, thực tiễn nhiều năm qua, Kiểm toán nhà nước đều thực hiện kiểm toán và Bộ Tài chính thực hiện kiểm tra, dẫn đến trùng lặp không cần thiết. Việc bỏ quy định kiểm tra hằng năm của Bộ Tài chính nhằm giảm bớt sự chồng chéo, trong khi thẩm quyền kiểm tra đột xuất của Bộ Tài chính vẫn giữ nguyên. NHNN cũng đã có cơ chế kiểm toán nội bộ và giám sát chặt chẽ các hoạt động này.
Không để việc áp dụng tỷ lệ an toàn bị lạm dụng
Thẩm tra nội dung Chính phủ trình, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai cho biết, về sửa đổi, bổ sung Luật NHNN, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện văn bản hướng dẫn thi hành, quy định cụ thể các trường hợp được sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam; rà soát các quy định về thu, chi tài chính, kết quả tài chính và các quỹ, bảo đảm phù hợp với pháp luật về ngân sách nhà nước.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu nguyên tắc bù đắp chênh lệch chi lớn hơn thu bằng quỹ dự phòng tài chính và các khoản dự phòng rủi ro. Trường hợp quỹ dự phòng tài chính và các khoản dự phòng rủi ro không còn, cần có cơ chế để Chính phủ bù đắp phần chênh lệch chi lớn hơn thu của NHNN.
Đối với việc áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định, cần làm rõ trách nhiệm của NHNN khi xem xét, quyết định; đồng thời quy định cụ thể đối tượng, điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, trình tự, thủ tục công khai và chế độ báo cáo. Cùng với đó là cơ chế kiểm soát rủi ro, kiểm tra, giám sát và chế tài khi không thực hiện đúng lộ trình nhằm bảo đảm tuân thủ mức quy định.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại Phiên họp. Ảnh: VPQH
Phát biểu tại Phiên họp, liên quan đến quy định cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ đảm bảo an toàn khác so với mức quy định chung, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục rà soát, có hướng dẫn, tiêu chí xác định rõ trường hợp thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, yêu cầu đặt ra là phải giới hạn rõ phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng, xác định lộ trình cụ thể để đưa các tỷ lệ an toàn về lại ngưỡng quy định, tránh bị lạm dụng. Quan trọng hơn là phải thiết lập được cơ chế giám sát và kiểm soát rủi ro hiệu quả.
Quy định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ của ngân hàng thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp
Đối với việc sửa đổi, bổ sung Điều 114 Luật Các tổ chức tín dụng liên quan đến hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp (TPDN), Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định chi tiết địa vị pháp lý, quyền hạn, trách nhiệm và nghĩa vụ của ngân hàng thương mại.
Cùng với đó, cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, quyền và nghĩa vụ của các cơ quan liên quan, điều kiện và phạm vi thực hiện hoạt động đại lý; bảo đảm công khai, minh bạch, có cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích và bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.
Đồng tình quan điểm trên, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị quy định rõ quyền hạn, nghĩa vụ của các bên và cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích.
Quan trọng hơn hết là phải tuân thủ các công tác quản trị rủi ro, không biến hoạt động đại lý quản lý của ngân hàng thương mại thành giấy chứng nhận an toàn cho trái phiếu doanh nghiệp” - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị sau khi Quốc hội thông qua Luật, Chính phủ chỉ đạo hoàn thiện, ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. NHNN tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng để xây dựng một chính thể pháp lý thống nhất, bảo đảm an toàn cho các tổ chức tín dụng và tạo dư địa cho tăng trưởng phù hợp với chuẩn mực quốc tế.
Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật về chứng khoán, TPDN để phát triển thị trường vốn dài hạn, giảm áp lực vốn tín dụng đối với hệ thống ngân hàng.
Giải trình thêm các vấn đề được nêu tại Phiên họp, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, về tỷ lệ an toàn khác, Dự thảo quy định căn cứ tính chất, mức độ rủi ro của từng đối tượng để xem xét áp dụng một số tỷ lệ an toàn khác với quy định hiện hành.
Theo đó, trong trường hợp toàn hệ thống cùng áp dụng một mức tỷ lệ cao hơn thì có thể tạo rủi ro, nhưng với một số tổ chức tín dụng có điều kiện phù hợp, việc áp dụng tỷ lệ khác có thể được kiểm soát và phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện cần thiết.
“Định hướng của NHNN là áp dụng theo hướng an toàn nhất, vẫn kiểm soát yêu cầu về rủi ro, không nới lỏng theo cách dẫn tới rủi ro cho hệ thống” - Thống đốc NHNN nhấn mạnh.
Đối với hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm, Thống đốc cho biết, Dự thảo Luật chỉ xác định quyền được phép thực hiện thêm chức năng này của ngân hàng thương mại. Các quy định về cách thức thực hiện nhằm bảo đảm an toàn, minh bạch, tách bạch hoạt động, tránh xung đột lợi ích và tránh hiểu nhầm của khách hàng sẽ được quy định trong pháp luật về chứng khoán./.