Ngăn 'khoảng trống' thanh tra tài sản mã hóa, chặn rủi ro 'giấy chứng nhận an toàn' cho trái phiếu

Sáng 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Một trong những vấn đề được cơ quan thẩm tra đặc biệt quan tâm là sự xuất hiện của các loại hình tài sản mới. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị cần có quy định chi tiết và hướng dẫn cụ thể về các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa.

Bà Đoàn Thị Thanh Mai nhấn mạnh yêu cầu phải phân định rõ trách nhiệm của cơ quan thực hiện chức năng phòng, chống rửa tiền và các đối tượng báo cáo. Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, việc rà soát quy định về trách nhiệm của Thanh tra Chính phủ cùng các bộ, ngành là cần thiết để xác định rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với tài sản mã hóa. Mục tiêu then chốt là không được để xảy ra tình trạng chồng chéo trách nhiệm hoặc tạo ra các khoảng trống pháp lý khiến tội phạm tài chính có cơ hội lợi dụng.

Về phía cơ quan soạn thảo, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết quy định về phòng, chống rửa tiền lần này được thiết kế theo hướng thực tế hơn. Các đối tượng báo cáo sẽ được phép khai thác dữ liệu chuyên ngành thay vì bắt buộc khách hàng cung cấp lại những thông tin đã có sẵn trong cơ sở dữ liệu. Các biện pháp thực hiện cũng được tính toán tương ứng với mức độ rủi ro, đảm bảo không gây ra gánh nặng trách nhiệm vượt quá khả năng thực tế của đơn vị báo cáo.

Liên quan đến thị trường vốn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã đưa ra những lưu ý quan trọng về hoạt động đại lý quản lý tài sản đảm bảo trái phiếu doanh nghiệp trong Luật Các tổ chức tín dụng.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các quy định phải làm rõ quyền hạn, nghĩa vụ của các bên và thiết lập cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích chặt chẽ. Đặc biệt, ông nhấn mạnh việc tuân thủ nguyên tắc quản trị rủi ro là yêu cầu tối thượng, không được phép để hoạt động này biến tướng thành một loại "giấy chứng nhận an toàn" cho trái phiếu doanh nghiệp, gây hiểu lầm về mức độ rủi ro cho nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Quốc hội cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện pháp luật về chứng khoán và trái phiếu nhằm phát triển thị trường vốn trung và dài hạn. Đây được xem là giải pháp căn cơ để giảm sự phụ thuộc quá lớn của nền kinh tế vào nguồn vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng.

Tại phiên họp, vấn đề bãi bỏ quy định Bộ Tài chính kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối Nhà nước cũng nhận được sự đồng thuận cao. Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, việc bãi bỏ này thực chất là để giảm bớt sự trùng lặp trong kiểm tra, giám sát giữa các cơ quan.

Thống đốc lý giải rằng, hiện nay hằng năm Kiểm toán Nhà nước đều thực hiện kiểm toán các nội dung này dựa trên những dữ liệu mà Bộ Tài chính thực hiện. Việc duy trì cả hai cơ chế kiểm tra định kỳ dẫn đến sự chồng chéo không cần thiết. Ông khẳng định việc bỏ quy định kiểm tra hằng năm tại Luật Ngân hàng Nhà nước không làm mất đi thẩm quyền của Bộ Tài chính. Cơ quan này vẫn có quyền kiểm tra khi cần thiết theo chức năng kiểm tra chuyên ngành.

Để đảm bảo tính chặt chẽ, Ngân hàng Nhà nước đã duy trì cơ chế kiểm toán nội bộ và giám sát độc lập đối với các nghiệp vụ đặc thù này. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng lưu ý Chính phủ cần nghiên cứu kỹ lưỡng các cơ chế thay thế, đảm bảo mọi hoạt động in, đúc tiền và quản lý ngoại hối luôn được kiểm soát chặt chẽ, tuyệt đối không để phát sinh sơ hở trong quản lý tài sản quốc gia.