Kiểm soát quyền lực - giải pháp trọng tâm ngăn ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Ban Nội chính Thành ủy - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thành phố đã tham mưu nhiều chủ trương, giải pháp đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền. Ảnh: Ban Nội chính

Hoàn thiện thể chế kiểm soát quyền lực

Trong tiến trình xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Qua tổng kết thực tiễn, có thể thấy tham nhũng không chỉ bắt nguồn từ những bất cập của cơ chế, chính sách mà cốt lõi là việc quyền lực chưa được kiểm soát đầy đủ, hiệu quả.

Nhận thức rõ vấn đề này, thời gian qua, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều quy định quan trọng nhằm từng bước hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong các lĩnh vực then chốt, tiêu biểu như: Quy định số 114-QĐ/TW ngày 11/7/2023 về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ; Quy định số 131-QĐ/TW ngày 27/10/2023 về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng và trong hoạt động thanh tra, kiểm toán; Quy định số 132-QĐ/TW ngày 27/10/2023 về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; Quy định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Đặc biệt, Quy định số 189-QĐ/TW ngày 8/10/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công được xem là bước hoàn thiện quan trọng, trực tiếp “đi vào” lĩnh vực nhạy cảm, nơi tập trung nguồn lực lớn của Nhà nước và tiềm ẩn nhiều nguy cơ sai phạm.

Trong bối cảnh nền kinh tế phát triển nhanh, quy mô quản lý ngày càng lớn, các hoạt động đầu tư, khai thác tài nguyên, sử dụng tài sản công ngày càng đa dạng, phức tạp, các lĩnh vực như đất đai, đầu tư công, tài chính, tài sản công luôn là “điểm nóng”, dễ phát sinh tiêu cực nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Mới đây nhất, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 1/4/2026 về tiếp tục tăng cường sự lãng đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là sự kế thừa mà còn là sự nâng tầm về cách tiếp cận, thể hiện quyết tâm chính trị gắn với hoàn thiện thể chế ngày càng chặt chẽ, đồng bộ hiệu quả hơn.

Quy định số 189-QĐ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi thiết lập khuôn khổ toàn diện về kiểm soát quyền lực trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công. Quy định đã xác định rõ nội hàm của kiểm soát quyền lực trong lĩnh vực này, đó là việc sử dụng đồng bộ các cơ chế, công cụ nhằm bảo đảm các chủ thể có thẩm quyền thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ, không lợi dụng quyền lực để trục lợi. Việc ban hành Quy định số 189-QĐ/TW thể hiện rõ quyết tâm chính trị trong việc kiểm soát quyền lực một cách toàn diện, không có “khoảng trống”, không có “vùng trũng”.

Điểm nổi bật của Quy định số 189-QĐ/TW không nằm ở việc tiếp tục cảnh báo, mà ở yêu cầu thiết lập hệ thống kiểm soát quyền lực đồng bộ, có khả năng giám sát, kiểm tra trong suốt quá trình vận hành; đồng thời nhận diện cụ thể các hành vi tham nhũng, tiêu cực có thể phát sinh như: ban hành chính sách trái quy định, buông lỏng quản lý, can thiệp trái phép vào hoạt động tài chính, lợi dụng chức vụ để trục lợi, bao che sai phạm.

Việc nhận diện rõ các hành vi này không chỉ tạo cơ sở pháp lý để xử lý mà còn góp phần cảnh báo, răn đe, phòng ngừa ngay từ sớm.

Thực tiễn từ Đà Nẵng

Triển khai Quy định số 189-QĐ/TW, thời gian qua Ban Thường vụ Thành ủy, Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thành phố đã lãnh đạo, chỉ đạo tập trung kiểm soát quyền lực trong quản lý tài chính, tài sản công gắn với quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy và xử lý các dự án tồn đọng. Đây là những lĩnh vực nhạy cảm, phức tạp, liên quan trực tiếp đến nguồn lực phát triển của địa phương.

Thành phố đã kiểm kê tổng số 3.805 cơ sở nhà, đất thuộc quản lý của các cơ quan, tổ chức, đơn vị; trong đó, 2.977 cơ sở tiếp tục được sử dụng làm trụ sở làm việc hoặc cơ sở hoạt động sự nghiệp, còn lại 828 cơ sở không còn nhu cầu sử dụng thì có 247 cơ sở được chuyển đổi công năng phục vụ nhà ở công vụ, lĩnh vực y tế, giáo dục và các hoạt động công cộng và 581 cơ sở còn lại, UBND thành phố giao Trung tâm Quản lý và khai thác nhà, Trung tâm Phát triển quỹ đất và UBND các xã, phường tiếp nhận, xử lý theo quy định.

Đối với tài sản do Trung ương chuyển giao, thành phố đã tiếp nhận 83 cơ sở nhà, đất, trong đó 61 cơ sở đã được giao cho Trung tâm Quản lý và Khai thác nhà quản lý, khai thác, 9 cơ sở được bố trí cho các cơ quan, đơn vị làm trụ sở, 12 cơ sở giao cho chính quyền địa phương quản lý, sử dụng theo quy định, còn lại 1 cơ sở chưa đủ điều kiện xử lý do thiếu thông tin pháp lý. Những con số nêu trên cho thấy khối lượng tài sản công rất lớn cần phải được quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả.

Điểm nổi bật của thành phố trong thời gian qua là tập trung tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho các dự án liên quan đến các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án trên địa bàn, theo đó đã tháo gỡ được 1.981/2.035 dự án, cơ sở nhà đất, đạt tỷ lệ 97,35%, đồng thời thu hồi về ngân sách nhà nước 1.188/1.867 tỷ đồng, đạt 63,63% (theo Kết luận thanh tra số 2852/KL-TTCP ngày 2/11/2012 của Thanh tra Chính phủ) và thông qua rà soát các trường hợp tương tự đã thu thêm khoảng 370 tỷ đồng.

Hiện nay, thành phố tiếp tục triển khai tháo gỡ đối với 215 dự án và đồng thời rà soát hơn 200 dự án chậm tiến độ, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc. Đây là các dự án có quy mô lớn, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội nhưng đang bị ảnh hưởng bởi nhiều nguyên nhân như vướng mắc giải phóng mặt bằng, năng lực tài chính của nhà đầu tư hay bất cập trong quy hoạch. Việc chủ động phân loại các dự án theo từng nhóm để có giải pháp xử lý phù hợp, từ giãn tiến độ, đôn đốc triển khai đến thu hồi đối với các dự án không còn khả năng thực hiện, cho thấy vai trò kiểm soát quyền lực đã được cụ thể hóa rõ nét trong thực tiễn quản lý.

Hiện nay, Ban Thường vụ Thành ủy đang chỉ đạo xây dựng Chỉ thị tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, sử dụng tài sản công và tháo gỡ các dự án kéo dài có nguy cơ gây lãng phí. Trong đó, nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế; hoàn thiện, thực hiện nghiêm cơ chế kiểm soát quyền lực và thực hiện hiệu quả các quy định về tiêu chuẩn, định mức, chế độ quản lý tài sản công; xử lý dứt điểm tài sản dôi dư sau sắp xếp bộ máy, không để bỏ hoang, hư hỏng, xuống cấp; tăng cường thanh tra, kiểm tra các lĩnh vực có nguy cơ cao; đẩy mạnh quản lý, sử dụng hiệu quả đất đai, tài nguyên; tập trung tháo gỡ các dự án tồn đọng theo lộ trình cụ thể...

Giải pháp căn cơ, lâu dài

Kiểm soát quyền lực, suy cho cùng, không chỉ là yêu cầu về quản lý mà còn là thước đo năng lực cầm quyền và mức độ liêm chính của bộ máy. Khi quyền lực được đặt trong khuôn khổ chặt chẽ, vận hành minh bạch và chịu sự giám sát thực chất, tham nhũng, tiêu cực sẽ không còn “đất sống”. Kiểm soát quyền lực không chỉ giúp ngăn ngừa sai phạm mà còn khơi thông nguồn lực, tạo dư địa phát triển, củng cố niềm tin của người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp như hiện nay, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện thể chế mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện nghiêm, hiệu quả các quy định về kiểm soát quyền lực, nhất là Quy định số 189-QĐ/TW của Bộ Chính trị gắn với triển khai thực hiện Nghị quyết 04-NQ/TW ngày 1/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới, cần chú trọng kiểm soát quyền lực chặt chẽ, thực hiện một cách đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực.

Vì vậy, kiểm soát quyền lực cần được thực hiện xuyên suốt trong các lĩnh vực then chốt như tài chính, tài sản công, đầu tư, đất đai, đồng thời gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát, minh bạch hóa và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Khi các giải pháp này được triển khai đồng bộ, thực chất sẽ tạo chuyển biến rõ nét, góp phần xây dựng chính quyền liêm chính, hiệu lực, hiệu quả và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới. Đó cũng là cách để giữ vững kỷ luật của Đảng, củng cố niềm tin của nhân dân từ những hành động cụ thể, thiết thực. Và khi kỷ luật trở thành sức mạnh nội sinh, khi mỗi cán bộ, đảng viên tự ý thức rõ “lằn ranh” cần giữ, thì đó cũng chính là lúc nền tảng tư tưởng của Đảng được củng cố vững chắc nhất bằng chính thực tiễn sinh động của cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

VÕ CÔNG CHÁNH
(Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Nội chính Thành ủy, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thành phố)