Kiểm toán, kiểm soát nội bộ như 'hệ thống miễn dịch' của ngân hàng

Thống đốc yêu cầu các TCTD phải chủ động đánh giá lại toàn bộ hệ thống kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ. Ảnh: NHNN

Tại Hội nghị trực tuyến về công tác kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ các tổ chức tín dụng (TCTD) năm 2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của công tác kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ đối với mỗi TCTD.

Theo Thống đốc, có thể ví hệ thống này như “hệ thống miễn dịch” của một cơ thể sống. Nếu hệ thống miễn dịch yếu hoặc không phát huy hiệu quả, các nguy cơ có thể không được nhận diện và xử lý kịp thời. Tương tự, tại các TCTD, nếu kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ không thực chất, các rủi ro trong hoạt động có thể không được phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn và xử lý kịp thời

Thống đốc cho rằng kiểm soát nội bộ không chỉ nằm ở tổ chức bộ máy mà còn bao gồm toàn bộ cơ chế, chính sách, quy trình và quy định nội bộ nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý rủi ro; bảo đảm an toàn trong hoạt động, quản lý và sử dụng hiệu quả tài sản, nguồn lực, đồng thời bảo đảm hệ thống thông tin quản lý đầy đủ, kịp thời và tuân thủ quy định pháp luật.

Để vừa phát huy vai trò cung ứng, phân bổ vốn cho nền kinh tế, vừa bảo đảm thận trọng, có kiểm soát, giữ vững an toàn và lành mạnh của hệ thống TCTD, Thống đốc yêu cầu các TCTD phải chủ động đánh giá lại toàn bộ hệ thống kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ; xác định những hạn chế và xây dựng lộ trình phù hợp để khắc phục, hoàn thiện.

Cùng với đó, các TCTD phải phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của chủ sở hữu, Hội đồng quản trị/Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc, Ban Kiểm soát và các bộ phận kiểm tra, kiểm soát, kiểm toán nội bộ. Công tác này phải được thực hiện thực chất, nghiêm túc và đầy đủ theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và các văn bản hướng dẫn của NHNN. 

Đối với các TCTD, Phó Thống đốc Phạm Quang Dũng cũng lưu ý, thời gian qua, khuôn khổ pháp lý về hệ thống kiểm soát nội bộ của các TCTD đã có nhiều thay đổi, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản trị, điều hành, kiểm soát và quản lý rủi ro.

Do đó, các TCTD cần tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện hệ thống kiểm soát nội bộ, bảo đảm cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ và cơ cấu tổ chức được cập nhật, phù hợp với quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động.

Phó Thống đốc yêu cầu các TCTD tăng cường kiểm soát từ sớm, từ xa; nâng cao chất lượng đánh giá, phân loại tài sản, trích lập dự phòng và phản ánh kết quả kinh doanh đúng thực chất, qua đó nâng cao khả năng chống chịu và bảo đảm an toàn hoạt động.

Cùng với đó, các TCTD phải thường xuyên rà soát, sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách, quy định và quy trình nội bộ, bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật và tình hình thực tế.

Đáng chú ý, các TCTD cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI), nền tảng e-Audit và các công cụ cảnh báo sớm trong hoạt động kiểm toán, kiểm soát nội bộ.

Phó Thống đốc cũng yêu cầu các TCTD khẩn trương kiện toàn các chức danh quản lý, điều hành, kiểm soát và các vị trí chủ chốt còn khuyết. Đồng thời, các đơn vị thuộc NHNN và các TCTD phải tăng cường giám sát việc đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện đối với người quản lý, người điều hành và thành viên Ban Kiểm soát./.