Kiến nghị Quốc hội giám sát trách nhiệm quản lý vàng miếng, thị trường đá quý

Sáng 30/7, tại diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát, đại biểu Tô Ái Vang (Phó trưởng đoàn chuyên trách đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ) nêu rõ thời gian qua, thị trường tài chính - tiền tệ nói chung và thị trường vàng, trang sức, đá quý nói riêng diễn biến hết sức phức tạp.

Nữ đại biểu cho rằng những diễn biến này không chỉ xâm phạm nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân mà còn làm suy giảm niềm tin vào các thương hiệu quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ.

Đại biểu Tô Ái Vang phát biểu. Ảnh: QH

Vì vậy, bà đề nghị Quốc hội giám sát, làm rõ trách nhiệm liên bộ, liên ngành về vàng miếng, thể chế quản lý thị trường vàng và cơ chế kiểm định độc lập ra sao.

Kết quả giám sát là căn cứ bắt buộc để Quốc hội yêu cầu Chính phủ nhanh chóng hoàn thiện hành lang pháp lý như ban hành các nghị định, thông tư siết chặt quản lý thị trường vàng, tăng khung xử phạt vi phạm hành chính và xử lý hình sự với hành vi làm giả vàng, đá quý.

Coi kết quả hậu giám sát là căn cứ lấy phiếu tín nhiệm

Trong khi đó, GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội khóa 13 bày tỏ mong muốn rà soát lại toàn bộ quy trình hoạt động giám sát, phải đổi mới quy trình giám sát đúng như ý kiến chỉ đạo sáng nay của Chủ tịch Quốc hội.

Về thực hiện nghị quyết, kết luận giám sát, ông Lý nhận định đã có nhiều đổi mới. Những kết luận và nghị quyết về giám sát của Quốc hội, của các đoàn giám sát đã có tác động rất mạnh trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Nhiều cuộc giám sát mang lại kết quả trong việc sửa đổi, bổ sung cơ chế chính sách pháp luật cũng như khắc phục những hạn chế trong tổ chức thi hành pháp luật.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng việc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát còn chưa được đầy đủ, hiệu quả giám sát còn hạn chế.

GS.TS Phan Trung Lý: Nghị quyết giám sát cần đi sâu thực chất hơn, chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu của đối tượng giám sát và sự việc giám sát. Ảnh: QH

Trên cơ sở đó, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho rằng việc xây dựng nghị quyết xác định kết quả giám sát cần được đổi mới. Ngoài việc nhận xét, đánh giá và biểu dương, nghị quyết giám sát cần đi sâu thực chất hơn, chỉ rõ những điểm mạnh, điểm yếu của đối tượng giám sát và sự việc giám sát. Việc này phải xác định trách nhiệm thuộc về ai và thời hạn khắc phục như thế nào.

"Các đoàn giám sát có thể chuyển những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật sang xử lý bằng các biện pháp hành chính, dân sự hoặc hình sự...", ông Phan Trung Lý nhìn nhận.

Ông đề nghị trọng tâm giám sát phải chuyển từ tư duy giám sát để "phát hiện vấn đề" sang tư duy giám sát để "tạo ra sự thay đổi thực chất trong quản trị quốc gia" như ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước. Mỗi kiến nghị giám sát phải xác định rõ chủ thể thực hiện, thời hạn thực hiện, trách nhiệm báo cáo và giải trình khi không hoàn thành.

Đồng thời, ông kiến nghị cần coi việc thực hiện các nghị quyết, kết luận về giám sát của Quốc hội là một tiêu chí để đánh giá đảng viên, cán bộ trong thực hiện nhiệm vụ.

Đoàn khảo sát của Quốc hội khảo sát các dự án tại TPHCM hồi tháng 5. Ảnh: ĐBND

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ cho rằng nhiều chính sách đã được ban hành tương đối đầy đủ; nhiều chương trình, đề án đã được bố trí nguồn lực đáng kể; nhiều chỉ tiêu hành chính đã hoàn thành theo kế hoạch. Nhưng ở không ít lĩnh vực, chất lượng cuộc sống, mức độ thụ hưởng của người dân và hiệu quả cuối cùng của chính sách vẫn chưa đạt như kỳ vọng.

Theo ông, đó chính là khoảng cách giữa "chính sách được thực hiện" và "chính sách tạo ra kết quả". Khoảng cách đó đặt ra yêu cầu Quốc hội cần tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát theo hướng lựa chọn đúng, trúng những vấn đề đang là điểm nghẽn, những vấn đề lớn, vấn đề nóng, có tính thời sự đang được cử tri và nhân dân quan tâm...

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ phát biểu. Ảnh: QH

Ông Hạ cho rằng Quốc hội cần tổ chức giám sát toàn diện việc thực hiện các chính sách về giáo dục, đào tạo, phát triển kỹ năng nghề, chăm sóc sức khỏe và phát triển văn hóa.

Việc giám sát này nhằm trả lời được những câu hỏi lớn: Chúng ta đã chuẩn bị được nguồn nhân lực như thế nào cho nền kinh tế số? Hệ thống giáo dục có theo kịp yêu cầu mới của thị trường lao động hay chưa? Người lao động có đủ cơ hội học tập suốt đời để thích ứng với những thay đổi rất nhanh của công nghệ hay không? Điều cử tri mong muốn không chỉ là nguồn lực được phân bổ đầy đủ mà quan trọng hơn là nguồn lực đó có được sử dụng hiệu quả hay không?

Quốc hội cần giám sát sâu hơn hiệu quả đầu tư công trong các lĩnh vực này, đánh giá mối quan hệ giữa nguồn lực đầu tư với chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng dịch vụ công và mức độ thụ hưởng của người dân...