Kiên quyết xử lý nghiêm các biểu hiện tiêu cực, mê tín dị đoan trong lễ hội
Cục trưởng Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Ninh Thị Thu Hương khẳng định, tinh thần xuyên suốt của Công văn số 155/BVHTTDL-VP của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng như Nghị định 110/2018/NĐ-CP là phải bảo đảm nếp sống văn minh trong lễ hội; kiên quyết xử lý các hành vi lợi dụng lễ hội để trục lợi, gây phản cảm.
Cục trưởng Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Ninh Thị Thu Hương. (Ảnh: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)
Phóng viên: Thưa Cục trưởng Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện Ninh Thị Thu Hương, trong quá trình quản lý lễ hội đầu năm 2026, Cục đã ghi nhận những sai phạm hay biểu hiện tiêu cực nào tại các lễ hội ở các địa phương?
Cục trưởng Ninh Thị Thu Hương: Tết Bính Ngọ 2026 là năm đầu tiên chúng ta thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Qua theo dõi, sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đã tạo sự chủ động rất lớn cho cơ sở. Thực tế ngay sau Tết, một số lễ hội lớn đều đã được các địa phương xây dựng kịch bản kỹ lưỡng, không gian lễ hội thông thoáng, văn minh.
Để tiếp tục giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của lễ hội, các địa phương cần tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng lễ hội để trục lợi, mê tín dị đoan, gây phản cảm theo đúng quy định.
Phóng viên: Thưa Cục trưởng, năm nay ở một số địa phương đã có tình trạng mở sới vật theo phong trào nhằm thu hút khách thập phương, câu view…, không cân nhắc đầy đủ đến yếu tố bản địa, văn hóa lịch sử…, vậy việc này có làm thay đổi và làm nghèo đi bản sắc truyền thống của lễ hội không, thưa bà?
Cục trưởng Ninh Thị Thu Hương: Thực hiện Chỉ thị số 55-CT/TW của Ban Bí thư và Chỉ thị số 36/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức Tết Bính Ngọ, Công văn số 155/BVHTTDL-VP của Bộ đã đặt ra yêu cầu trọng tâm về việc phải tập trung triển khai phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn và các phương án cứu hộ, cứu nạn tại khu vực tổ chức lễ hội; xây dựng, phê duyệt và triển khai thực hiện kế hoạch tổ chức lễ hội bảo đảm trang trọng, đúng nghi lễ truyền thống, phát huy vai trò chủ thể của nhân dân.
Tinh thần xuyên suốt của Công văn số 155/BVHTTDL-VP cũng như Nghị định 110/2018/NĐ-CP là phải bảo đảm nếp sống văn minh trong lễ hội; kiên quyết xử lý các hành vi lợi dụng lễ hội để trục lợi, gây phản cảm.
Trong thời gian tới, các địa phương cần tiếp tục bám sát định hướng phân cấp, phân quyền, chủ động hơn nữa trong công tác dự báo và tổ chức thực hiện, quy rõ trách nhiệm quản lý tại cơ sở để kịp thời ngăn chặn các vi phạm, bảo đảm an toàn tuyệt đối và trả lại đúng vị trí chủ thể thụ hưởng văn hóa lành mạnh cho người dân.
Phóng viên: Theo Cục trưởng, đâu là ranh giới giữa phục dựng, bảo tồn nét đẹp truyền thống của lễ hội dân gian với các nguy cơ thương mại hóa, biến tướng, tiêu cực? Trách nhiệm của chính quyền cơ sở và ban quản lý/ban tổ chức lễ hội như thế nào khi để xảy ra các hiện tượng này?
Cục trưởng Ninh Thị Thu Hương: Việc phục dựng và bảo tồn nét đẹp của lễ hội dân gian luôn phải bám sát yêu cầu cốt lõi là bảo đảm tính trang trọng, đúng nghi lễ truyền thống và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân. Theo quy định về phân cấp, phân quyền tổ chức và quản lý tại Nghị định 110/2018/NĐ-CP, Nghị định số 137/2025/NĐ-CP và Nghị định số 138/2025/NĐ-CP, việc bảo đảm các yêu cầu nêu trên thuộc trách nhiệm của chính quyền địa phương.
Quán triệt tinh thần đó, Công văn số 155/BVHTTDL-VP của Bộ tiếp tục nhấn mạnh các địa phương phải chủ động hơn nữa trong công tác dự báo cũng như xây dựng, phê duyệt kế hoạch tổ chức. Qua đó, kịp thời ngăn chặn các vi phạm, bảo đảm an toàn tuyệt đối và gìn giữ một môi trường thụ hưởng văn hóa lành mạnh cho cộng đồng.
Lễ hội Cổ Loa xuân Bính Ngọ. (Ảnh: GIANG NAM)
Phóng viên: Theo bà, chúng ta cần làm gì để khuyến khích người dân bản địa làm chủ và có ý thức bảo vệ, giữ gìn những giá trị truyền thống của lễ hội, tránh các hiện tượng pha tạp, phản cảm, thương mại hóa…
Cục trưởng Ninh Thị Thu Hương: Đích đến xuyên suốt trong công tác quản lý của chúng ta là người dân thực sự được đặt vào vị trí là chủ thể của lễ hội. Để làm được điều này, đòi hỏi các địa phương phải chủ động thực hiện công tác quản lý và tổ chức lễ hội bám sát các quy định tại Nghị định 110/2018/NĐ-CP và đặc biệt là các quy định về phân cấp, phân quyền tại Nghị định số 137/2025/NĐ-CP và Nghị định số 138/2025/NĐ-CP của Chính phủ .
Chính quyền cơ sở cần thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của mình để bảo đảm hoạt động lễ hội vừa giữ được giá trị văn hóa truyền thống, vừa bảo đảm tính trang trọng, an toàn.
Phóng viên: Thời gian diễn ra các lễ hội còn dài, xin Cục trưởng cho biết những giải pháp trong thời gian tới để chấn chỉnh những hiện tượng “biến tướng” trong lễ hội, trả lại những giá trị vốn có cho lễ hội truyền thống của các địa phương?
Cục trưởng Ninh Thị Thu Hương: Để phát huy kết quả bước đầu và bảo đảm mùa Lễ hội Xuân 2026 diễn ra an toàn, lành mạnh, trong thời gian tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục:
- Tăng cường hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ về tổ chức, quản lý lễ hội, bảo đảm thống nhất từ Trung ương đến cơ sở.
- Phối hợp chặt chẽ với các địa phương triển khai các đoàn kiểm tra, giám sát; đề nghị chính quyền địa phương tăng cường công tác kiểm tra, kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm các biểu hiện tiêu cực, mê tín dị đoan.
- Đẩy mạnh thực hiện giải pháp xây dựng môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống, quyết tâm xây dựng mùa lễ hội: Vui tươi-Lành mạnh-An toàn-Tiết kiệm.
