Kiến tạo hệ sinh thái tri thức từ xuất bản số

Ảnh minh họa/internet.

Không chỉ số hóa sách

Không chỉ dừng lại ở số hóa tài liệu, xu hướng phát triển hiện nay là xây dựng hệ sinh thái xuất bản tích hợp – nơi nội dung, công nghệ và quản trị được kết nối đồng bộ nhằm nâng cao trải nghiệm học tập và năng lực cạnh tranh của đơn vị đào tạo.

Tại tọa đàm chuyên sâu với chủ đề “Xuất bản số – Sách điện tử – Nền tảng phân phối và Hệ sinh thái số” do Viện Nghiên cứu Ứng dụng Ngôn ngữ Bác Nhã tổ chức (ngày 16/5), TS Phạm Quỳnh – Phó Tổng biên tập NXB Giáo dục Việt Nam cho hay, ngành xuất bản đang trải qua ba giai đoạn chuyển đổi gồm: xuất bản kỹ thuật số, xuất bản tích hợp và xuất bản thông minh.

Trong đó, xuất bản kỹ thuật số tập trung số hóa nội dung từ sách in sang định dạng số; xuất bản tích hợp hướng tới kết nối nội dung với công nghệ, dữ liệu và hệ sinh thái học tập; còn xuất bản thông minh ứng dụng AI và dữ liệu lớn nhằm cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, tối ưu vận hành và dự báo nhu cầu thị trường.

TS Phạm Quỳnh – Phó Tổng biên tập NXB Giáo dục Việt Nam chia sẻ tại Tọa đàm.

TS Phạm Quỳnh cho rằng, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa sách lên môi trường trực tuyến mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện ngành xuất bản. Một trong những yêu cầu cốt lõi là đồng bộ giữa sản phẩm, công nghệ, marketing, quy trình và thể chế.

Theo đó, học liệu cần chuyển từ dạng sách in tĩnh sang “học liệu 5D” có tính tương tác cao, tích hợp đa phương tiện như audio, video, dữ liệu số và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Ông nhấn mạnh vai trò của mô hình “biên tập viên kép” - đội ngũ vừa giỏi chuyên môn nội dung, vừa am hiểu công nghệ số, dữ liệu và quản trị bản quyền trên không gian mạng. Đây được xem là nhân tố then chốt trong quá trình tái cấu trúc nhân sự ngành xuất bản.

Lấy người học làm trung tâm

TS Trần Thị Thanh Mai - Viện Nghiên cứu Ứng dụng Ngôn ngữ Bác Nhã trao đổi tại Tọa đàm.

Đồng quan điểm, TS Trần Thị Thanh Mai - Viện Nghiên cứu Ứng dụng Ngôn ngữ Bác Nhã, Nhà sáng lập TMEDU cho rằng, chuyển đổi số trong giáo dục cần được triển khai như một chiến lược dài hạn, lấy người học làm trung tâm.

Theo bà Mai, việc tái cấu trúc học liệu theo hướng đa nền tảng, xây dựng nội dung có khả năng tích hợp với video, bài giảng số, học liệu tương tác và AI ngay từ khâu thiết kế sẽ giúp nâng cao hiệu quả đào tạo.

Bên cạnh đó, các nền tảng LMS, trợ lý AI và hệ thống quản trị số đồng bộ sẽ tạo sự kết nối giữa học liệu, khảo thí, đào tạo và vận hành; qua đó cá nhân hóa hành trình học tập và tối ưu trải nghiệm người học.

Các chuyên gia cho rằng, tương lai của giáo dục và xuất bản không nằm ở việc lựa chọn giữa sách in hay sách số.

Chia sẻ mô hình thực tiễn tại TMEDU, bà Nguyễn Thị Hạnh - Giám đốc Hệ thống đào tạo tiếng Trung Thanhmaihsk cho biết, đơn vị đang triển khai chuyển đổi số với ba trụ cột gồm: số hóa nội dung, số hóa khảo thí và số hóa đào tạo.

Theo đó, học liệu được phát triển đa nền tảng với video bài giảng, ebook, flashcard, audio và học liệu tương tác. AI cũng được ứng dụng trong xây dựng giáo viên ảo, trợ lý học tập và hội thoại mô phỏng nhằm tăng khả năng cá nhân hóa.

Hệ thống khảo thí trực tuyến được xây dựng theo mô hình thi ảo mô phỏng sát thực tế, kết hợp ngân hàng đề thông minh và phân tích dữ liệu học viên để đánh giá năng lực chính xác hơn.

Toàn cảnh tọa đàm.