Kiến tạo nền tảng đón dòng vốn FDI thế hệ mới

Nghị quyết 10 đặt ra yêu cầu chuyển từ thu hút dự án đơn lẻ sang phát triển hệ sinh thái đầu tư có chất lượng. Trong đó, các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, hạ tầng giao thông, cảng biển và kinh tế xanh được xác định là những hướng hợp tác đầu tư tiềm năng.

Định hướng này cũng tương tự như những thay đổi trong cách lựa chọn địa điểm đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia trong nhiều năm qua. Bởi khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, quyết định đặt nhà máy hay mở rộng hoạt động không còn chỉ dựa vào chi phí lao động và ưu đãi đầu tư. Khả năng cung ứng năng lượng ổn định, chất lượng hạ tầng, hệ thống logistics, nguồn nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng.

Ông Noel Clehane - Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN khẳng định, tính bền vững đang ngày càng gắn chặt với năng lực cạnh tranh. Các quyết định đầu tư, quy trình sản xuất, yêu cầu của chuỗi cung ứng và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế đều chịu tác động ngày càng lớn từ quá trình chuyển đổi sang những mô hình tăng trưởng xanh hơn. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam mở rộng hợp tác với DN châu Âu trong các lĩnh vực sản xuất sạch hơn, chuyển đổi năng lượng, logistics bền vững và tài chính xanh.

Từ yêu cầu này, việc chuẩn bị hạ tầng và năng lượng không thể chỉ đi sau để đáp ứng các dự án đã được cấp phép, mà cần được tính toán trong chiến lược thu hút đầu tư của từng địa phương.

Chuẩn bị sẵn hạ tầng năng lượng và logistics

10 tháng năm 2026, Bắc Ninh là địa phương đứng thứ 2 trong thu hút vốn FDI. Đây cũng là một trong những địa phương đang đặt trọng tâm vào các ngành công nghiệp có yêu cầu công nghệ và năng lực cung ứng điện lớn. Theo ông Phạm Văn Thịnh - Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh, giai đoạn 2026 - 2030, địa phương định hướng ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử, bán dẫn; cơ khí chế tạo, tự động hóa; sản xuất, lắp ráp ô tô điện và phương tiện thông minh. Việc thu hút đầu tư được đặt trong mối liên hệ với công nghệ hiện đại, bảo vệ môi trường và khả năng liên kết với DN trong nước.

Một trong những thách thức lớn đối với định hướng này là tốc độ tăng nhu cầu điện. Theo ông Thịnh, tháng 5/2026, công suất phụ tải của Bắc Ninh đạt khoảng 3.200MW, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù nhu cầu điện tăng mạnh, chất lượng cung cấp điện của địa phương được các nhà đầu tư đánh giá tích cực.

Để chủ động nguồn cung và nâng cao chất lượng điện, Bắc Ninh đã đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) và hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS). Theo thông tin lãnh đạo thành phố chia sẻ, công suất ĐMTMN đã đưa vào hoạt động đạt khoảng 400MW; hệ thống BESS đã lắp đặt khoảng 50MW và bước đầu phát huy hiệu quả, đặc biệt trong việc cung cấp nguồn dự phòng, góp phần cải thiện chất lượng điện.

Địa phương đặt mục tiêu đến hết tháng 6/2027 đưa công suất ĐMTMN lên gần 4.000MW, đồng thời đăng ký phát triển hệ thống lưu trữ tập trung quy mô khoảng 1.000MW. Việc chuẩn bị nguồn điện cũng là điều kiện để Bắc Ninh tiếp tục thu hút những dự án có nhu cầu phụ tải lớn. Đáng chú ý, ông Thịnh cho biết, có dự án đầu tư mới với diện tích khoảng 24ha nhưng nhu cầu điện lên tới 350MW (thông thường, với những dự án công nghệ cao, với diện tích tương ứng, công suất hệ thống điện cao nhất vào khoảng 240MW - PV). Dù vậy, địa phương vẫn tiếp tục kêu gọi đầu tư vào lĩnh vực bán dẫn và định hướng thu hút các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI), những lĩnh vực đòi hỏi hạ tầng năng lượng và công nghệ đồng bộ.

Bên cạnh nguồn điện, giao thông và logistics cũng là những điều kiện quan trọng. Bắc Ninh đang triển khai các kế hoạch liên quan đến sân bay Gia Bình, mạng lưới giao thông kết nối và tuyến đường sắt đô thị nhằm tạo thuận lợi cho việc di chuyển của nhà đầu tư, người lao động. Trung tâm logistics quốc tế Bắc Giang với quy mô khoảng 7ha đã có sự hiện diện của một số DN logistics lớn trong nước và quốc tế, cung cấp các hoạt động như thủ tục logistics, đóng gói và kho hàng.

Đáng chú ý, ông Thịnh cho biết, Bắc Ninh xác định đồng hành cùng DN, chủ động tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc trên tinh thần nói đi đôi với làm. Các nhà đầu tư có thể phản ánh trực tiếp với lãnh đạo thành phố nếu gặp tình trạng chậm trễ hoặc chưa được giải quyết thỏa đáng ở các cấp thực thi. Chính quyền luôn sẵn sàng lắng nghe và coi mỗi kiến nghị của DN là cơ hội để hoàn thiện công tác điều hành, nâng cao chất lượng phục vụ, qua đó thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng DN và thành phố.

Từ lợi thế địa phương đến hệ sinh thái nhà cung ứng

Nếu Bắc Ninh tập trung vào năng lực công nghiệp và bảo đảm năng lượng, Hải Phòng có lợi thế khác biệt từ vị trí cảng biển, mạng lưới logistics và không gian phát triển công nghiệp sau hợp nhất. Đây là những điều kiện quan trọng để hình thành các chuỗi cung ứng gắn kết hoạt động sản xuất với thương mại quốc tế.

Theo ông Phạm Công Hân - Phó Giám đốc Sở Công Thương Hải Phòng, việc mở rộng không gian phát triển giúp thành phố kết hợp lợi thế cảng biển với mạng lưới khu, cụm công nghiệp và vùng sản xuất phía Tây. Qua đó, có điều kiện tổ chức các khâu từ cung cấp nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến lưu kho và xuất khẩu ngay trên địa bàn.

Hải Phòng tận dụng lợi thế cảng biển với mạng lưới khu, cụm công nghiệp đón dòng vốn FDI mới. (Ảnh: Báo HP)

Cụ thể, cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, hệ thống đường cao tốc và sân bay Cát Bi tạo nền tảng kết nối cho hoạt động sản xuất, lưu thông hàng hóa. Cùng với định hướng phát triển các trung tâm logistics, hạ tầng giao thông và khu công nghiệp mới, Hải Phòng có thêm dư địa để thu hút các nhà đầu tư muốn xây dựng cơ sở sản xuất, trung tâm phân phối và mạng lưới nhà cung ứng tại khu vực.

Đáng chú ý, Hải Phòng không chỉ hướng tới thu hút các dự án sản xuất quy mô lớn mà còn đặt trọng tâm vào chất lượng công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng liên kết với DN trong nước. Thành phố mong muốn hợp tác trong các lĩnh vực điện tử, linh kiện ô tô, bán dẫn, tự động hóa và vật liệu mới, đồng thời thúc đẩy các hoạt động chuyển đổi xanh.

Một lợi thế khác của Hải Phòng là cơ chế, chính sách đặc thù được thiết kế để mở rộng không gian thu hút đầu tư. Theo đó, Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội đã tạo cơ sở triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố, trong đó có Khu thương mại tự do Hải Phòng. Đặc biệt, các dự án đầu tư mới và đầu tư mở rộng tại Khu thương mại tự do thuộc ngành nghề, lĩnh vực được quy định có thể được áp dụng thuế suất thuế thu nhập DN ưu đãi theo điều kiện và quy định pháp luật liên quan. “Đây là một trong những cơ sở để Hải Phòng hướng tới thu hút dự án công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, hạ tầng số, năng lượng và logistics” - ông Hân nói.

Tuy nhiên, ưu đãi đầu tư chỉ là một yếu tố trong quyết định lựa chọn địa điểm của nhà đầu tư. Với các dự án dài hạn, khả năng tiếp cận thông tin, sự rõ ràng của thủ tục và chất lượng hỗ trợ trong quá trình triển khai cũng có ý nghĩa quan trọng. Đây cũng là điều mà ông Phạm Công Hân chia sẻ trong Diễn đàn hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam - EU. Theo đó, ông Hân khẳng định, trong phạm vi chức năng của mình, Sở Công Thương Hải Phòng sẽ phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế và các cơ quan liên quan hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận thông tin, hướng dẫn thủ tục, kết nối đối tác, đồng thời tổng hợp và tham mưu tháo gỡ khó khăn cho DN. Đặc biệt, thành phố mong muốn tăng cường kết nối mua hàng giữa DN FDI với các nhà cung ứng trong nước. Bởi những đơn hàng cụ thể sẽ tạo cơ sở để DN địa phương đầu tư cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng và đào tạo nhân lực, qua đó từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Nhìn từ Bắc Ninh và Hải Phòng, có thể thấy mỗi địa phương đang khai thác những lợi thế riêng để chuẩn bị cho dòng vốn FDI thế hệ mới. Trong khi Hải Phòng tận dụng những lợi thế sẵn có của thành phố thì Bắc Ninh đang nỗ lực xây dựng hạ tầng từ năng lượng đến logistics nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất thu hút FDI. Tuy nhiên, dù khác nhau về lợi thế, cả hai địa phương đều đặt vấn đề thu hút đầu tư trong mối liên hệ với yêu cầu công nghệ, môi trường, hạ tầng và khả năng tham gia của DN nội địa. Đây là những yếu tố phù hợp với định hướng chuyển từ cạnh tranh thu hút dự án riêng lẻ sang phát triển hệ sinh thái đầu tư có khả năng tạo ra giá trị lan tỏa mà Nghị quyết 10 đề ra.

Ông Phạm Văn Thịnh,Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh.

“Bắc Ninh xác định đồng hành cùng DN, chủ động tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc trên tinh thần nói đi đôi với làm. Các nhà đầu tư có thể phản ánh trực tiếp với lãnh đạo thành phố nếu gặp tình trạng chậm trễ hoặc chưa được giải quyết thỏa đáng ở các cấp thực thi. Chính quyền luôn sẵn sàng lắng nghe và coi mỗi kiến nghị của DN là cơ hội để hoàn thiện công tác điều hành, nâng cao chất lượng phục vụ, qua đó thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng DN và thành phố” - ông Phạm Văn Thịnh, Phó Chủ tịch UBND TP Bắc Ninh.