Kiến tạo sinh kế bền vững ở vùng dự án kinh tế-quốc phòng Binh đoàn 16 - Bài 4: Dấu ấn mô hình, cơ chế xây 'thế trận lòng dân' (Tiếp theo và hết)

Đa dạng mô hình thiết thực, vì dân

Những ngày đến với các đơn vị, tổ, đội sản xuất, cụm dân cư vùng dự án Binh đoàn 16, chúng tôi cảm nhận sự đa dạng, sáng tạo, sinh động của các mô hình, dự án. Các mô hình, chương trình ở các nhóm nhiệm vụ rất đa dạng. Công tác an sinh có các mô hình: "Quân-dân y kết hợp", "Lớp học vùng dự án’, "An sinh gắn sinh kế", “Cán bộ, chiến sĩ nâng bước em đến trường”, "Mái ấm công đoàn, nghĩa tình đồng đội"... Kiến tạo sinh kế có các mô hình: "Trại sinh kế bền vững", "Giao đất-giao sinh kế", "Bộ đội đồng hành sản xuất"; "Tặng bò giống tạo sinh kế", "Trẻ hóa cây cà phê", "Xen canh cà phê với sầu riêng", "Kết hợp trồng tiêu và chăn nuôi dê"... Công tác tuyên truyền, dân vận có các mô hình: "Tuyên truyền hai ngôn ngữ", "Kiềng 3 chân dân vận", "Kết nghĩa Kinh-Mông"... đã giúp chủ trương đi vào cuộc sống.

Chúng tôi đi sâu, hiểu rõ hơn sức sống của các mô hình và cơ chế vận hành đã cho thấy các mô hình triển khai đều sát với nhu cầu, lợi ích của người dân, sát với định hướng, mục tiêu mà địa phương đặt ra nhưng còn thiếu nguồn lực, gặp nhiều khó khăn. Đồng chí Lê Tiến Liên, Phó chủ tịch UBND xã Quảng Tân, tỉnh Lâm Đồng đánh giá: Các mô hình sinh kế được thực hiện bài bản, có sự khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng trước khi triển khai, cử cán bộ hướng dẫn, đồng hành, đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm. Cụ thể như mô hình "Tặng bò giống tạo sinh kế", Trung đoàn 720 (Binh đoàn 16) đã phối hợp với chính quyền địa phương khảo sát, hỗ trợ xây dựng chuồng trại cho các hộ dân; tổ chức tập huấn kiến thức chăn nuôi, chăm sóc bò sinh sản.

Cán bộ Trung đoàn 719 (Binh đoàn 16) giới thiệu kỹ thuật sản xuất giống cây mới với cán bộ, nhân dân xã Đak Nhau, tỉnh Đồng Nai.

Theo Đại tá Trịnh Phạm Hòa, Bí thư Đảng ủy, Phó tư lệnh Binh đoàn 16, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Binh đoàn luôn quán triệt các mô hình, chương trình khi triển khai phải đáp ứng được các yêu cầu, lợi ích của nhân dân, mục tiêu phát triển của địa phương; tổ chức giám sát, minh bạch, lắng nghe ý kiến của dân, đánh giá, rút kinh nghiệm, bài học về tính hiệu quả trước khi nhân rộng. Binh đoàn đẩy mạnh Phong trào thi đua "Dân vận khéo", xây dựng "Đơn vị dân vận tốt"; chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ tận tụy, hết lòng vì dân; bồi dưỡng, nâng cao năng lực tuyên truyền, tổ chức các lớp học tiếng dân tộc, tập huấn kỹ thuật canh tác các loại cây, chăn nuôi; xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả... Các mô hình sinh kế, an sinh đến dân vận có sự liên kết, bổ trợ cho nhau, trong đó sinh kế giữ vai trò trung tâm, an sinh là nền tảng, dân vận là cầu nối đặt trong không gian dự án, nhiệm vụ, yêu cầu, mục tiêu phát triển kinh tế gắn với quốc phòng.

Thế vững “kiềng 3 chân”

Đến các xã: Quảng Trực, Tuy Đức, Quảng Tân (Lâm Đồng), Đak Nhau, Bù Gia Mập (Đồng Nai)... chúng tôi thấy nổi bật về mô hình và cơ chế vận hành, phối hợp giữa các đơn vị của Binh đoàn 16 với chính quyền địa phương cơ sở, với đồng bào đã giúp các mô hình sinh kế phát huy hiệu quả. Đồng chí Nguyễn Trung Thành, Phó chủ tịch UBND xã Quảng Trực đánh giá, qua nhiều năm, Binh đoàn 16 đã tạo lập các mô hình tích hợp giúp dân, tạo sinh kế rất đặc trưng, huy động nhiều nguồn lực giúp người dân ổn định đời sống, tạo sinh kế, có tương lai. Đó là nền tảng giúp người dân ở lại biên giới, trở thành lực lượng chính đánh thức tiềm năng, phát triển kinh tế-xã hội. Nhiều mô hình của Binh đoàn 16 đã lan tỏa, nhân rộng ở các khu vực thuộc Nam Tây Nguyên.

Cán bộ Trung đoàn 726 (Binh đoàn 16) phối hợp với Đoàn Thanh niên phổ biến kiến thức cho đồng bào dân tộc Mông, xã Quảng Trực, tỉnh Lâm Đồng.

Những ngày đầu năm 2026, các đơn vị thuộc Binh đoàn 16 đã ký kết phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương cùng cấp, với già làng, trưởng bản. Thượng tá Trần Văn Sơn, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 720 cho biết: Trung đoàn-chính quyền địa phương-già làng, trưởng bản, người có uy tín được chúng tôi xem như “kiềng 3 chân” trong công tác tuyên truyền, dân vận, phát triển kinh tế địa bàn. Sự phối hợp "kiềng 3 chân" đã giúp các chủ trương, quyết sách của Đảng, Nhà nước và sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Quốc phòng đi vào cuộc sống một cách sống động, mang lại hiệu quả rõ nét; tạo thuận lợi khi triển khai các chương trình, mô hình trong cộng đồng; giải quyết kịp thời những vướng mắc, khó khăn, kiến nghị, quyền lợi của đồng bào.

Qua tìm hiểu thực tế, chúng tôi nhận thấy Binh đoàn 16 có một phương châm xuyên suốt là đặt người dân làm trung tâm. Mọi mô hình, giải pháp đều xuất phát từ nhu cầu thực tế, mang lại lợi ích cho nhân dân, khẳng định hướng đi đặc thù phát triển kinh tế-xã hội không tách rời nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Binh đoàn triển khai chủ trương “Trung đoàn-xã-doanh nghiệp-hộ dân liên kết sản xuất”, trong đó Trung đoàn tổ chức, điều phối; chính quyền xã thực hiện chức năng quản lý nhà nước; doanh nghiệp bảo đảm tiêu thụ; người dân sản xuất. Qua đó góp phần giải quyết bài toán “được mùa, mất giá”, nâng cao tính kỷ luật, liên kết, chủ động và sáng tạo trong sản xuất.

Trung đoàn 720 (Binh đoàn 16) phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thư viện tỉnh Lâm Đồng tổ chức giao lưu văn nghệ, tuyên truyền, giới thiệu sách tại xã Quảng Tân, tỉnh Lâm Đồng.

Tại nhiều địa bàn, các trung đoàn phối hợp với địa phương quy hoạch vùng chuyên canh cà phê, cao su, điều, hồ tiêu, cây ăn trái, chăn nuôi gia súc. Mô hình “vườn-ao-chuồng-rừng” giúp người dân khai thác hiệu quả tài nguyên và nâng cao giá trị sản xuất. Cơ chế tài chính cho các mô hình, dự án mang tính "đỡ đầu" từ đầu mùa vụ bằng cách đơn vị ứng kinh phí, cấp con giống, phân bón cho hộ nhận khoán, liên kết, đến khi thu hoạch thì hộ nhận khoán, liên kết trả lại kinh phí đã ứng cho đơn vị. Hình thức này đã tạo cú hích mạnh mẽ, giúp người dân được hưởng lợi, mạnh dạn, chủ động trong sản xuất.

Đại tá Lại Văn Tuấn, Chủ nhiệm Chính trị Binh đoàn 16 cho rằng: Nhằm giúp các địa bàn có sự phát triển đồng đều, không bị bỏ lại phía sau, đáp ứng được các yêu cầu mới, Binh đoàn chỉ đạo triển khai mô hình “Trung đoàn, đơn vị đỡ đầu thôn, bản khó khăn nhất” gắn với hỗ trợ toàn diện về giống, vốn cho mô hình sinh kế, tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở. Các trung đoàn phối hợp với địa phương huy động các nguồn lực để đầu tư, hoàn thiện, bổ sung những công trình, dự án thiết yếu, tạo động lực phát triển.

Thêm nguồn lực, đưa các mô hình vào chiều sâu, lan tỏa

Nhìn lại sau gần 3 thập kỷ bám trụ trên địa bàn chiến lược Nam Tây Nguyên, Binh đoàn 16 đã thực hiện được khối lượng công việc khiến nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ nhìn lại đều cảm thấy tự hào. Cán bộ, chiến sĩ Binh đoàn đã cùng cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân khai hoang hơn 10.000ha đất hoang hóa, hình thành 58 cụm, điểm dân cư gắn với các đội sản xuất. Binh đoàn thu hút hơn 5.000 hộ với hơn 25.000 nhân khẩu tham gia nhận khoán, liên kết sản xuất, trong đó có gần 2.000 hộ đồng bào dân tộc thiểu số; tạo việc làm thường xuyên cho gần 7.500 lao động với mức thu nhập bình quân 8,5-9 triệu đồng/người/tháng; tổ chức khoanh nuôi, bảo vệ hàng nghìn héc-ta rừng vành đai biên giới.

Trong bối cảnh mới, nhất là mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, điều chúng tôi nhận thấy là các chương trình, dự án, mô hình sinh kế có thêm nguồn lực mới, tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần quan trọng vào sự tăng trưởng, phát triển. Thiếu tướng Phạm Bá Hiền, Tư lệnh Binh đoàn 16 cho biết: Tiềm năng và nguồn lực ở vùng dự án kinh tế-quốc phòng còn rất lớn. Trên cơ sở kết quả, thành tựu đạt được, triển khai các chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, nghị quyết và chương trình hành động của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, Binh đoàn quyết tâm tiếp tục hoàn thiện, đẩy mạnh đưa các mô hình, dự án sinh kế, an sinh đi vào chiều sâu, gắn với xây dựng thước đo đánh giá kết quả, hiệu quả thực chất. Phát huy vai trò, trách nhiệm cán bộ ở cơ sở; tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp với chính quyền, cơ quan, đoàn thể các cấp; phát huy vai trò già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo. Đẩy mạnh, cụ thể hóa ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số vào công tác tuyên truyền, dân vận, đào tạo nhân lực tại chỗ, chuỗi sản xuất và tiêu thụ nông sản. Qua đó, tạo đột phá khai thác tiềm năng, lợi thế, khẳng định mối quan hệ phát triển kinh tế-xã hội gắn với tăng cường quốc phòng, an ninh, phát huy hiệu quả thực tế, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, củng cố "thế trận lòng dân" trong giai đoạn mới, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Trên vùng đất đứng chân, Binh đoàn tiếp tục phát huy truyền thống “Đoàn kết vượt khó; gắn bó với dân; kinh tế-quốc phòng; vững mạnh phát triển”. Khi một mái nhà được dựng lên, một đứa trẻ được đến trường, một người lao động có việc làm ổn định, hộ gia đình có sinh kế bền vững thì vùng biên giới sẽ luôn phát triển, "thế trận lòng dân" được củng cố, hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ thêm sáng đẹp từ những hoạt động giúp dân bình dị, gần gũi nhất.