Kiến tạo thể chế mở đường, kích hoạt nguồn lực phát triển

Quang cảnh phiên khai mạc kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: media.quochoi.vn

Không để thể chế là “điểm nghẽn”

Đợt 1 kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra từ ngày 3 đến 13-8 với trọng tâm vào việc thảo luận, đóng góp ý kiến các dự án luật, nghị quyết cấp bách nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội như khẳng định của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại phiên khai mạc kỳ họp: “Quyết tâm không để thể chế là “điểm nghẽn” đối với sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển”.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn (Đoàn Hà Nội) nhấn mạnh, việc Quốc hội khóa XVI tổ chức kỳ họp không thường lệ thứ nhất chính là minh chứng rõ nét cho sự đồng hành, sát cánh giữa Quốc hội với Chính phủ và nhân dân. “Thông qua kỳ họp này, các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng sẽ nhanh chóng được đưa vào thực tiễn cuộc sống, giúp tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế và tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng, thuận lợi để đất nước phát triển, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân”, đại biểu nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu thảo luận tổ tại Đoàn Hà Nội. Ảnh: Như Ý

Trong suốt 11 ngày làm việc của đợt 1, Quốc hội đã dành phần lớn thời gian thảo luận tại tổ và tại hội trường về nhiều dự án luật quan trọng. Trong đó, tập trung rà soát cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giải quyết các thủ tục công. Bên cạnh đó, các nội dung dự án Luật được trình Quốc hội tại đợt 1 kỳ họp đã hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh cả nước vừa sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, các quyết sách được Quốc hội xem xét trong đợt 1 đã tập trung giải quyết đồng bộ ba nhóm nhiệm vụ lớn. Trong đó đã thể chế hóa kịp thời đường lối của Đảng, tháo gỡ triệt để các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn và mở ra các dư địa, không gian phát triển mới cho các vùng kinh tế trọng điểm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thảo luận Tổ tại Đoàn thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: media.quochoi.vn

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ngay từ đầu kỳ họp đã đặt yêu cầu không xây dựng luật chỉ để hoàn thành chương trình mà phải hướng tới những chính sách, thể chế thực sự mở đường cho phát triển. Xuyên suốt các nội dung lập pháp tại đợt 1 kỳ họp là thiết kế lại cách thức quản lý. Các dự án Luật, Nghị quyết trình Quốc hội đã đề xuất giảm những khâu kiểm soát hành chính không cần thiết để chuyển sang quản trị bằng dữ liệu, tiêu chuẩn, minh bạch, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm.

Có thể thấy qua đợt 1 của kỳ họp, mặc dù khối lượng công việc trong 11 ngày họp là rất lớn, đòi hỏi cường độ làm việc cao nhưng các phiên thảo luận diễn ra rất khoa học, thẳng thắn và đi trực diện vào các vấn đề cốt lõi. Trong khuôn khổ thảo luận tổ hay hội trường, các đại biểu Quốc hội đã nhận diện và chỉ ra khá đầy đủ nhiều “điểm nghẽn” và cả những nguy cơ có thể phát sinh khi tháo gỡ các “điểm nghẽn”, giúp cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan chủ trì thẩm tra tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật, Nghị quyết bảo đảm bám sát thực tiễn và đón đầu trước những vấn đề phát sinh trong tương lai.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng điều hành phiên thảo luận tại tổ. Ảnh: media.quochoi.vn

Dấu ấn Hà Nội tại kỳ họp

Một trong những nội dung đáng chú ý được trình Quốc hội tại đợt 1 kỳ họp là dự án Luật Phát triển đô thị. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật Phát triển đô thị đã tham khảo hợp lý Luật Thủ đô năm 2026 để bảo đảm tính đồng bộ chung trong một số vấn đề cốt lõi, nền tảng về quản lý, phát triển giữa hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.

Thực tế, trong suốt quá trình xây dựng dự án Luật Phát triển đô thị, thành phố Hà Nội nói chung và Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Hà Nội đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm quý báu trong công tác xây dựng các cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội cũng như thể chế hóa Luật vào thực tiễn với Bộ Tư pháp và thành phố Hồ Chí Minh. Đây là những nền tảng quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo xây dựng các quy định nhằm tháo gỡ “điểm nghẽn” về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện; tăng cường phân cấp, phân quyền để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững - những quy định đã được chứng minh hiệu quả trong quá trình thi hành Luật Thủ đô năm 2026 trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội tại hội trường. Ảnh: PV

Một trong những nội dung đáng chú ý được trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại đợt 1 là chủ trương đầu tư dự án xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có chiều dài khoảng 349km, đi qua địa bàn Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Đây là 1 trong 7 tuyến đường Vành đai trục chính, định hình mạng lưới giao thông đường bộ của Hà Nội cũng như Vùng Thủ đô, tạo tiền đề quan trọng cho sự phát triển đồng đều, toàn diện và bền vững của Thủ đô Hà Nội.

Đại biểu Lý Thị Lan (Đoàn Tuyên Quang) cho rằng, Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có vai trò quan trọng trong kết nối các tuyến cao tốc, các trung tâm đô thị, công nghiệp, logistic, mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết giữa Hà Nội với các tỉnh trong Vùng Thủ đô và các vùng lân cận. Các đại biểu Quốc hội cũng khẳng định, Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội không chỉ một tuyến đường bao quanh Hà Nội mà sẽ trở thành một vành đai phát triển mới của Thủ đô và cả Vùng Thủ đô.

Đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội thảo luận tại phiên họp hội trường. Ảnh: media.quochoi.vn

Cùng với những kinh nghiệm quý báu “đi trước, mở đường” trong công tác xây dựng pháp luật và triển khai hiệu quả Luật, Nghị quyết vào cuộc sống, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội tại đợt 1 kỳ họp không thường lệ thứ nhất đã tham gia thảo luận sôi nổi, chất lượng tại tổ cũng như tại hội trường. Các đại biểu Đoàn Hà Nội chủ động phát hiện các quy định của pháp luật có vướng mắc trong thực tiễn, kiến nghị, đề xuất cụ thể, khả thi, thuyết phục trong sửa đổi, bổ sung từng điều, từng khoản, từng câu từ trong mỗi dự thảo luật, nghị quyết.

Có thể khẳng định, đợt 1 kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đóng vai trò là bước chuẩn bị kỹ lưỡng về nội dung. Sau thời gian nghỉ giữa 2 đợt để các cơ quan của Quốc hội và Chính phủ tiếp thu, giải trình, tiếp tục hoàn thiện văn bản, Quốc hội sẽ bước vào đợt 2 (dự kiến từ ngày 19-8 đến 24-8) để tiến hành biểu quyết thông qua các dự án luật và nghị quyết và xem xét, cho ý kiến bước đầu đối với những dự án Luật quan trọng sẽ được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ hai (tháng 10-2026).