Kiểu tài xế không ai muốn gặp trên cao tốc

Cao tốc là kiểu loại đường bộ đặc biệt, sở hữu thiết kế đặc thù cho phép ôtô lưu thông với tốc độ cao.

Tuy nhiên trên nhiều tuyến cao tốc tại Việt Nam, không khó để bắt gặp một bộ phận tài xế còn thiếu ý thức, có những cách lái xe vừa gây ức chế cho người cùng tham gia giao thông, vừa ảnh hưởng tốc độ lưu thông toàn tuyến, thậm chí trong vài trường hợp tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

"Ôm" làn trái

Chạy chậm liên tục trên làn sát dải phân cách giữa, hay "ôm" làn trái, là một trong những hành vi lái xe mà không tài xế nào muốn gặp trên đường cao tốc.

Trên fanpage chính thức, Cục CSGT - Bộ Công an từng có bài đăng với nội dung đề cập đến nhóm tài xế hay bám làn trái đường, di chuyển với tốc độ thấp và phần nào cản trở giao thông.

Cụ thể, Cục CSGT cho biết qua thực tế hoạt động giao thông trên các tuyến đường cao tốc có từ 2 làn xe trở lên, vẫn còn một bộ phận lái xe không có đạo đức, ý thức và văn hóa giao thông, thường chạy xe với tốc độ thấp - thường là trên tốc độ tối thiểu của tuyến, hoặc có trường hợp dưới mức này.

Cục CSGT từng lên tiếng về cách lái xe "ôm" làn trái của một bộ phận tài xế. Ảnh: Cục CSGT.

Theo mô tả của Cục CSGT, nhóm xe này bám làn trái của đường cao tốc, từ đó gây ra cản trở, ùn ứ kéo dài trên tuyến, có thể gây ức chế cho tài xế khác đang tham gia giao thông cùng thời điểm.

Hành vi này tưởng chừng chỉ thuộc về ý thức chưa cao của người tham gia giao thông. Tuy nhiên, việc điều khiển xe chạy tốc độ thấp hơn các xe khác cùng chiều mà không đi về làn bên phải có thể cấu thành hành vi vi phạm, theo nội dung Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật Giao thông 2024).

Cụ thể, khoản 1 Điều 13 Luật Giao thông 2024 quy định phương tiện tham gia giao thông đường bộ di chuyển với tốc độ thấp hơn phải đi về bên phải theo chiều đi của mình.

Do vậy, việc điều khiển xe chạy tốc độ thấp hơn các xe khác đi cùng chiều mà không đi về làn đường bên phải chiều đi của mình thực chất là một hành vi phạm luật. Nếu bị lực lượng chức năng phát hiện và xử lý, tài xế sẽ bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng, theo nội dung điểm p khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024.

Trên thực tế, việc bám làn trái của nhiều tài xế lại bắt nguồn ngay từ khi học lái xe. Nhiều thầy dạy lái hướng dẫn học viên chạy ở tốc độ tối thiểu và bám làn trái trên cao tốc để dễ dàng căn đường, hạn chế xung đột với các làn đường khác, còn các xe khác muốn chạy nhanh hơn phải "tự né" xe tập lái. Với việc tiến hành xử phạt qua camera giao thông và camera hành trình người dân cung cấp, việc này có thể sẽ sớm được khắc phục.

Nhẹ chân ga để "tiết kiệm"

Nhiều người có tâm lý chạy chậm hơn các xe xung quanh để giảm tiêu thụ nhiên liệu, từ đó tiết kiệm tiền xăng cho các chuyến đi bằng ôtô trên cao tốc. Thói quen này dẫn tới nhiều chiếc xe chạy như "rùa bò" trên cao tốc mà đang nhẽ tốc độ phải được đẩy lên nhanh hơn trong đô thị.

Chạy chậm chưa hẳn giúp tiết kiệm nhiên liệu. Ảnh minh họa: Phúc Hậu.

Theo chia sẻ từ nhiều tài xế có kinh nghiệm, dải tốc độ quanh mốc 60 km/h được xem là tốt nhất cho nhu cầu tiết kiệm nhiên liệu. Tuy nhiên, 60 km/h cũng là tốc độ tối thiểu trên phần lớn cao tốc tại Việt Nam. Đây là ngưỡng tốc độ mà nếu tài xế cố tình "chạy rà" để tiết kiệm xăng, ngoài vô tình cản trở các xe phía sau còn dễ dẫn đến vi phạm quy định tốc độ tối thiểu trên đường cao tốc.

Phần lớn ôtô hiện đại đã được trang bị hệ thống kiểm soát hành trình, hoặc cao cấp hơn là kiểm soát hành trình thích ứng. Đây là một trong những công cụ giúp tài xế duy trì tốc độ ổn định cho xe, phần nào tối ưu mức tiêu thụ nhiên liệu thay vì cố gắng chạy chậm để giảm tiền xăng.

Hệ thống đường cao tốc sinh ra để phục vụ mục đích di chuyển ở tốc độ cao ổn định nhằm đến được điểm đến một cách nhanh chóng và an toàn. Do vậy, người dùng cần hạn chế việc chạy chậm trên các đoạn tuyến cao tốc chỉ để thử nghiệm, kiểm chứng khả năng tiết kiệm nhiên liệu của xe.

Cản trở xe vượt là hành vi vi phạm pháp luật. Ảnh minh họa: Hoàng Tuấn.

Một bộ phận lái mới hoặc tài xế thường di chuyển nội đô ít kinh nghiệm, tay lái chưa vững cũng có xu hướng điều khiển xe trên cao tốc ở tốc độ chậm. Điều này không sai và xuất phát từ yếu tố tâm lý và kỹ năng là chủ yếu, tuy nhiên có thể vô tình cản trở các xe chạy nhanh hơn đang đến từ phía sau.

Nếu không có nhu cầu đi quá nhanh, những tài xế này cần đi vào làn bên phải, chủ động nhường đường, không cản trở khi xe sau có tín hiệu xin vượt tại nơi an toàn cho phép vượt. Đồng thời, cần tăng cường luyện tập tay lái, tăng thời gian lái xe trên cao tốc để cải thiện kỹ năng điều khiển ôtô ở tốc độ 80-100 km/h và cả 120 km/h, cũng như kỹ năng xử lý các tình huống khẩn cấp.

Cản trở, trả đũa tài xế khác

Việc cản trở xe sau vượt bằng cách giảm tốc, "nhá phanh" hay cố ý tăng tốc, tạt đầu xe là những cách lái xe vừa kém ý thức, vừa vi phạm luật giao thông và còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đặc biệt trên cao tốc.

Theo nội dung Điều 14 Luật Giao thông 2024, khi có xe phía sau xin vượt và đủ điều kiện an toàn, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phía trước không được cản trở với xe xin vượt.

Văn hóa giao thông trên cao tốc trước tiên hướng đến an toàn cho bản thân tài xế và những người cùng tham gia giao thông. Ảnh minh họa: Quỳnh Danh.

Trường hợp có chướng ngại vật hoặc không đủ điều kiện an toàn, người điều khiển xe đi phía trước có thể sử dụng tín hiệu rẽ trái để báo hiệu cho người điều khiển phương tiện phía sau biết là chưa được vượt.

Như vậy, việc một tài xế cố tình giảm tốc, "nhá phanh" khi xe sau có tín hiệu xin vượt không chỉ là biểu hiện kém về ý thức giao thông, mà còn là hành vi phạm luật.

Nghiêm trọng hơn, vài trường hợp tài xế còn cố tình tăng tốc khi xe sau đang vượt, thậm chí muốn tạt đầu xe. Phần lớn các trường hợp này có thể là nguyên nhân cho một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng trên cao tốc.

Theo nội dung điểm d khoản 4 Điều 6 Nghị định 168/2024, hành vi không nhường đường cho xe xin vượt khi có đủ điều kiện an toàn sẽ khiến tài xế đối diện khoản tiền phạt 2-3 triệu đồng, trừ 2 điểm giấy phép lái xe.

Nếu vi phạm lỗi này mà dẫn đến tai nạn giao thông, tài xế sẽ bị phạt tiền 20-22 triệu đồng, trừ 10 điểm giấy phép lái xe.