Kinh tế biển xanh và vai trò trung tâm logistics của Singapore

Các tàu chở hàng tại cảng Singapore. Ảnh: THX/TTXVN

Chiến lược này không chỉ nhằm bảo vệ môi trường biển mà còn là bước đi then chốt để quốc đảo này củng cố an ninh năng lượng và duy trì vị thế trung tâm thương mại quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt.

* Từ hải cảng đến bàn nghị sự toàn cầu

Trong các cuộc thảo luận quốc tế, việc bảo vệ đại dương thường tập trung vào các hiệp ước, hạn ngạch đánh bắt giữa các chính phủ hoặc các quy định của những tổ chức toàn cầu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những quyết định định hình tương lai của đại dương lại thường xuất phát từ chính các đô thị cảng biển, nơi tàu thuyền tiếp nhiên liệu, hàng hóa luân chuyển qua các bến bãi và các hệ thống tài chính điều phối hoạt động hàng hải.

Singapore là minh chứng rõ nét nhất cho xu hướng này. Với tư cách là một thành phố - quốc gia, Singapore kết hợp linh hoạt các đòn bẩy quản lý đô thị và chính sách quốc gia để tạo ra tác động sâu rộng. Vị trí địa lý chiến lược tại cửa ngõ eo biển Malacca là nền tảng, nhưng chính mạng lưới hạ tầng, dịch vụ và thể chế dày đặc mới là yếu tố biến quốc đảo này trở thành nút thắt trung tâm trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hiện nay, Singapore giữ vững vị thế là trung tâm tiếp nhiên liệu lớn nhất thế giới và là một trong những cảng trung chuyển bận rộn nhất. Việc tích hợp hạ tầng cảng biển quy mô lớn cùng một sân bay quốc tế hàng đầu cho phép các đơn vị vận hành phối hợp logistics tại một điểm duy nhất, tạo nên sức cạnh tranh khác biệt.

* Tiên phong trong hành lang vận tải xanh

Sức ảnh hưởng của Singapore vượt xa khỏi vùng lãnh hải của quốc gia này. Khi một hải cảng có tầm quan trọng thương mại thiết yếu, các tiêu chuẩn mà cảng đó áp dụng sẽ trực tiếp định hình hành vi của toàn bộ các đội tàu quốc tế. Tận dụng ưu thế này, Singapore đang tích cực thúc đẩy quá trình khử carbon trong ngành vận tải biển.

Quốc đảo này đã sớm triển khai các thử nghiệm tiếp nhiên liệu bằng amoniac và mở rộng hạ tầng cho methanol, những nguồn năng lượng thay thế sạch hơn so với nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Bên cạnh đó, Singapore cũng đang phối hợp với các cảng lớn khác trên thế giới để thiết lập các "hành lang vận tải xanh".

Những nỗ lực này không chỉ nhằm thực hiện các mục tiêu về khí hậu mà còn phản ánh một yêu cầu thương mại tất yếu đó là duy trì tính phù hợp và vị thế dẫn đầu khi nền tảng năng lượng của ngành hàng hải thế giới dịch chuyển. Đối với Singapore, chuyển đổi năng lượng gắn liền với chiến lược kinh tế, đặc biệt khi quốc gia này có năng lực năng lượng tái tạo trong nước hạn chế và phụ thuộc nặng nề vào nguồn năng lượng nhập khẩu.

Bên cạnh các lợi ích kinh tế, Singapore cũng đối mặt trực tiếp với các rủi ro từ biến đổi khí hậu. Phần lớn diện tích của quốc gia này nằm sát mực nước biển và một tỷ lệ lớn diện tích đất đai có được là nhờ lấn biển. Do đó, bảo vệ bờ biển không chỉ là một câu hỏi chính sách mang tính trừu tượng mà là ưu tiên quốc gia dài hạn với các khoản đầu tư khổng lồ đã được lên kế hoạch.

Sự kết hợp giữa nền kinh tế phụ thuộc vào biển và rủi ro từ sự thay đổi của đại dương đã tạo ra một sự gắn kết đặc biệt. Đối với Singapore, đại dương không chỉ là không gian thương mại hay bảo tồn, mà là một phần hạ tầng thiết yếu đảm bảo sự ổn định của quốc gia.

* Vai trò trung tâm tài chính và công nghệ

Tầm ảnh hưởng của Singapore còn lan tỏa ra khắp Đông Nam Á thông qua vai trò là trung tâm tài chính và logistics. Quốc đảo này giữ vị trí trung tâm trong chuỗi cung ứng khu vực, bao gồm các lĩnh vực thủy sản, nuôi trồng thủy hải sản và phát triển ven biển.

Thông qua các định chế tài chính, Singapore đang hỗ trợ các dự án phục hồi rừng ngập mặn và phát triển kinh tế biển xanh trong khu vực. Những nỗ lực này cho thấy sự thừa nhận ngày càng tăng rằng các hệ sinh thái ven biển mang lại giá trị kinh tế như một loại "hạ tầng tự nhiên", giúp giảm thiểu rủi ro thiên tai và hỗ trợ sinh kế bền vững.

Bốc dỡ container hàng hóa tại cảng Pasir Panjang ở Singapore. Ảnh: THX/TTXVN

Đáng chú ý, Trung tâm Khử carbon Hàng hải Toàn cầu (GCMD) có trụ sở tại Singapore đang đóng vai trò kết nối giữa công nghiệp và tài chính. Các nghiên cứu gần đây của GCMD về hiệu suất nhiên liệu và các phương thức đẩy thay thế đã minh chứng cho cách thức kết hợp các yếu tố kỹ thuật, tài chính và quản lý trong cùng một hệ sinh thái.
* Định hướng tương lai: Tầm ảnh hưởng gián tiếp nhưng bền vững
Khác với các quốc gia lớn thường trực tiếp kiểm soát biển cả, tầm ảnh hưởng của Singapore mang tính gián tiếp nhưng hiệu quả. Quốc đảo này tập trung vào việc định hình các hệ thống tương tác với đại dương thay vì kiểm soát chính đại dương đó.
Trong quá khứ, Singapore vốn thận trọng khi tự nhận mình là quốc gia dẫn đầu về các vấn đề môi trường trong khu vực. Thay vào đó, quốc gia này chọn vai trò là bên điều phối và tạo điều kiện, dựa trên sự hợp tác thực dụng và hiệu quả của hạ tầng. Cách tiếp cận này được dự báo sẽ mang lại hiệu quả cao trong quản trị đại dương, nơi mà những thay đổi thực tế thường bắt nguồn từ các quyết định vận hành tại các trung tâm logistics then chốt hơn là từ các tuyên bố chính trị.
Tương lai của các đại dương vẫn phụ thuộc vào các chính phủ và hiệp ước quốc tế, nhưng vai trò của các thành phố cảng, đặc biệt là những nơi nằm tại điểm hội tụ của thương mại toàn cầu như Singapore, sẽ ngày càng trở nên rõ nét hơn. Câu hỏi đặt ra hiện nay không còn là liệu Singapore có thể định hình tương lai đại dương hay không, mà là quốc gia này sẽ sử dụng quyền năng sẵn có đó như thế nào để đảm bảo một tương lai biển xanh bền vững và an toàn.