Kinh tế Châu Âu 'ngấm đòn' vì biến đổi khí hậu

Đối với bất kỳ ai ở châu Âu vẫn nghĩ rằng biến đổi khí hậu là vấn đề của các thế hệ tương lai, những đợt nắng nóng gay gắt mùa hè này đã cho thấy rõ thực tế rằng những tác động kinh tế tốn kém và làm thay đổi cuộc sống của hiện trạng này đã hiển hiện ngay trước mắt.

Nắng nóng kỷ lục và hạn hán trong mùa hè này quét qua Châu Âu được các nhà khoa học nhận định đã trầm trọng hơn do hiện tượng nóng lên toàn cầu - đã gây ra thiệt hại nặng nề cho sản xuất điện, vận tải biển và hệ thống y tế công cộng, trong khi mùa cháy rừng năm nay đang trên đà trở thành mùa cháy rừng lớn nhất từ ​​trước đến nay ở châu Âu.

Tổng cộng, thiệt hại đối với nền kinh tế Châu Âu do biến đổi khí hậu gây ra hè này đã lên tới hàng trăm tỷ euro, theo ước tính của các nhà kinh tế và các học giả. Nhưng họ cảnh báo rằng đây mới chỉ là khởi đầu, vì chi phí thiệt hại dự kiến ​​sẽ tăng nhanh hơn nhiệt độ.

Biến đổi khí hậu đang thay đổi nhanh hơn ở châu Âu so với bất kỳ lục địa nào khác và thiệt hại đã và đang gây áp lực lên ngân sách nhà nước, gây ra những biến động mạnh về lạm phát, vẽ lại bản đồ du lịch và buộc khối này phải suy nghĩ lại về cách sản xuất điện và vận chuyển hàng hóa.

“Điều khiến năm 2026 đặc biệt đáng lo ngại từ góc độ kinh tế là có nhiều đợt sự kiện cực đoan xảy ra cùng lúc. Hãy lấy ví dụ về sóng nhiệt, hạn hán, cháy rừng… những sự kiện này đang diễn ra cùng một lúc và chủ yếu ở cùng một khu vực, làm tăng thêm tác động của chúng” - nhà kinh tế học Sehrish Usman thuộc Đại học Mannheim cho biết.

Cháy rừng vì nắng nóng ở Hy Lạp vào ngày 3/8 - Ảnh: Reuters

Nhiệt độ đã đạt mức kỷ lục trong tháng 6 và tháng 7, và các nhà kinh tế cho rằng thiệt hại kinh tế có thể sẽ vượt qua tất cả các kỷ lục trước đó.

Giao thông trên sông Rhine và Danube, những tuyến đường vận chuyển hàng hóa quan trọng ở Châu Âu đã bị hạn chế nghiêm trọng do mực nước thấp, hơn chục nhà máy điện hạt nhân đã phải ngừng hoạt động hoặc giảm sản lượng do khó khăn trong việc làm mát. Ước tính sản lượng nông nghiệp đã bị cắt giảm do các loại cây trồng thu hoạch muộn, chẳng hạn như ngô và hướng dương, đã bị thiệt hại 6-7% trong tháng 7.

Nắng nóng làm giảm năng suất lao động của con người và đã cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người, riêng nước Đức đã báo cáo hơn 10.000 trường hợp tử vong liên quan đến nắng nóng.

Trong khi đó, chi phí cho các hoạt động ứng phó khẩn cấp, như chữa cháy hoặc hạn chế sử dụng điện, càng làm căng thẳng thêm ngân sách.

Các chuyên gia ước tính rằng việc ngừng giao thông trên sông Rhine sẽ làm giảm tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Đức, nền kinh tế lớn thứ ba thế giới khoảng 0,3 điểm phần trăm trong năm nay, trong khi Ngân hàng MBH của Hungary dự báo GDP sẽ giảm 0,1 điểm phần trăm mỗi tuần khi nhà máy điện hạt nhân lớn nhất nước này ngừng hoạt động.

Allianz, công ty bảo hiểm của Đức, ước tính chỉ riêng đợt nắng nóng kéo dài hai tuần trong tháng 6 sẽ làm giảm GDP của châu Âu 0,3 điểm phần trăm, và biến đổi khí hậu sẽ làm giảm 5-7% tăng trưởng vào năm 2030 đối với các nền kinh tế dễ bị tổn thương nhất như Tây Ban Nha, Pháp và Ý.

Sông Rhine chảy qua lãnh thổ Đức cạn trơ đáy vì hạn hán hè này - Ảnh: Reuters

Một người đàn ông đi dọc bờ sông Danube đang cạn dòng vì hạn hán ở Áo hồi tháng 8 - Ảnh: Reuters

"Tổng chi phí cho năm nay sẽ lớn hơn nhiều. Con số này không tính đến các vụ cháy rừng, hạn hán, các trận lũ lụt khác nhau hoặc hiện tượng El Niño được dự kiến" - Hazem Krichene, một nhà kinh tế tại Allianz nhận định.

Với dự báo khu vực đồng euro chỉ tăng trưởng 1% trong năm nay, tác động là rất đáng kể.

Tuy nhiên, nhà kinh tế Usman cho rằng mức độ thiệt hại kinh tế đầy đủ sẽ chỉ được cảm nhận rõ ràng trong vài năm tới.

"Người ta thường cho rằng thiệt hại sẽ được ghi nhận lớn nhất vào năm xảy ra sự kiện cực đoan và sau đó sẽ giảm dần, nhưng chúng tôi thấy điều ngược lại. Tác động kinh tế gia tăng trong những năm tiếp theo vì thời tiết cực đoan đã gây ra một chuỗi hậu quả kinh tế diễn ra chậm” – nhà kinh tế Usman nhận định.