Kinh tế quý IV: Áp lực tăng tốc chặng nước rút

Điểm mặt thách thức

Đà tăng trưởng 9 tháng được củng cố vững chắc với sự đóng góp nổi bật từ công nghiệp và xây dựng, sự mở rộng của khu vực dịch vụ, cùng nền tảng ổn định từ khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,02%, đóng góp 5,35% vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, đóng góp 49,62%; khu vực dịch vụ tăng 8,69%, đóng góp 45,03%.

Lạm phát cao có thể kéo theo mặt bằng lãi suất tăng, tiếp tục gây sức ép lên đầu tư và tiêu dùng và các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ảnh minh hoạ: H.N

Để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, theo tính toán của Cục Thống kê, GDP quý IV-2026 cần phải tăng khoảng 12,5%, cao hơn khoảng 4,1 điểm phần trăm so với quý IV-2025. Đây là áp lực rất lớn cho chặng nước rút cuối năm.

Trong khi đó, biến động tỷ giá, giá năng lượng và nguyên liệu có thể làm tăng chi phí nhập khẩu, tạo sức ép lên mặt bằng giá trong nước. “Lạm phát cơ bản đã tiến sát ngưỡng 4,26% nghĩa là dư địa để tiếp tục nới lỏng tiền tệ nhằm kích thích tăng trưởng không còn nhiều”- GS.TS Hoàng Văn Cường Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam phân tích. Vì vậy, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay, cần có các giải pháp cụ thể, quyết liệt, khả thi để tạo chuyển biến tích cực.

Áp lực giải ngân đầu tư công, vốn đầu tư chỉ tác động trực tiếp tới GDP quý IV-2026 khi được chuyển hóa nhanh thành khối lượng xây dựng và năng lực sản xuất thực tế. Nếu các vướng mắc về mặt bằng, thủ tục, nguồn vật liệu hay năng lực nhà thầu không được khơi thông, dòng vốn sẽ không kịp chuyển thành sản lượng, làm chậm nhịp đóng góp vào GDP.

Khu vực tư nhân nội địa, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa (chiếm phần lớn số lượng), gặp khó khăn về tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ và thị trường. Thị trường bất động sản và một số lĩnh vực còn tiềm ẩn rủi ro.

Không chỉ chịu áp lực từ bên trong, bức tranh kinh tế quý cuối năm còn gánh chịu lực cản lớn từ môi trường quốc tế. Cạnh tranh thương mại gay gắt, chi phí logistics neo cao, chính sách tiền tệ thắt chặt của nhiều ngân hàng trung ương, khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và cú sốc bên ngoài còn hạn chế… đang là những thách thức lớn.

Cải cách thể chế - tăng năng suất, động lực để tăng trưởng hai con số

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay, cần có các giải pháp cụ thể, quyết liệt, khả thi để tạo chuyển biến tích cực.

Cắt giảm thủ tục hành chính, khơi thông các nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng xanh... là chìa khóa để nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Ảnh minh hoạ: C.P

Đó là giữ vững ổn định vĩ mô, điều hành linh hoạt, bám sát diễn biến giá năng lượng, nguyên liệu và tỷ giá để tránh tình trạng chi phí tăng cao làm suy giảm sức mua và bào mòn năng lực duy trì sản xuất của doanh nghiệp.

Cải cách thể chế phải được đẩy mạnh thực chất. Cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, hoàn thiện khung pháp lý minh bạch, ổn định, tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh lành mạnh. Nâng cao hiệu quả thực thi chính sách gắn trách nhiệm với kết quả; khơi thông nguồn lực đất đai, vốn và nhân lực đến nơi sử dụng hiệu quả nhất. Cải cách thể chế được đánh giá có thể đóng góp thêm 0,8-1 điểm phần trăm tăng trưởng mỗi năm nếu làm tốt.

Việt Nam hiện dành khoảng 6-7% GDP cho đầu tư hạ tầng, cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Điều này giúp tận dụng hiệu quả dư địa tài khóa trong bối cảnh dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ không còn nhiều. Trong bối cảnh đó, cần đẩy nhanh thực hiện đầu tư, rà soát tiến độ từng dự án, giải quyết kịp thời vướng mắc về thủ tục, mặt bằng, nguồn vật liệu. Trọng tâm là phải chuyển hóa vốn thành khối lượng xây dựng, lắp đặt thực hiện ngay trong kỳ và đưa công trình vào sử dụng.

Khai thác tối đa nhu cầu cuối năm, bảo đảm lưu thông hàng hóa, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, du lịch.

Về dài hạn, phát triển thị trường vốn thay vì chỉ dựa vào ngân hàng. “Cần thúc đẩy các quỹ đầu tư, đa dạng hóa các kênh huy động vốn dài hạn, đồng thời nâng cao tính chuyên nghiệp của thị trường vốn”, GS.TS Hoàng Văn Cường nhấn mạnh.

Trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay, TS Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công, giảng viên Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội lưu ý, tăng trưởng kinh tế cần đi đôi với việc tạo ra năng suất, chất lượng cuộc sống của người lao động.

Để làm được điều này, cần đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tăng đầu tư R&D, thúc đẩy ứng dụng AI, tự động hóa, dữ liệu lớn trong sản xuất và dịch vụ, bằng những giải pháp vĩ mô và dài hạn.

Chuyển đổi xanh và số hóa phải được lồng ghép. Phát triển kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, giảm phát thải; xây dựng nền kinh tế số, kinh tế dữ liệu.

Chuyển đổi số nếu hiệu quả có thể đóng góp thêm 1-1,2 điểm phần trăm GDP. Phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cấp chuỗi giá trị từ gia công sang thiết kế, nghiên cứu và dịch vụ tri thức; tăng cường liên kết FDI với doanh nghiệp nội địa để lan tỏa công nghệ.

Khi tăng trưởng dựa trên hiệu quả thay vì mở rộng quy mô đơn thuần, nền kinh tế sẽ không chỉ đạt tốc độ cao mà còn chất lượng, bền vững, giúp Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình và khẳng định vị thế mới trên bản đồ kinh tế toàn cầu.