Ukraine phản đối mô hình thành viên mà EU vừa thông qua

Từ trái sang: Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Chủ tịch EC Ursula von der Leyen trả lời truyền thông vào ngày 18/6 tại Brussels, Bỉ. (Nguồn: Getty Images)

Ủy ban châu Âu (EC) ngày 6/10 đã thông qua mô hình thành viên EU trong khuôn khổ đánh giá chính sách trước mở rộng, nhằm chuẩn bị cho các đợt kết nạp thành viên mới trong tương lai.

Trong một tuyên bố với Politico, Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine Taras Vysotskyi cho biết, nước này phân biệt rõ giữa thời kỳ chuyển tiếp và hạn chế lâu dài. “Ukraine sẵn sàng với phương án thứ nhất. Phương án thứ hai đi ngược lại chính logic của việc trở thành thành viên đầy đủ của EU”, ông nói.

Việc Ukraine gia nhập EU đặt ra những vấn đề lớn liên quan hỗ trợ nông nghiệp và nhập khẩu. Ukraine xuất khẩu hàng triệu tấn ngũ cốc ra thị trường thế giới và hiện xuất khẩu sang EU theo cơ chế hạn ngạch chặt chẽ. Một số nước thành viên EU, trong đó có Ba Lan, từng ngăn chặn nhập khẩu ngũ cốc từ Ukraine nhằm bảo vệ ngành nông nghiệp trong nước.

Trong đề xuất mới, EC cho biết muốn “hạn chế đáng kể hỗ trợ tài chính và khả năng tiếp cận thị trường” đối với các sản phẩm nông nghiệp nhạy cảm. Thay vì cho Ukraine tiếp cận đầy đủ thị trường EU, EC ưu tiên hỗ trợ nước này khôi phục các thị trường xuất khẩu “truyền thống”, trong đó có châu Phi và Trung Đông.

Đề xuất cũng đưa ra ràng buộc quyền tiếp cận quỹ EU của các thành viên mới với tiến độ cải cách cũng như hạn chế hỗ trợ tài chính, hoặc trong trường hợp nghiêm trọng nhất, đình chỉ quyền bỏ phiếu của một thành viên mới tại Hội đồng EU. Bản dự thảo này xác định các lộ trình gia nhập riêng biệt cho Ukraine, Moldova, Montenegro và Albania, nhưng không có lộ trình nào quy định ngày gia nhập cố định.

Tuy nhiên, ông Vysotskyi cho rằng, Ukraine không nên “chỉ” được nhìn nhận như một mối đe dọa đối với nông dân châu Âu. Theo ông, Ukraine có thể giúp EU giảm phụ thuộc vào nhập khẩu từ các nước thứ ba đối với một số mặt hàng như phân bón, đậu tương và lysine dùng trong thức ăn chăn nuôi, đồng thời tạo điều kiện để các nhà sản xuất EU tiếp cận tốt hơn các tuyến xuất khẩu qua Biển Đen.

Cũng theo Bộ trưởng Nông nghiệp Ukraine, nước này có thể trở thành địa điểm thu hút đầu tư vào các cơ sở chế biến thực phẩm. Ông nhấn mạnh mục tiêu của Kiev là khi gia nhập EU, ngành nông nghiệp Ukraine không chỉ xuất khẩu ngũ cốc và nguyên liệu thô sang châu Âu mà còn cung cấp thức ăn chăn nuôi, nguyên liệu, sản phẩm chế biến và nhiên liệu sinh học.

Ông Vysotskyi xác nhận, Ukraine chấp nhận các giai đoạn chuyển tiếp, có thể bao gồm từng bước áp dụng chính sách hỗ trợ nông nghiệp, hạn ngạch tạm thời và các biện pháp bảo vệ đối với những sản phẩm nhạy cảm. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh các biện pháp này phải có thời hạn kết thúc.