Kinh tế tập thể hướng tới 45.000 hợp tác xã trong 5 năm tới

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định số 1128/QĐ-TTg ngày 24/6/2026, phê duyệt Chương trình tổng thể về phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026 - 2030.

Đến năm 2030, cả nước phấn đấu có khoảng 140.000 tổ hợp tác với 2 triệu thành viên; 45.000 hợp tác xã với 8 triệu thành viên; 340 liên hiệp hợp tác xã với 1.700 hợp tác xã thành viên. Ảnh minh họa

Kinh tế tập thể, nòng cốt là hợp tác xã, được xem là mô hình giúp người dân, hộ sản xuất nhỏ liên kết với nhau để giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh và tiếp cận tốt hơn các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp, thương mại, dịch vụ ngày càng đòi hỏi quy mô lớn, truy xuất nguồn gốc và liên kết chuỗi, chương trình mới đặt trọng tâm vào việc làm cho hợp tác xã hoạt động thực chất, hiệu quả hơn.

Theo chương trình, mục tiêu tổng quát là phát triển khu vực kinh tế tập thể theo hướng năng động, hiệu quả, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, xây dựng nông thôn mới và bảo đảm an sinh xã hội. Nhà nước tiếp tục khẳng định vai trò của kinh tế tập thể, hợp tác xã trong nền kinh tế quốc dân, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận chính sách hỗ trợ để thu hút thêm người dân, tổ chức và doanh nghiệp tham gia.

Đến năm 2030, cả nước phấn đấu có khoảng 140.000 tổ hợp tác với 2 triệu thành viên; 45.000 hợp tác xã với 8 triệu thành viên; 340 liên hiệp hợp tác xã với 1.700 hợp tác xã thành viên. Số hợp tác xã hoạt động loại tốt, khá chiếm từ 60% trở lên trong tổng số hợp tác xã cả nước.

Chương trình cũng đặt mục tiêu nâng chất lượng đội ngũ quản lý hợp tác xã. Tỷ lệ cán bộ quản lý hợp tác xã tốt nghiệp cao đẳng, đại học đạt ít nhất 25%; khoảng 80% giám đốc hợp tác xã được đào tạo sơ cấp nghề giám đốc; tỷ lệ nữ giám đốc hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã đạt ít nhất 30%.

Hơn 5.000 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao

Một trong những điểm nhấn của chương trình là thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong khu vực kinh tế tập thể. Đến năm 2030, cả nước phấn đấu có trên 5.000 hợp tác xã và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, tiêu thụ nông sản, thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với hàng hóa nông nghiệp.

Chính phủ cũng đặt mục tiêu khoảng 50% hợp tác xã nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Đây được xem là hướng đi quan trọng để khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, thiếu đầu ra ổn định, đồng thời nâng cao giá trị nông sản.

Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ lựa chọn tối thiểu 6 hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động hiệu quả để củng cố, hoàn thiện và nhân rộng. Trên phạm vi cả nước, tối thiểu 200 mô hình sẽ được lựa chọn, trong đó 100% hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được nhân rộng phải đạt loại tốt sau khi hoàn thiện.

Các địa phương cũng được yêu cầu bố trí tối thiểu một dự án đầu tư công hỗ trợ hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, trong đó có nội dung hỗ trợ các mô hình được lựa chọn để nhân rộng.

Ưu tiên mô hình gắn với chuỗi giá trị địa phương

Định hướng chung của chương trình là phát triển kinh tế tập thể với nhiều hình thức đa dạng, phù hợp điều kiện từng vùng, miền. Trong đó, ưu tiên xây dựng các hợp tác xã gắn với chuỗi giá trị, sản phẩm chủ lực của địa phương; mở rộng quy mô thành viên; tăng liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp và các thành phần kinh tế khác.

Chương trình cũng khuyến khích phát triển mô hình kinh tế tập thể gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức và các mô hình sản xuất tiên tiến trên thế giới. Việc này nhằm giúp hợp tác xã không chỉ là nơi liên kết sản xuất, mà còn trở thành chủ thể tham gia sâu hơn vào thị trường, nâng năng lực cạnh tranh và thu nhập cho thành viên.

Trong nông nghiệp, hợp tác xã được định hướng phát triển theo mô hình dịch vụ tổng hợp, gắn với vùng nguyên liệu tập trung, liên kết sản xuất - tiêu thụ theo chuỗi giá trị. Các hợp tác xã sẽ được hỗ trợ ứng dụng công nghệ cao, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận chất lượng, sản xuất hữu cơ, đồng thời tăng liên kết với doanh nghiệp, viện, trường và tổ chức tín dụng.

Chương trình cũng nhấn mạnh việc tăng đầu tư kết cấu hạ tầng cho hợp tác xã nông nghiệp, nâng cao năng lực tài chính, quản trị điều hành và khả năng tiếp cận vốn từ Quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã các cấp cũng như các tổ chức tín dụng.

Với lĩnh vực công nghiệp - xây dựng, Chính phủ định hướng củng cố, mở rộng quy mô các hợp tác xã hiện có; phát triển mô hình gắn với chương trình khuyến công, công nghiệp nông thôn, tiểu thủ công nghiệp và giảm nghèo tại địa phương. Một số liên hiệp hợp tác xã công nghiệp, hợp tác xã dịch vụ công nghiệp sẽ được nghiên cứu xây dựng tại vùng có nhiều làng nghề, cụm công nghiệp nông thôn.

Trong thương mại - dịch vụ, chương trình khuyến khích mô hình hợp tác xã đa ngành, vừa phục vụ nhu cầu sản xuất, vừa hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho thành viên. Các hợp tác xã được khuyến khích tham gia hệ thống phân phối, chuỗi kinh doanh của doanh nghiệp lớn hoặc liên hiệp hợp tác xã thương mại để mở rộng thị trường.

Đối với du lịch, chương trình ưu tiên phát triển hợp tác xã du lịch cộng đồng, du lịch gắn với nông nghiệp sinh thái, trải nghiệm, bảo tồn bản sắc văn hóa. Việc bảo hộ sở hữu trí tuệ cho sản phẩm, dịch vụ du lịch bản địa cũng được đặt ra thông qua chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận và nhãn hiệu tập thể.

Để đạt các mục tiêu trên, Chính phủ yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi chính sách hỗ trợ kinh tế tập thể; hỗ trợ tiếp cận vốn, nâng cao năng lực tài chính; đẩy mạnh tuyên truyền, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao trình độ quản lý, điều hành trong khu vực kinh tế tập thể.