Kinh tế Thụy Điển xoay sở ra sao trước áp lực thuế quan của Tổng thống Trump?

Kinh tế Thụy Điển xoay sở ra sao trước áp lực thuế quan của Tổng thống Trump? (Nguồn: Getty Images)

Nhiều rủi ro tiềm tàng

Câu hỏi về mức độ chống chịu của nền kinh tế Thụy Điển trước các tác động tiềm tàng từ Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trở thành chủ đề tranh luận lớn trong những ngày gần đây, sau khi ông Trump bất ngờ đe dọa áp thuế đối với Thụy Điển và rút lại tuyên bố này chỉ sau vài ngày.

Dù mối đe dọa trước mắt đã lắng xuống, song vấn đề cốt lõi vẫn còn nguyên: Liệu Thụy Điển có thực sự “miễn nhiễm với ông Trump”, như cách Bộ trưởng Tài chính Elisabeth Svantesson khẳng định, hay nền kinh tế nước này vẫn tiềm ẩn những rủi ro lớn nếu căng thẳng thương mại Mỹ-châu Âu leo thang trong tương lai?

Trong bài phỏng vấn gần đây, bà Svantesson nhấn mạnh, nền kinh tế Thụy Điển sẽ không bị tổn thương bởi các cú sốc từ ông Trump, đồng thời khẳng định tài chính công của nước này đang ở trạng thái rất vững mạnh.

Theo bà, chính phủ Thụy Điển có đủ dư địa tài khóa để hỗ trợ nền kinh tế nếu cần, qua đó giúp người dân có thể giữ được sự bình tĩnh và tự tin ngay cả trong bối cảnh bất ổn.

Tuy nhiên, quan điểm lạc quan này nhanh chóng vấp phải chỉ trích từ phe đối lập. Mikael Damberg, phát ngôn viên tài chính của đảng Dân chủ Xã hội, cho rằng nhận định Thụy Điển “miễn nhiễm với ông Trump” là hơi “ngây thơ”, bởi nếu căng thẳng leo thang thành một cuộc chiến thương mại toàn diện giữa Mỹ và EU, nền kinh tế Thụy Điển chắc chắn sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng về tăng trưởng và việc làm.

Trên thực tế, có những cơ sở kinh tế vĩ mô khiến lập luận của Bộ trưởng Tài chính không hoàn toàn thiếu căn cứ.

Nợ công của Thụy Điển chỉ chiếm 34,5% GDP vào năm 2025 và được dự báo tăng lên 38,6% vào năm 2028, ngay cả khi chính phủ theo đuổi chính sách tài khóa mở rộng và tăng mạnh chi tiêu quốc phòng.

Con số này thấp hơn rất nhiều so với Đức với 62-64%, Pháp với 113% hay Anh với 101%.

Nhờ mức nợ thấp, Thụy Điển có lợi thế rõ rệt nếu kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng do thuế quan hoặc các động thái khác từ Mỹ. Theo đó, chính phủ có thể tung ra các gói kích thích, đầu tư cơ sở hạ tầng hoặc hỗ trợ người lao động bị mất việc mà không gây áp lực quá lớn lên ngân sách.

Bên cạnh đó, lạm phát của Thụy Điển trong tháng 12 đạt 2,1%, gần sát mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Thụy Điển (Riksbank).

Việc giảm một nửa thuế VAT đối với thực phẩm từ tháng 4 được kỳ vọng sẽ kéo lạm phát xuống dưới mức mục tiêu, qua đó tạo điều kiện để ngân hàng trung ương giữ lãi suất ổn định, thậm chí giảm lãi suất nếu nền kinh tế gặp khó khăn.

Vẫn còn kịch bản khả quan

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn màu hồng, khi mà các hộ gia đình Thụy Điển đang gánh mức nợ rất cao, với nợ tư nhân tương đương khoảng 83% GDP, khiến khu vực tiêu dùng dễ bị tổn thương nếu lãi suất hoặc thất nghiệp tăng mạnh.

Các doanh nghiệp lớn nhìn nhận tình hình theo cách thận trọng hơn nhưng không bi quan. Jan-Olof Jacke, Tổng giám đốc Liên đoàn Doanh nghiệp Thụy Điển, thừa nhận rằng các mối đe dọa áp thuế của ông Trump là “rất nghiêm trọng và đáng lo ngại” đối với doanh nghiệp.

Tuy vậy, ông vẫn đồng ý rằng nền kinh tế Thụy Điển đang ở vị thế mạnh và có khả năng ứng phó với khủng hoảng tốt hơn phần lớn các quốc gia khác.

Các nhà kinh tế tại những ngân hàng lớn của Thụy Điển cũng đưa ra các dự báo tích cực cho năm 2026, trong bối cảnh phục hồi kinh tế toàn cầu, lãi suất thấp và ngân sách chính phủ mở rộng.

Ngân hàng Nordea dự báo GDP Thụy Điển tăng trưởng 3% vào năm 2026, so với 1,9% năm 2025, trong khi hai Ngân hàng Swedbank và Handelsbanken dự báo mức tăng trưởng lần lượt là 2,6% và 2,9%.

Tuy nhiên, điểm chung trong các kịch bản này là giả định không xảy ra một cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và EU.

Nếu kịch bản xấu nhất xảy ra, các nhà kinh tế cảnh báo Thụy Điển có thể bị “ảnh hưởng nặng nề”.

Ngân hàng Handelsbanken cho rằng, một cuộc chiến thương mại nghiêm trọng có thể đẩy nền kinh tế vào tình trạng lạm phát đình trệ, với tăng trưởng giảm xuống dưới 1% trong khi lạm phát tăng do giá nhập khẩu cao và gián đoạn chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, ngân hàng Nordea nhấn mạnh dự báo tăng trưởng 3% chỉ còn giá trị nếu không có chiến tranh thương mại hoặc các cú sốc địa chính trị lớn, chẳng hạn như việc Mỹ thách thức NATO.

Về phần mình, Swedbank cảnh báo rằng, leo thang căng thẳng không chỉ đe dọa an ninh toàn cầu, mà còn làm suy yếu dòng chảy thương mại, đầu tư và nhu cầu đối với tài sản của Mỹ.

Tóm lại, Thụy Điển có nền tảng tài khóa và tiền tệ mạnh, giúp nước này chống chịu tốt hơn nhiều quốc gia khác trước các cú sốc thuế quan từ Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, “miễn nhiễm” là một khái niệm quá tuyệt đối. Nếu các mối đe dọa thuế quan trở thành hiện thực và biến thành một cuộc chiến thương mại toàn diện, ngay cả một nền kinh tế vững vàng như Thụy Điển cũng khó tránh khỏi những tổn thất đáng kể.

(theo The Local Sweden)

Minh Vũ