Chợ Tết: Vắng khách mua nhưng giá đặc sản vẫn tăng mạnh

Chỉ còn chưa đầy một tháng là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ nhưng không khí tại các chợ truyền thống đang khá trầm lắng. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của thiên tai, nguồn cung một số mặt hàng đặc sản Tết đồng loạt nhích giá.

Ở chiều ngược lại, hoạt động mua sắm hàng hóa tại các siêu thị có phần sôi động hơn và giá cả bình ổn. Trước tình hình này, ngành Công thương TP.HCM đã đề nghị các chợ, siêu thị chủ động đảm bảo cung ứng nguồn hàng thiết yếu, đồng thời không để xảy ra tình trạng khan hiếm hàng hóa, tăng giá bất hợp lý.

Song song đó, Sở Công Thương khuyến khích thêm nhiều đơn vị tham gia Chương trình "Tick xanh trách nhiệm" (Tick xanh) để ngăn chặn hàng kém chất lượng.

Hạt điều, lạp xưởng tăng "chóng mặt"

Ghi nhận tại một số chợ truyền thống như chợ Tân Định cho thấy giá nhiều mặt hàng đặc sản phục vụ Tết năm nay có xu hướng tăng mạnh. Cụ thể, hạt điều hiện tăng khoảng 30.000 đồng/kg, đẩy giá bán lẻ lên mức 280.000 - 330.000 đồng/kg. Các loại hạt dưa, hạt bí cũng tăng thêm 20.000 đồng/kg, hiện dao động từ 160.000 đến 200.000 đồng/kg.

Theo các tiểu thương, nguyên nhân là do vụ điều trùng thời điểm cuối mùa và vừa trải qua đợt thiên tai tại các vùng trồng trọng điểm khiến nguồn cung khan hiếm.

Một trong những mặt hàng được ưa chuộng là tôm khô cũng có giá tăng rất cao. Bà Thảo, một tiểu thương cho biết hiện nay giá tôm khô tăng từ 1,6 triệu lên 1,7 - 1,8 triệu đồng/kg. "Giá tăng cao trong khi gần Tết mà chưa có khách đi mua nên tôi không dám nhập hàng vô", bà Thảo nói.

Các loại hạt như hạt điều tăng giá cao. Ảnh: TÚ UYÊN

Lý giải điều này, ông Bùi Văn Chương, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất tôm khô Tân Phát Lợi (Cà Mau) cho biết năm nay các loại tôm khô đặc sản như tôm đất thiên nhiên, tôm sú, tôm bạc đều tăng giá khoảng 10% so với cùng kỳ. Hiện nay, tôm đất thiên nhiên khô loại 1 có giá từ 1,7 đến 1,8 triệu đồng/kg, tăng đáng kể so với mức 1,6 triệu đồng trước đây.

Ông Chương cho hay năm nay xảy ra tình trạng thất mùa kéo dài. Tôm đất là loài sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên, rất nhạy cảm với môi trường. Do biến đổi khí hậu, thời tiết khắc nghiệt khiến tôm vừa trưởng thành đã chết hoặc sinh trưởng kém. Nếu như trước đây mỗi hộ dân có thể đánh bắt vài chục ký tôm mỗi đêm thì nay chỉ còn khoảng 1-2 kg.

Về nguồn cung phục vụ Tết Bính Ngọ, ông Chương thông tin sản lượng rất hạn chế, ước tính chỉ đạt khoảng 500-700 kg, may mắn lắm mới được 1 tấn. Dù đã chủ động sản xuất, chế biến từ tháng 8 âm lịch nhưng hợp tác xã vẫn không đủ hàng để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Hiện tại, đơn vị chỉ ưu tiên bán cho các khách hàng đã đặt trước và từ chối nhận thêm các đơn hàng số lượng lớn do không đảm bảo khả năng cung ứng. "Chúng tôi kiên quyết không sử dụng tôm nuôi để thay thế, nhằm giữ vững chất lượng thương hiệu tôm thiên nhiên cao cấp dù giá thành đắt đỏ", ông Chương nói.

Ông Trần Phú Vinh, chủ hộ kinh doanh Vinh Lạp Xưởng tại phường Cai Lậy (tỉnh Đồng Tháp) cho biết thị trường năm nay xuất hiện nghịch lý khi nguồn cung đảm bảo, sức mua ảm đạm nhưng giá bán vẫn không hạ nhiệt.

Giá lạp xưởng ghi nhận các đợt điều chỉnh liên tục, khởi điểm từ mức 115.000 đồng/kg lên 120.000 đồng, 125.000 đồng và hiện chạm mốc 130.000 đồng/kg. Nguyên nhân do áp lực từ chi phí nguyên liệu đầu vào tăng và thuế hóa đơn điện tử.

Ông Vinh chia sẻ giá thịt nạc nguyên liệu làm lạp xưởng tăng cao và có tính chất đặc thù hơn so với thịt heo bán tại các chợ truyền thống. Vì lo ngại giá nguyên liệu sẽ còn tiếp tục biến động mạnh vào sát Tết, hiện cơ sở chỉ nhận đặt hàng theo số lượng mà không dám nhận tiền đặt cọc. Dự kiến xưởng sẽ ngưng nhận đơn hàng vào khoảng ngày 23 đến 24 tháng Chạp để tập trung trả hàng cho khách.

Lạp xưởng tăng giá liên tục do nguyên liệu đầu vào tăng. Ảnh: P.VINH

Siết chặt an toàn thực phẩm qua "Tick xanh"

Ông Nguyễn Ngọc Thắng, Phó Tổng giám đốc Saigon Co.op cho biết hệ thống triển khai kinh doanh Tết trên ba yếu tố: chất lượng, nguồn hàng đầy đủ và bình ổn giá.

"Đây là nhiệm vụ cốt lõi chúng tôi thực hiện nhiều năm. Qua năm 2026, nội hàm được mở rộng, phong phú hơn dựa trên quy mô dân số và nhu cầu tiêu dùng khi Việt Nam thay đổi địa giới hành chính", ông Thắng nói.

Thị trường Tết 2026 ghi nhận sức mua phục hồi nhưng phân hóa rõ giữa các nhóm khách hàng. Xu hướng tiêu dùng ưu tiên chất lượng, chi tiêu tiết kiệm và mua sắm đa kênh tiếp tục gia tăng. Theo đó, góp phần nâng cao chất lượng và đa dạng lựa chọn cho người tiêu dùng dịp Tết, đơn vị kiên định chiến lược đồng hành cùng hàng Việt khi 90% hàng hóa phục vụ Tết là sản phẩm sản xuất trong nước, tập trung nhóm OCOP, VietGAP.

Đặc biệt, dưới sự quản lý của Sở Công Thương TP.HCM, thông qua chương trình Tick xanh, hệ thống Saigon Co.op tăng tần suất kiểm tra chất lượng hàng hóa gấp hai đến ba lần so với ngày thường. Việc tăng cường kiểm soát này tập trung vào các mặt hàng Tết nhằm bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm trong cao điểm mua sắm.

"Hiện nay tại hệ thống có hơn 1.200 mặt hàng gắn Tick xanh. Doanh số nhóm hàng này ghi nhận tăng trưởng 30%–40% trong mười tháng năm 2025. Dịp Tết Bính Ngọ 2026, nhóm hàng “Tick xanh” nông sản Việt, đặc sản địa phương dự báo sẽ tiếp tục dẫn dắt sức mua", đại diện Saigon Co.op chia sẻ.

Các siêu thị tăng cường kiểm tra an toàn thực phẩm dịp Tết. Ảnh: H.CHÂU

Tương tự, ông Đinh Quang Khôi, Giám đốc Marketing Công ty MM Mega Market Việt Nam cho biết đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch dự trữ hàng hóa từ sớm để phục vụ Tết Bính Ngọ 2026. Song song với việc đảm bảo nguồn cung, đơn vị đặc biệt chú trọng công tác an toàn vệ sinh thực phẩm trong mùa cao điểm cuối năm. Doanh nghiệp triển khai kiểm soát nghiêm ngặt xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ khâu nhập khẩu đến bảo quản.

Cụ thể, siêu thị thực hiện đánh giá nhà cung cấp, tăng cường kiểm tra dịp cuối năm, đặc biệt đối với các nhóm hàng tươi sống. Công tác đánh giá tham chiếu tiêu chuẩn quốc tế FSSC 22000 nhằm đảm bảo an toàn xuyên suốt chuỗi cung ứng.

Ở vai trò cơ quan quản lý Nhà nước, ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Phòng Quản lý thương mại Sở Công Thương TP.HCM cho biết bên cạnh các mặt hàng thịt heo, trứng gia cầm đạt "Tick xanh", đặc biệt là nhóm thực phẩm chế biến như bánh, kẹo, đồ uống sẽ được đưa vào chương trình này.

Tính đến nay có 4.735 sản phẩm được xác nhận "Tick xanh", gồm các nhóm ngành như thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến. Đáng chú ý, vừa có 19 sản phẩm đồ uống không còn được xác nhận "Tick xanh".

"Khi người tiêu dùng yên tâm về chất lượng từ hộp bánh đến viên kẹo, họ sẽ mạnh dạn chi tiêu hơn. Đây là yếu tố then chốt để kích thích sức mua trong bối cảnh hiện nay", đại diện Sở Công Thương nhấn mạnh.

Tiểu thương giảm nhập hàng, sản xuất cầm chừng

Ông Trần Phú Vinh, chủ hộ kinh doanh Vinh Lạp Xưởng cho biết bên cạnh lạp xưởng truyền thống là chủ lực, cơ sở đã sáng tạo thêm lạp xưởng trứng muối và là đơn vị đầu tiên tại thị xã Cai Lậy sản xuất dòng sản phẩm đặc thù này. Để tăng sức cạnh tranh, Tết năm nay xưởng tập trung giới thiệu các dòng sản phẩm lạp xưởng trứng muối và lạp xưởng hồ lô sa tế. Hiện tại, bộ đôi này đang có giá bán đồng nhất là 150.000 đồng/kg.

Cũng theo ông Vinh, sức mua lạp xưởng mùa Tết năm nay giảm sút rõ rệt so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng của cơ sở sụt giảm gần 40% so với mọi năm. Nếu như những năm trước, cao điểm Tết cơ sở có thể sản xuất từ 2 đến 3 tấn lạp xưởng thì năm nay dự kiến chỉ đạt khoảng 800 kg đến 1 tấn.

Vì vậy, nhân công tại xưởng cũng cắt giảm từ 60 người xuống còn chưa đầy 40 người. Do biến động thị trường, cơ sở hiện không đẩy mạnh bán lẻ mà tập trung chủ yếu vào các đơn hàng từ doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước.

TÚ UYÊN