Kinh tế tư nhân: Khi niềm tin trở thành động lực vươn mình

Năm 2026 đánh dấu bốn thập kỷ hành trình Đổi mới nền kinh tế đất nước. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực tăng trưởng cao để trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, cuốn sách “Kinh tế tư nhân Việt Nam: Động lực quan trọng nhất để dân giàu nước mạnh” xuất hiện như một bản tổng kết và gợi mở lời giải cho bài toán động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới.

Sau bốn thập kỷ, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã có bước phát triển dài từ vị thế còn nhiều hạn chế trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế. Con đường ấy chưa bao giờ dễ dàng khi luôn phải đối mặt với những rào cản thể chế và rủi ro thị trường.

Dù vậy, khu vực này vẫn bền bỉ vươn lên, ngày càng mở rộng quy mô, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.

Ra mắt sách "Kinh tế tư nhân Việt Nam: Động lực quan trọng nhất để dân giàu, nước mạnh".

Công trình đồ sộ từ những “người đồng hành”

Cuốn sách có quy mô hơn 750 trang với sự góp mặt của 33 tác giả là các chuyên gia, nhà báo và lãnh đạo các doanh nghiệp lớn, đặc biệt là bởi uy tín của nhóm đồng chủ biên gồm: GS. Trần Văn Thọ, chuyên gia Phạm Chi Lan, nhà báo Vũ Kim Hạnh và Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn.

Đây là những người đã dành cả sự nghiệp để quan sát, phản biện và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp Việt. Trong đó, bà Phạm Chi Lan, người từng giữ vị trí Tổng thư ký VCCI nhấn mạnh, đây là dự án đặc biệt đánh dấu 60 năm bà đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân.

Tác phẩm được chia làm năm phần, đi từ việc thay đổi tư duy về vai trò của kinh tế tư nhân, xây dựng Nhà nước kiến tạo đến những câu chuyện thực tiễn từ các doanh nghiệp tiên phong trong một số ngành kinh tế của Việt Nam. Cuốn sách như kể lại một hành trình thay đổi nhận thức, từ chỗ coi kinh tế tư nhân là đối tượng cần “cải tạo” đến việc xác lập vị thế là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

Cuốn sách gợi độc giả nhớ về thời kỳ mà để mở một doanh nghiệp, người dân phải chạy qua hàng chục cơ quan với 35 chữ ký và 35 con dấu. Quyền kinh doanh khi đó là thứ được cấp phát thay vì được thừa nhận.

Hành trình từ Luật Doanh nghiệp 1999 đến Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025 là minh chứng cho bước chuyển từ tư duy quản lý, kiểm soát sang tư duy kiến tạo và trao quyền.

Cuốn sách khẳng định: sự thịnh vượng của một quốc gia chỉ thực sự bền vững khi dựa trên nội lực của chính người dân và doanh nghiệp trong nước.

Dù khu vực tư nhân hiện đóng góp khoảng 50% GDP và sử dụng tới 82% lực lượng lao động, nhưng các tác giả cũng chỉ ra, có tới 97% doanh nghiệp Việt có quy mô nhỏ và siêu nhỏ; năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu còn rất hạn chế, chỉ khoảng 18%.

“Một nền kinh tế tự chủ không thể mãi dựa vào FDI”, GS. Trần Văn Thọ cảnh báo. Hiện nay, khu vực FDI vẫn chiếm tới hơn 70% kim ngạch xuất khẩu. Dẫn bài học từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, các tác giả nhấn mạnh, Việt Nam cần tận dụng FDI như một đòn bẩy để xây dựng năng lực nội sinh, dần đưa doanh nghiệp trong nước vươn lên dẫn dắt các chuỗi giá trị.

Cuốn sách "Kinh tế tư nhân Việt Nam: Động lực quan trọng nhất để dân giàu nước mạnh". Ảnh: Alpha Books.

Phần V của cuốn sách, kể về hành trình của các thương hiệu như Minh Long, Trung Nguyên, ABC Bakery hay các doanh nghiệp công nghệ cao như CMC.

Qua những câu chuyện của các doanh nghiệp, các tác giả chỉ ra, doanh nhân Việt không thiếu khát vọng hay sự sáng tạo, điều họ cần là một môi trường thể chế minh bạch, ổn định và sự tin tưởng từ Nhà nước .

Chia sẻ trong buổi ra mắt sách, GS. Trần Văn Thọ nhấn mạnh bốn phẩm chất cần có của doanh nhân trong kỷ nguyên mới gồm chí lớn, tinh thần mạo hiểm, tính tự lập và đạo đức kinh doanh. Trong đó, đạo đức và văn hóa là nền tảng để kinh tế thị trường phát triển bền vững và nhân ái.

“Kinh tế tư nhân Việt Nam: Động lực quan trọng nhất để dân giàu nước mạnh” không chỉ dành cho các nhà hoạch định chính sách mà còn là cuốn cẩm nang quý giá cho những doanh nhân đang dẫn dắt doanh nghiệp vươn mình.

Thông qua cuốn sách, các tác giả cũng lưu ý, nhận thức thay đổi nhưng cuối cùng, năng lực phát triển chỉ được tạo ra bằng hành động thực chất. Nghị quyết 68 là một cột mốc, nhưng chất lượng thực thi và niềm tin dành cho doanh nghiệp tư nhân mới là yếu tố quyết định đưa Việt Nam trở thành quốc gia hùng cường vào năm 2045.