Kính thông minh - 'đôi mắt số' cho người khiếm thị
Camera góc rộng 110 độ của EchoVision giúp thu nhận nhiều hơn khoảng 50% khung cảnh so với các kính thông minh thông thường, giảm nhu cầu xoay đầu liên tục của người dùng.
Ảnh minh họa.
Trong khi kính thông minh vẫn còn gây tranh cãi về tính thiết thực đối với người dùng phổ thông, thì với người khiếm thị, thiết bị này đang nhanh chóng chứng minh vai trò như một “đôi mắt số,” giúp họ tiếp cận thế giới xung quanh một cách chủ động và độc lập hơn.
Những câu hỏi tưởng chừng rất đời thường - “nhà hàng này bán món gì?”, “chiếc xe buýt này có đi đúng tuyến không?”, “ai đang đứng trước mặt tôi?” - lại là rào cản lớn đối với người mù.
Đáng chú ý, phần lớn các dòng kính thông minh trên thị trường hiện nay không được thiết kế riêng cho nhóm người dùng này.
Tuy nhiên, nhờ sự can thiệp của các startup công nghệ và sự tiến bộ nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), kính thông minh đang dần tìm thấy sứ mệnh rõ ràng nhất của mình, đó là hỗ trợ người khiếm thị.
Theo ông Aaron Preece, Tổng biên tập tạp chí AccessWorld của Quỹ Người mù Mỹ (AFB), sự khác biệt nằm ở nhu cầu sử dụng. Ông cho biết: “Với người sáng mắt, kính thông minh chỉ nhắc lại những gì họ đã thấy. Nhưng với người mù, đó là thông tin hoàn toàn mới và có giá trị thực tiễn.”
Trước đây, người khiếm thị chủ yếu dựa vào các ứng dụng trên điện thoại thông minh để nhận diện môi trường xung quanh. Tuy nhiên, việc phải cầm điện thoại và hướng đúng góc khiến trải nghiệm trở nên kém tự nhiên. Bản thân ông Preece cũng là một người khiếm thị. Ông chia sẻ: “Khi camera được đặt ngay trên đầu, mọi thứ trở nên trực quan hơn rất nhiều.”
Theo Cơ quan Phòng ngừa mù lòa quốc tế, hiện có khoảng 43 triệu người mù trên toàn cầu và gần 300 triệu người bị suy giảm thị lực ở mức trung bình đến nặng. Con số này cho thấy nhu cầu rất lớn đối với các công nghệ hỗ trợ tiếp cận, trong đó kính thông minh đang nổi lên như một giải pháp giàu tiềm năng.
Hiện nay, kính AI của hãng Meta - được thiết kế theo phong cách Ray-Ban hoặc Oakley - là một trong những sản phẩm được người khiếm thị sử dụng rộng rãi. Thiết bị cho phép mô tả khung cảnh phía trước thông qua lệnh thoại và có thể kết nối với ứng dụng Be My Eyes để người dùng nhận được sự hỗ trợ trực tiếp từ các tình nguyện viên.
Bên cạnh đó, một số công ty lựa chọn cách tiếp cận chuyên biệt hơn. Startup Agiga (Mỹ) đã phát triển kính EchoVision với sự tham gia góp ý trực tiếp từ cộng đồng người khiếm thị, trong đó có cả nghệ sĩ huyền thoại Stevie Wonder. Theo Agiga, hệ thống mô tả âm thanh của EchoVision chi tiết và giàu ngữ cảnh hơn các sản phẩm hiện có.
Camera góc rộng 110 độ của EchoVision giúp thu nhận nhiều hơn khoảng 50% khung cảnh so với các kính thông minh thông thường, giảm nhu cầu xoay đầu liên tục của người dùng.
Sản phẩm dự kiến ra mắt trong quý 1/2026 với giá 599 USD, chưa bao gồm phí thuê bao dịch vụ AI - mức giá cao hơn nhưng đi kèm định hướng hỗ trợ chuyên sâu.
Trong khi đó, công ty Envision (Hà Lan) theo đuổi chiến lược phát triển phần mềm dành riêng cho người khiếm thị, có thể hoạt động trên nhiều loại kính khác nhau. Mẫu kính mới của Envision, hợp tác với hãng Solos (Hong Kong – Trung Quốc), được bán với giá 699 USD, bao gồm một năm sử dụng phần mềm Ally.
Giám đốc điều hành Envision - ông Karthik Mahadevan cho rằng việc chỉ tập trung sản xuất phần cứng cho người khiếm thị sẽ khó cân bằng giữa chi phí và khả năng tiếp cận. Ông nêu rõ: “Chúng tôi tin rằng phần mềm hỗ trợ người khiếm thị cần được tích hợp trên các nền tảng kính phổ biến, để vừa giảm giá thành vừa mở rộng quy mô.”
Sự phát triển của AI cũng đang mở ra những ứng dụng hoàn toàn mới. Startup HapWare đã giới thiệu vòng tay xúc giác Aleye, cho phép “dịch” cảm xúc và thái độ của người đối diện theo thời gian thực thông qua kính thông minh, sau đó truyền tín hiệu áp lực tương ứng lên cánh tay người đeo.
Giám đốc điều hành HapWare Jack Walters nhận định: “Phần lớn giao tiếp của con người là phi ngôn ngữ và đó là điều người khiếm thị rất khó tiếp cận. Công nghệ có thể bù đắp khoảng trống này.”
Dù vậy, các nhà phát triển đều thận trọng trước những giới hạn của AI. Envision thừa nhận hệ thống của họ không thể chính xác 100% và khuyến cáo người dùng không nên sử dụng kính thông minh như công cụ điều hướng chính, bởi sai sót nhỏ trong nhận diện chướng ngại vật có thể gây nguy hiểm.
Tuy nhiên, ngoài chức năng điều hướng, kính thông minh đang chứng minh giá trị rõ rệt trong nhiều tình huống đời sống hằng ngày: nhận diện đồ vật, đọc văn bản, mô tả không gian, chụp ảnh hay đơn giản là giúp người khiếm thị hiểu hơn về môi trường xung quanh.
Ông Preece chia sẻ: “Kể cả khi thông tin chưa hoàn toàn chính xác, tôi vẫn có được bức tranh tổng thể. Với người mù, điều đó đồng nghĩa với sự chủ động - và đó chính là giá trị lớn nhất của kính thông minh”./.
