Kỳ 1: Phát triển chưa tương xứng tiềm năng

Nhìn vào thực tế cho thấy ngành “công nghiệp không khói” của tỉnh vẫn chưa bứt phá như kỳ vọng. Hạ tầng giao thông và dịch vụ du lịch còn hạn chế, sản phẩm trải nghiệm chưa đa dạng, hoạt động quảng bá thiếu sức lan tỏa… đang trở thành những “nút thắt” khiến lợi thế sẵn có của địa phương chưa được khai thác hiệu quả.

Du khách thăm quan, chụp ảnh diện tích chè Lai Châu.

Nằm ở phía Tây Bắc, tiếp giáp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), Lai Châu được ví như “viên ngọc thô” chưa được đánh bóng đúng mức. Đèo Ô Quy Hồ - một trong “tứ đại đỉnh đèo” của Việt Nam từ lâu là điểm hút phượt thủ. Những bản người Mông, người Thái, người Hà Nhì còn giữ nguyên vẹn phong tục, trang phục, kiến trúc nhà ở và âm nhạc dân gian hiếm gặp ở bất kỳ đâu. Thế nhưng, phần lớn du khách đến Lai Châu chỉ dừng chân một đêm, thậm chí chỉ ghé qua trong ngày rồi tiếp tục hành trình sang Sa Pa (tỉnh Lào Cai) hay tỉnh Điện Biên. Mức chi tiêu bình quân của du khách tại Lai Châu khá thấp so với các địa phương lân cận.

Đồng chí Trần Mạnh Hùng - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Lai Châu có tiềm năng du lịch lớn, nhưng kết quả hiện tại chưa tương xứng. Lượng khách tăng đều mỗi năm, song thời gian lưu trú ngắn, doanh thu du lịch còn thấp. Đó là vấn đề chúng tôi rất trăn trở khi không nằm ở việc thiếu điểm đến, mà là cách khai thác, đầu tư và quản lý.

Hỏi bất kỳ du khách nào đã từng đến Lai Châu, chúng tôi nhận được nhiều câu trả lời có cùng đáp án: giao thông đến các điểm du lịch chưa thuận lợi, nhất là đối với khách du lịch không sử dụng xe cá nhân.

Anh Nguyễn Minh Quân (nhiếp ảnh gia đến từ Hà Nội) chia sẻ về cảm nhận khi đến Lai Châu vào đầu năm 2026: “Mỗi tấm ảnh chụp ở đây không bao giờ làm tôi thất vọng vì cảnh sắc thiên nhiên thật tuyệt vời. Nhưng khoảng cách địa lý xa quá, tôi phải di chuyển trên xe khách nhiều giờ. Muốn đến những bản xa hoặc điểm du lịch phải thuê xe hoặc nhờ người thân đưa đón. Mong sao sắp tới cơ sở hạ tầng của tỉnh tiếp tục được đầu tư đồng bộ, để du khách di chuyển thuận tiện hơn”.

Xã Sin Suối Hồ là một trong những điểm du lịch cộng đồng được nhắc đến nhiều nhất của Lai Châu. Những năm gần đây, bản đã đón hàng nghìn lượt khách, người dân đang có thu nhập ổn định từ du lịch. Vậy nhưng, Trưởng bản Sin Suối Hồ Vàng A Chỉnh vẫn trăn trở: “Khách đến thăm, trải nghiệm, bà con vui lắm. Khâu tiếp đón khách thì tốt rồi, nhưng việc tổ chức hoạt động trải nghiệm, chế biến món ăn, hướng dẫn tham quan vẫn còn những hạn chế nhất định”.

Sở hữu cảnh quan thiên nhiên đẹp, giàu bản sắc văn hóa là điều kiện để Lai Châu phát triển du lịch.

Tại bản Sì Thâu Chải (xã Tả Lèng), Trưởng bản Lù A Nghi cũng bày tỏ: Bản có không gian, cảnh sắc đẹp, văn hóa riêng có của người Dao, nhưng bà con còn thiếu kiến thức, kỹ năng hướng dẫn viên. Chúng tôi mong cơ quan chuyên môn của tỉnh, xã có những chương trình đào tạo thực tế, cầm tay chỉ việc để người dân thêm tự tin, mạnh dạn làm du lịch cộng đồng.

Sản phẩm du lịch Lai Châu còn đơn điệu. Nhiều điểm tham quan chỉ dừng lại ở việc “ngắm nhìn” mà thiếu các dịch vụ trải nghiệm đi kèm. Anh Phạm Tuấn Anh (hướng dẫn viên du lịch tự do chuyên tuyến Tây Bắc) nhận xét: “Sa Pa (tỉnh Lào Cai) có chợ đêm, có khu vui chơi; Mộc Châu (tỉnh Sơn La) có vườn hoa, có khu du lịch nông nghiệp; còn Lai Châu cảnh đẹp hơn nhiều, nhưng buổi tối khách thường không biết đi đâu, làm gì. Bởi, chợ phiên có lịch tổ chức cố định, lễ hội theo mùa. Đó là điểm trừ rất lớn khi chúng tôi xây dựng tour”.

Trong kỷ nguyên số, hình ảnh một điểm đến du lịch được tạo dựng không chỉ qua brochure hay hội chợ du lịch, mà chủ yếu qua mạng xã hội, video ngắn và đánh giá trực tuyến. Chị Ngô Thanh Hà (travel blogger) cho biết: “Tôi đã đến Lai Châu và hoàn toàn bị chinh phục bởi vẻ đẹp, con người nơi đây. Nhưng trước khi đi thì có ít thông tin trên mạng, nhất là các video, bài blog giới thiệu về Lai Châu và điểm du lịch. Do đó, Lai Châu cần tăng cường quảng bá, xúc tiến và có thêm nhiều video, bài viết để du khách có được thông tin hữu ích nhất”.

Đồng chí Trần Mạnh Hùng chia sẻ thêm: Sở đang tích cực phối hợp với các cơ quan truyền thông làm các trailer về điểm du lịch, lễ hội; mời các blogger, influencer du lịch đến trải nghiệm và chia sẻ. Công việc này sẽ phải kiên trì, dài hạn và quan trọng hơn là xây dựng bộ nhận diện thương hiệu du lịch Lai Châu đủ đặc trưng”.

Với nhiều tiềm năng phát triển, xã Khổng Lào đang ưu tiên đầu tư nâng cấp đường giao thông vào các bản du lịch, hỗ trợ người dân xây dựng cơ sở lưu trú đạt chuẩn. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp; đa dạng hoạt động trải nghiệm để thu hút du khách ghé thăm, lưu trú.

Câu chuyện du lịch Lai Châu không chỉ là bài toán kinh tế đó còn là câu chuyện về bản sắc văn hóa, sinh kế của hàng nghìn hộ dân vùng cao, về tương lai của những bản làng đang đứng trước ngưỡng cửa thay đổi. Tháo gỡ từng “nút thắt” một cách căn cơ, bền vững sẽ đưa du lịch Lai Châu đi đúng hướng.