Kỳ 4: Giữ con trước cám dỗ thời đại - làm gì để con không lạc lối?

Trong thế giới đầy cám dỗ hiện nay, không ít học sinh bị cuốn vào những thú vui thiếu kiểm soát như game online, hút thuốc lá hay các trò đỏ đen. Giữ con trước cám dỗ thời đại, làm gì để con không lạc lối? Đó không chỉ là những lệnh cấm khô cứng, điều quan trọng hơn là sự đồng hành của gia đình, giáo dục kỹ năng tự kiểm soát, định hướng giá trị sống tích cực và tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh để con phát triển đúng hướng.

Báo động cạm bẫy bủa vây học đường không chỉ là thuốc lá, những buổi tối cày game online... mà nghiêm trọng hơn, là những trò cá cược, đỏ đen trá hình. Từ sự tò mò ban đầu, các em dần đánh cược cả tương lai. Hồi chuông cảnh báo đã vang lên, không chỉ với các em, mà còn với gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

Trong thế giới đầy cám dỗ hiện nay, không ít học sinh bị cuốn vào những thú vui thiếu kiểm soát như game online, hút thuốc lá hay các trò đỏ đen.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Hương Giang - giảng viên Khoa Tâm lý, Trường Đại học Hà Tĩnh, lứa tuổi dậy thì là giai đoạn các em có nhu cầu rất lớn trong việc khẳng định bản thân và tìm kiếm sự công nhận từ người khác. Tuy nhiên, khi thiếu định hướng đúng đắn, nhu cầu này dễ bị “lệch hướng” và biểu hiện qua những hành vi tiêu cực như hút thuốc, sa đà vào trò chơi điện tử hay các thú vui không lành mạnh.

Đáng lo ngại, một khi đã bị cuốn vào những hành vi này, việc thoát ra không hề dễ dàng. Nhiều học sinh tìm đến thế giới game như một nơi “trú ẩn” sau những thất bại trong học tập, mâu thuẫn trong cuộc sống hoặc cảm giác tự ti, rụt rè. Trong không gian ảo, các em dễ dàng tìm thấy niềm vui, sự thoải mái khi được trò chuyện, kết nối và đặc biệt là cảm giác chiến thắng, được ghi nhận qua những “thành tích” hay vị trí trong game. Thế nhưng, sự thỏa mãn ngắn hạn ấy lại tiềm ẩn những hệ lụy lâu dài, âm thầm bào mòn sự phát triển lành mạnh của trẻ.

Thạc sĩ Tâm lí Nguyễn Thị Hương Giang - Trường Đại học Hà Tĩnh.

Điểm chung của các em là kỹ năng xã hội hạn chế, ít tương tác với gia đình và thiếu các hoạt động giải trí tích cực. Bên cạnh đó việc học tập của các em bị sa sút, xếp hạng thấp trong lớp và dần bị tách khỏi môi trường phát triển lành mạnh.

Thạc sĩ Tâm lý Nguyễn Thị Hương Giang chia sẻ: "Để giúp học sinh thoát khỏi sự lệ thuộc vào trò chơi điện tử hay các trò đỏ đen, giải pháp hiệu quả không nằm ở việc cấm đoán tuyệt đối mà ở cách đồng hành đúng đắn của gia đình".

Phụ huynh cần cùng con xây dựng một kế hoạch "cai nghiện” cụ thể và khả thi, trong đó trọng tâm là từng bước thay thế thời gian chơi game bằng những hoạt động lành mạnh như thể thao, vui chơi ngoài trời hoặc các sinh hoạt gắn kết gia đình. Khi trẻ được trải nghiệm niềm vui thực tế và cảm nhận sự quan tâm, các em sẽ dần rời xa thế giới ảo.

Bên cạnh đó, việc thiết lập mục tiêu nhỏ, phù hợp và liên tục ghi nhận, khích lệ những tiến bộ dù rất nhỏ của trẻ đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Những “thành công thật” này sẽ giúp các em lấy lại sự tự tin, tạo động lực thay đổi từ bên trong. Quá trình này cần sự kiên trì, ban đầu phụ huynh có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ, nhưng về lâu dài, mục tiêu là giúp trẻ hình thành tính tự giác. Khi được dẫn dắt đúng cách, trẻ không chỉ “cai nghiện” thành công mà còn học được cách quản lý bản thân.

Bà Võ Thị Vân (phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh)

"Theo tôi, gia đình là nền tảng quan trọng nhất trong việc hình thành nhân cách cho con trẻ. Cha mẹ cần tạo một môi trường an toàn, yêu thương để con cảm thấy được lắng nghe và sẵn sàng chia sẻ. Đồng thời, cần theo sát quá trình học tập, sinh hoạt của con một cách hợp lý, kịp thời phát hiện và điều chỉnh những biểu hiện lệch lạc, nhưng vẫn tôn trọng và thấu hiểu con"- bà Võ Thị Vân chia sẻ.

Bác sĩ Nguyễn Văn Mạnh, Phó Giám đốc Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh cho hay: “Các bậc phụ huynh cần theo dõi sát sao con em mình, khi có các biểu hiện như bị rối loạn cảm xúc, lo âu, trầm cảm, mất kiểm soát hành vi, cha mẹ cần có giải pháp đồng hành, chia sẻ và đưa tới các cơ sở uy tín để kiểm tra sức khỏe, tránh những hệ lụy lâu dài".

Việc đồng hành, lắng nghe, thấu hiểu con cái sẽ là nền tảng quan trọng để các em lớn lên trong yêu thương. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường là rất cần thiết. Phụ huynh nên thường xuyên trao đổi với giáo viên để nắm bắt tình hình của con, từ đó có sự đồng hành hiệu quả trong giáo dục.

Về phía nhà trường, ngoài việc dạy kiến thức, cần chú trọng giáo dục nhân cách thông qua các hoạt động kỹ năng sống, ngoại khóa và các hoạt động tình nguyện. Đồng thời, tăng cường giám sát để phát hiện sớm các dấu hiệu như: bạo lực học đường, trốn học, học lực sa sút... từ đó có biện pháp tư vấn, hỗ trợ kịp thời.

Sự đồng hành của nhà trường là mắt xích quan trọng để các em học sinh vươn lên. Ảnh: Nguyễn Liễu

Hoạt động ngoại khóa giúp các em tự tin hơn. Ảnh: Kiều Anh

Bên cạnh đó, việc xử lý vi phạm cần nghiêm minh nhưng mang tính giáo dục, đồng thời quan tâm hỗ trợ các em mắc sai lầm, khuyết điểm giúp các em ổn định tâm lý, tư tưởng. Chỉ khi gia đình và nhà trường cùng chung tay, mới có thể xây dựng một môi trường học đường an toàn, lành mạnh cho học sinh phát triển toàn diện.

Thầy giáo Phạm Viết Lập - Bí thư Đoàn trường THPT Cẩm Bình

Lực lượng chức năng - nhà trường phối hợp để tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho các em học sinh. Ảnh: Anh Thư

Trong thời gian qua, các trường học đã triển khai nhiều chương trình và hoạt động thiết thực nhằm phòng chống các tệ nạn trong học sinh như hút thuốc lá, nghiện thiết bị điện tử, cá độ, bạo lực học đường, đồng thời hướng các em đến hành vi tích cực.

Các buổi ngoại khóa, sinh hoạt chuyên đề, chiến dịch “văn hóa học đường” hay các hoạt động kỹ năng sống được tổ chức đều đặn, giúp học sinh nâng cao nhận thức, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và giải quyết xung đột một cách lành mạnh.

Trường THPT Cẩm Bình phối hợp cùng Phòng CSGT (Công an tỉnh Hà Tĩnh) hướng dẫn kỹ năng lái xe gắn máy an toàn - nâng cao kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Ảnh: Nguyễn Nhàn.

“Chúng tôi không chỉ tuyên truyền bằng lời nói mà còn tạo ra những trải nghiệm thực tế để các em hiểu rõ hậu quả của việc hút thuốc, nghiện điện tử, tham gia cá độ hay các hành vi lệch chuẩn khác, từ đó điều chỉnh hành vi và hình thành lối sống tích cực.

Việc tham gia tích cực vào các hoạt động tình nguyện, phong trào văn hóa - thể thao cũng giúp các em xây dựng ý thức cộng đồng và trách nhiệm cá nhân. Đặc biệt, trong thời gian qua, nhà trường đã thành lập các tổ xung kích, tổ an ninh mạng để nắm bắt tình hình của các em học sinh, từ đó kịp thời có những giải pháp phù hợp đối với những em chậm tiến, hoặc có biểu hiện vi phạm”, thầy giáo Phạm Viết Lập - Bí thư Đoàn trường THPT Cẩm Bình nhấn mạnh.

“Tuy nhiên, khó khăn lớn là việc kiểm soát hành vi của học sinh khi các em ra khỏi cổng trường. Ở trường, các hoạt động được giám sát chặt chẽ, nhưng khi học sinh về nhà hoặc tụ tập bên ngoài, nhà trường khó có biện pháp quản lý trực tiếp. Vì vậy, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường, cùng ý thức tự giác của các em, là rất quan trọng để phòng ngừa các hành vi lệch chuẩn” - thầy giáo Phạm Viết Lập nhấn mạnh.

Trường THPT Cẩm Bình tổ chức các hoạt động ngoại khóa để nâng cao nhận thức cho các em học sinh.

Thầy giáo Phạm Thế Cường – giáo viên Trường THPT Thành Sen cho biết: “Trước thực trạng học sinh hút thuốc lá, thuốc lào, chơi tài – xỉu online, nhà trường đã tăng cường tuyên truyền, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đặc biệt, trường thành lập các đội xung kích, trong đó có các em học sinh đã từng vi phạm để nâng cao chất lượng tuyên truyền”.

Trung tá Trần Quốc Quang - Phó Trưởng Công an phường Thành Sen

Trong thời gian qua, lực lượng Công an phường Thành Sen đã chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật của học sinh. Nhiều vụ việc gần đây, từ đua xe trái phép đến các hành vi lệch chuẩn khác của thanh thiếu niên đã được phát hiện và xử lý kịp thời nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa công an, nhà trường và gia đình. Cách làm này vừa đảm bảo tính răn đe, vừa tạo cơ hội để học sinh nhận thức sai phạm và sửa chữa hành vi.

Song song với công tác xử lý, các đơn vị công an cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật, tổ chức sinh hoạt chuyên đề và các hoạt động ngoại khóa tại trường học, giúp học sinh nâng cao nhận thức về hậu quả của bạo lực, vi phạm pháp luật và hình thành kỹ năng ứng xử đúng đắn.

Lực lượng chức năng tăng cường xử lý các thanh thiếu niên vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, theo Trung tá Trần Quốc Quang - Phó Trưởng Công an phường Thành Sen, lực lượng chức năng cũng đối mặt với không ít khó khăn. Việc phát hiện sớm các hành vi lệch chuẩn đôi khi gặp trở ngại do học sinh che giấu hoặc hành vi xảy ra nhanh, ở quy mô nhỏ nhưng tiềm ẩn nguy cơ lan rộng. Thêm vào đó, việc phối hợp giữa gia đình, nhà trường và cơ quan chức năng chưa thực sự đồng bộ, dẫn đến một số vụ việc xử lý chậm hoặc chưa đạt hiệu quả giáo dục cao nhất.

Trong thời gian tới, Công an phường Thành Sen sẽ tiếp tục phối hợp với nhà trường, gia đình để có biện pháp xử lý các học sinh vi phạm. Đặc biệt, đối với tình trạng học sinh nghiện game, chơi bi-a ăn tiền, chơi tài xỉu trên mạng… trong thời gian qua, lực lượng chức năng đã tổ chức kiểm tra, yêu cầu các quán bi-a, game online và cơ sở tín dụng trên địa bàn phường Thành Sen hoạt động theo đúng quy định của pháp luật.

Đối với các cửa hàng kinh doanh thuốc lá, lực lượng chức năng tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, yêu cầu chấp hành nghiêm quy định không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi. Đối với nội dung mà Báo và phát thanh, truyền hình Hà Tĩnh phản ánh, trong hôm nay (23/3), chúng tôi sẽ tiến hành kiểm tra, nếu phát hiện vi phạm sẽ xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Em Nguyễn Thành Đạt (lớp 10A3, Trường THPT Thành Sen) chia sẻ: "Theo em, để không lạc lối giữa nhiều cám dỗ hiện nay, mỗi học sinh cần tự rèn luyện bản thân, biết kiểm soát cảm xúc và xây dựng mục tiêu học tập rõ ràng. Quan trọng là phải biết nói “không” với game quá mức, thuốc lá, cá cược và những thói quen xấu. Bên cạnh đó, việc lựa chọn bạn bè tích cực, tham gia hoạt động thể thao, ngoại khóa sẽ giúp cân bằng cuộc sống. Khi gặp khó khăn, chúng em nên chủ động chia sẻ với gia đình, thầy cô để được định hướng kịp thời, tránh những sai lầm đáng tiếc."

Việc lựa chọn bạn bè tích cực, tham gia hoạt động thể thao, ngoại khóa sẽ giúp các bạn trẻ cân bằng cuộc sống

Giữ mình trước những cám dỗ của thời đại chưa bao giờ là điều dễ dàng, nhưng hoàn toàn trong tầm tay nếu mỗi học sinh biết tự rèn luyện và định hướng đúng đắn. Trước hết, các em cần học cách kiểm soát cảm xúc, bình tĩnh đối thoại để giải quyết mâu thuẫn thay vì lựa chọn bạo lực. Song song với đó là việc xây dựng sự tự tin, lòng tự trọng - những “tấm khiên” giúp các em không bị cuốn theo những hành vi lệch chuẩn. Việc tuân thủ nội quy trường lớp, nói không với thuốc lá, ma túy, cờ bạc hay các biểu hiện tiêu cực cần trở thành nguyên tắc sống, chứ không chỉ là lời nhắc nhở nhất thời.

Bên cạnh đó, môi trường bạn bè có ý nghĩa rất lớn. Lựa chọn những người bạn tích cực, biết hỗ trợ nhau cùng tiến bộ sẽ giúp các em đứng vững trước cám dỗ. Đồng thời, sự cảnh giác trong các mối quan hệ, đặc biệt trên không gian mạng, cũng là yếu tố không thể xem nhẹ. Quan trọng hơn cả, khi gặp khó khăn hay vướng mắc, các em cần mạnh dạn lên tiếng, tìm đến thầy cô, gia đình hoặc người lớn đáng tin cậy để được hỗ trợ kịp thời. Đó chính là cách để mỗi học sinh không lạc lối, trưởng thành vững vàng và có trách nhiệm với bản thân, xã hội.

NỘI DUNG: NHÓM PV THỜI SỰ

THIẾT KẾ: CÔNG NGỌC

Nhóm PV Thời sự