Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Bảo đảm hài hòa yêu cầu giảm chi phí tuân thủ và tính khả thi của chính sách

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Phạm Thắng

Thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng

Theo Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày, dự thảo Luật tập trung vào việc sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến đơn vị hành chính cấp huyện/địa bàn cấp huyện phù hợp với việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và quy định về phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng; quy định về cơ sở dữ liệu công chứng; việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy trong hồ sơ yêu cầu công chứng và một số quy định khác nhằm đơn giản hóa thủ tục công chứng.

Dự thảo Luật gồm 3 Điều. Cụ thể, Điều 1: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, bao gồm việc sửa đổi toàn bộ điều hoặc một số điểm, khoản của các điều: 2, 3, 11, 13, 16, 17, 19, 20, 21, 23, 24, 26, 42, 43, 44, 50, 57, 66, 67, 68 và 76; Điều 2: Điều khoản chuyển tiếp; Điều 3: Điều khoản thi hành.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Ảnh: Phạm Thắng

Dự thảo Luật sửa đổi quy định về giao dịch phải công chứng nhằm thu hẹp phạm vi các giao dịch này. Cụ thể, sửa đổi khoản 1 Điều 3 theo hướng quy định giao dịch phải công chứng là giao dịch được luật quy định phải công chứng, bao gồm giao dịch mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, phân chia di sản, góp vốn, thế chấp có đối tượng là bất động sản giữa cá nhân với cá nhân, giữa cá nhân với tổ chức không hoạt động kinh doanh bất động sản, di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ và các giao dịch khác có tính chất quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ và mức độ an toàn pháp lý cao.

Đồng thời, bổ sung khoản 3 quy định đối với các giao dịch được quy định tại khoản 1 Điều này mà luật chuyên ngành không quy định phải công chứng thì thực hiện theo luật chuyên ngành đó.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Dự thảo Luật cũng sửa đổi các quy định để đẩy mạnh thực hiện nguyên tắc phân quyền trong quản lý nhà nước về công chứng, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp trong việc thành lập và hoạt động của tổ chức hành nghề công chứng.

Chỉnh lý quy định về tiêu chí các giao dịch phải công chứng theo hướng khái quát hơn

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với các nội dung của dự thảo Luật.

Cụ thể như: sửa đổi, bổ sung một số quy định để chuyển thẩm quyền từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (các điều 11, 13, 16 và 17); sửa đổi, bổ sung một số quy định về tổ chức hành nghề công chứng để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp (các điều 19, 20, 21, 23 và 26); đơn giản hóa thủ tục công chứng (Điều 42 và Điều 57); mô hình về cơ sở dữ liệu công chứng do Bộ Tư pháp xây dựng và quản lý tập trung, thống nhất từ trung ương đến địa phương (Điều 66).

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Ảnh: Phạm Thắng

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng tán thành việc xác định rõ, mở rộng phạm vi các giao dịch về bất động sản được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính và giao Chính phủ xây dựng lộ trình thực hiện công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính (Điều 44).

Bên cạnh đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu chỉnh lý quy định về tiêu chí các giao dịch phải công chứng theo hướng khái quát hơn, tránh trùng lặp, chồng chéo với các luật chuyên ngành; bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ, khả thi, phù hợp, thực hiện đúng Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, tăng cường công chứng tự nguyện của người dân, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Cùng với đó, tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động của việc thực thi các quy định về thủ tục công chứng trong thực tiễn làm cơ sở sửa đổi, bổ sung các thủ tục này trong hoạt động công chứng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, bảo đảm tính ổn định, khả thi, phù hợp của chính sách.