Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI: Dấu mốc chuyển giao và khát vọng phát triển

Kỳ họp đặc biệt này tập trung xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn các chức danh lãnh đạo cấp cao của bộ máy Nhà nước, những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả hoạt động trong cả nhiệm kỳ.

Ngay những ngày đầu, Quốc hội khóa XVI đã hoàn tất việc kiện toàn 39 chức danh lãnh đạo cấp cao ở Trung ương, qua đó bảo đảm sự vận hành liên tục, ổn định và tạo nền tảng triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Với ý nghĩa của kỳ họp, trong phiên khai mạc, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu chỉ đạo quan trọng, đây là định hướng chiến lược của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với hoạt động của Quốc hội trong thời gian tới. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử, đất nước đòi hỏi Quốc hội không chỉ quyết định đúng, mà phải quyết định trúng và kịp thời; bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược.

Trong ngày làm việc đầu tiên, Quốc hội đã bầu ông Trần Thanh Mẫn giữ chức Chủ tịch Quốc hội khóa XVI. Phát biểu nhậm chức, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh sẽ nguyện cống hiến hết sức mình, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; cùng Quốc hội tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt; phát huy dân chủ, đoàn kết, công khai, minh bạch, chuyên nghiệp, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Trong những phiên họp tiếp theo, Quốc hội đã tiến hành bầu các chức danh Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch nước, các Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tổng Kiểm toán Nhà nước. Các chức danh được phê chuẩn bổ nhiệm gồm: Các Phó Thủ tướng Chính phủ, các Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ.

Thông điệp trong phát biểu nhậm chức của Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Quốc hội đều thể hiện rõ tính hành động, nhấn mạnh yêu cầu cao hơn về trách nhiệm cá nhân, liêm chính và kết quả thực chất, nói đi đôi với làm, làm ngay, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng; đồng thời, đề cao sự nêu gương, giữ gìn kỷ luật, kỷ cương và chống các biểu hiện suy thoái, tiêu cực trong bộ máy.

Nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh sau khi Quốc hội bầu làm Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2026 - 2031 là quán triệt sâu sắc, thực hành triệt để quan điểm "Dân là gốc", phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của nhân dân, huy động sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Mục tiêu cao nhất, đích đến cuối cùng là nhân dân được thụ hưởng thành quả của phát triển.

“Với truyền thống nghìn năm dựng nước, giữ nước và những giá trị di sản vĩ đại từ cha ông, với khát vọng vươn lên không ngừng, ý chí sắt đá và bản lĩnh kiên cường, với chân lý "Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một", với quyết tâm không thể để đất nước tụt hậu, không thể để nhân dân mất cơ hội phát triển, phải hành động vì tương lai lâu dài và tươi sáng cho dân tộc, với sự ủng hộ, giúp đỡ của bạn bè quốc tế, nhất định Việt Nam sẽ viết tiếp những chương mới rực rỡ trong hành trình phát triển, hoàn thành các mục tiêu chiến lược đã đề ra”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phát biểu.

Thông điệp trong bài phát biểu nhậm chức, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh vào 5 định hướng lớn, đặc biệt trong đó mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm giai đoạn 2026 - 2031 là mệnh lệnh phát triển để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của đất nước.

Đồng thời, Thủ tướng cũng chia sẻ: “Tôi ý thức sâu sắc rằng, lòng tin của nhân dân là nguồn lực lớn nhất của quốc gia. Muốn phát triển nhanh thì bộ máy phải trong sạch, cán bộ phải liêm chính, công vụ phải kỷ cương. Chính phủ cam kết hành động với quyết tâm cao nhất, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc và hạnh phúc của nhân dân lên trên hết, trước hết”.

Công tác nhân sự tại kỳ họp được đại biểu Quốc hội đánh giá cao. Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn TP Huế), các nhân sự được Quốc hội bầu, phê chuẩn là những người có đủ năng lực, trí tuệ, trách nhiệm cao để gánh vác trọng trách với đất nước, với nhân dân. Cử tri và nhân dân kỳ vọng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Nhà nước, các đồng chí lãnh đạo vừa được bầu, phê chuẩn sẽ thực hiện tốt chủ trương, định hướng trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng thành hành động cụ thể, phù hợp để đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Đại biểu Quốc hội Thành phố Huế Nguyễn Thị Sửu phát biểu.

"Chúng tôi kỳ vọng bộ máy mới không chỉ lãnh đạo đúng đường lối, chủ trương, mà còn có khả năng phản ứng chính sách nhanh, kịp thời. Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, năng lực phản ứng chính sách là yếu tố rất quan trọng để điều hành hiệu quả”, bà Nguyễn Thị Sửu chia sẻ.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, thực tiễn thời gian qua cho thấy bước phát triển mạnh mẽ, đồng bộ của đất nước, trong đó vai trò của người đứng đầu ngày càng rõ nét, quyết liệt. Đại biểu kỳ vọng bộ máy mới sẽ tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, đặc biệt là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong chỉ đạo, điều hành. Việc tận dụng hiệu quả các công cụ số sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách, giảm độ trễ trong triển khai chính sách.

Tiến sĩ Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đại biểu Quốc hội khóa XVI của tỉnh Ninh Bình phát biểu.

Đại biểu Trần Văn Khải (Đoàn Ninh Bình) kỳ vọng, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI sẽ có những bước tiến rõ rệt trong việc phân định trách nhiệm cá nhân gắn với kết quả đầu ra. Khi trách nhiệm được “định danh” rõ ràng, hiệu quả thực thi chính sách sẽ được nâng lên, hạn chế tình trạng né tránh, đùn đẩy.

“Nếu làm được điều này, những quyết sách về nhân sự sẽ thực sự chuyển hóa thành động lực phát triển”, đại biểu Trần Văn Khải nhấn mạnh.

Trên nền tảng kiện toàn bộ máy lãnh đạo cấp cao, kỳ họp đã thông qua 9 luật và 31 nghị quyết, trong đó có nhiều văn bản được thông qua với tỉ lệ 100% đại biểu có mặt tán thành. Đây là những "sản phẩm" lập pháp mang ý nghĩa sống còn, góp phần kịp thời thể chế hóa các Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đưa những quyết sách chính trị vĩ mô vào từng hơi thở của đời sống kinh tế xã hội.

Đặc biệt trong đó là quyết nghị tăng trưởng kinh tế từ nay đến 2030 phấn đấu từ 10% trở lên mỗi năm, GDP bình quân đầu người đạt 8.500 USD. Hiện thực hóa mục tiêu này nhằm giúp Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới vào năm 2030.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết về phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2024 phát biểu.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, tăng trưởng hai con số “là mục tiêu vô cùng thách thức, nhưng là con đường tất yếu, không có con đường nào khác". Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tại kỳ họp, Chính phủ sẽ trình Quốc hội sửa đổi 4 luật thuế trọng yếu, đó là: Luật Thuế thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp, giá trị gia tăng và tiêu thụ đặc biệt.

Mục tiêu là "đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, nhưng đồng thời cũng tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp phát triển", đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện chiếm 96% số lượng doanh nghiệp và đóng góp trên 50% GDP.

Trong nghị quyết kỳ họp, Quốc hội yêu cầu Chính phủ tăng trưởng kinh tế hai chữ số gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và chủ động điều chỉnh các loại thuế, phí trong trường hợp khẩn cấp. Kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống.

Các đại biểu biểu quyết thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Thị trường vốn trong nước phải được ưu tiên phát triển trở thành kênh huy động dài hạn, để giảm sự phụ thuộc vào vốn ngân hàng. Việt Nam cần có giải pháp nâng hạng thị trường chứng khoán, cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia, và chính sách đặc thù để phát huy hiệu quả của các trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do…

Về hạ tầng, Việt Nam dự kiến đưa vào khai thác 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030, trong đó hoàn thành 1.655 km trong 5 năm tới. Các dự án trọng điểm như cảng biển trung chuyển quốc tế, sân bay lớn và đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc Nam sẽ được tập trung nguồn lực đầu tư. Hạ tầng năng lượng cũng được ưu tiên phát triển để bảo đảm an ninh, đẩy mạnh năng lượng tái tạo và nghiên cứu nhiệt điện than quy mô hợp lý kèm lộ trình xử lý khí thải.

Các đại biểu biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi).

Tại kỳ họp, Quốc hội cũng đã thông qua nhiều quyết sách quan trọng như Luật Thủ đô sửa đổi; Nghị quyết ấn định ngày 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm và hưởng nguyên lương… Với Luật Thủ đô có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, Hà Nội được giao 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội. Trong đó có 127 thẩm quyền của HĐND, 56 của UBND và 16 của Chủ tịch UBND. Việc trao quyền này nhằm “tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để Thủ đô phát huy tối đa tiềm năng, nâng cao tính chủ động, sáng tạo trong quản lý và phát triển, theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Kỳ họp cũng thể hiện sự linh hoạt chưa từng có tiền lệ đã xuất hiện tại nghị trường khi Quốc hội chủ động điều chỉnh các sắc thuế để "cứu nguy" và tiếp sức cho nền kinh tế. Trên cơ sở đề xuất của Chính phủ, Quốc hội quyết nghị mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít. Thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.

Chiều 21/4/2026, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; kế hoạch vay, trả nợ công giai đoạn 2026 - 2030; Phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2024.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: "Việc kịp thời điều chỉnh linh hoạt các sắc thuế đã khẳng định sự chủ động, quyết liệt trong điều hành chính sách tài khóa và hỗ trợ doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn".

Những "điểm nghẽn" về thể chế, những dự án "đắp chiếu" hàng chục năm làm lãng phí nguồn lực quốc gia cũng đã chính thức có lối thoát cơ chế. Quốc hội đã thông qua nghị quyết giải quyết các dự án tồn đọng kéo dài, đây là điều mà người dân và cử tri đang rất mong chờ. Trong bối cảnh cần huy động mọi nguồn lực cho tăng trưởng, việc phá vỡ tình trạng “đóng băng” của các dự án này là chìa khóa vàng để nền kinh tế tăng tốc.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Phân tích về chiều sâu của các chính sách vừa được thông qua, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định một thông điệp mạnh mẽ: "Các chính sách ban hành tại kỳ họp vừa mang đậm tinh thần đổi mới và tinh thần hành động quyết liệt để tháo gỡ những điểm nghẽn, vừa bảo đảm tính căn cơ, lâu dài, kịp thời đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, thúc đẩy phân cấp, phân quyền. Đồng thời quy định cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý hiệu quả các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực để phát triển kinh tế xã hội".

Để những quyết sách quan trọng không chỉ “gói gọn kỳ họp”, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan, tổ chức hữu quan, các địa phương, khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả các luật, nghị quyết đã được thông qua; tập trung ban hành đầy đủ các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, không để khoảng trống pháp lý, không để chậm trễ trong tổ chức thực hiện, bảo đảm các quyết sách của Quốc hội phát huy hiệu quả thiết thực trong thực tiễn.

Nhìn lại kỳ họp, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng, việc Quốc hội bổ sung thêm nguồn vốn, dù chỉ 5 - 10% ở một số dự án giao thông, cầu đường hay bệnh viện, sẽ giúp hoàn thiện những mắt xích cuối cùng, biến các tài sản "đóng băng" trở nên hữu dụng cho xã hội… Những quyết sách kịp thời này không chỉ góp phần tháo gỡ "khối u" nợ xấu, mà còn khẳng định sự đồng hành mật thiết của Quốc hội với sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Theo ông Trần Hoàng Ngân, một trong những điểm nhấn nổi bật là việc thông qua nghị quyết tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng liên quan đến đất đai. Đây được đánh giá là quyết sách có giá trị tương đương hàng triệu tỷ đồng khi trực tiếp khơi thông những nguồn lực khổng lồ đang bị đình trệ nhiều năm qua.

Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh Trần Hoàng Ngân phát biểu tại phiên thảo luận ở chiều 21/4/2026.

Việc tháo gỡ không chỉ đưa tài sản vào sản xuất kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng mà còn giải quyết triệt để nợ xấu ngân hàng, giảm lãi suất và cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường tại các dự án "đắp chiếu". Quyết sách này thể hiện tinh thần nói đi đôi với làm, chống lãng phí quyết liệt theo đúng chủ trương của Đảng và Bộ Chính trị đã đưa ra.

Còn đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn Bắc Ninh) cho rằng, điểm nhấn đặc biệt của kỳ họp này là sự linh hoạt kịp thời của Quốc hội trong việc nghe Chính phủ đề xuất các vấn đề 'nóng' từ thực tiễn. Các chính sách về thuế xăng dầu, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân, thậm chí chính sách cho xe điện, đã được đưa ra để ứng phó với biến động thế giới. Sự linh hoạt này hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng 'hai con số' đầy tham vọng, nhưng hoàn toàn khả thi trong nhiệm kỳ này.

Bài: Viết Tôn - Quang Phong
Ảnh, đồ họa: TTXVN
Trình bày: V.T

25/04/2026 06:01