Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI: Thành lập thành phố Đồng Nai sẽ tạo động lực phát triển mới cho cả nước

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra tờ trình và đề án về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Ảnh: quochoi.vn

Sau đó, Quốc hội thảo luận ở tổ về các nội dung này. Trong đó, thảo luận về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, nhiều ý kiến đánh giá địa phương đã hội đủ điều kiện, có tiềm năng trở thành cực tăng trưởng quan trọng, song cần hoàn thiện quy hoạch, kiểm soát phát triển công nghiệp và bảo đảm phát triển bền vững.

Đồng Nai đã hội đủ điều kiện

Tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình trình bày cho thấy: Việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ tạo động lực phát triển mới không chỉ cho Đồng Nai mà còn đóng góp thiết thực cho khu vực miền Nam và cả nước. Đây là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và mô hình quản trị địa phương nhằm đưa Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có chức năng chia sẻ, liên kết, tương hỗ cùng phát triển với Thành phố Hồ Chí Minh, đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, giữ vai trò là trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế, là hình mẫu phát triển năng động, hiện đại, văn minh làm cơ sở định hướng không gian phát triển mới cho cả vùng Đông Nam Bộ theo kết luận của Bộ Chính trị…

Theo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, tỉnh Đồng Nai bảo đảm toàn bộ 5 điều kiện và 7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112...

Tham gia thảo luận tại Tổ 1 - Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội, đại biểu - GS.TS Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nêu quan điểm: Nghị quyết không chỉ dừng ở việc nâng cấp đơn vị hành chính, mà thực sự tạo ra một mô hình phát triển mới.

Cơ bản nhất trí cao với Dự thảo Nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, đại biểu Nguyễn Thị Lan đánh giá dự thảo nghị quyết đã được chuẩn bị công phu, đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, đặc biệt, đã làm rõ vai trò của Đồng Nai là một cực tăng trưởng quan trọng, trung tâm công nghiệp, logistics và cửa ngõ hội nhập quốc tế của vùng phía Nam.

Đô thị Đồng Nai gắn với dòng sông Đồng Nai hiền hòa là động lực cho sự phát triển xanh và thân thiện. Ảnh: Công Nghĩa

Với mong muốn nghị quyết của Quốc hội không chỉ dừng ở việc nâng cấp đơn vị hành chính, mà phải thực sự tạo ra một mô hình phát triển mới, đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị nhấn mạnh rõ hơn yếu tố cấp thiết của việc chuyển đổi mô hình phát triển. Hiện nay, Đồng Nai đã phát triển rất mạnh về công nghiệp và hạ tầng. Nhưng cũng chính vì vậy, mô hình “tỉnh công nghiệp” đang bắt đầu bộc lộ những giới hạn, đặc biệt trong quản trị đô thị quy mô lớn, trong thu hút nhân lực chất lượng cao và trong nâng cao giá trị gia tăng. Do đó, việc thành lập thành phố không chỉ là thay đổi tên gọi hay cấp hành chính, mà cần được nhìn nhận là chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, dựa vào tri thức, công nghệ và liên kết vùng. Đại biểu Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh nội dung này cần được thể hiện rõ hơn trong nghị quyết.

Về định hướng phát triển kinh tế, dự thảo nghị quyết đã xác định rất đúng vai trò trung tâm công nghiệp và logistics. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần nâng tầm thêm một bước. Đồng Nai không nên chỉ là trung tâm sản xuất, mà cần trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ của vùng Đông Nam Bộ. Muốn vậy, cần định hướng rõ việc hình thành các trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D) gắn với khu công nghiệp, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Khi đó, Đồng Nai không chỉ tham gia vào chuỗi giá trị, mà có thể làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị mới.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan cũng cho rằng: Vấn đề nguồn nhân lực chưa được làm rõ, chưa tương xứng trong dự thảo nghị quyết. Theo đại biểu, nếu không có nguồn nhân lực đủ mạnh thì rất khó hiện thực hóa các mục tiêu lớn về công nghiệp, logistics hay công nghệ cao. Ví dụ, doanh nghiệp logistics hiện nay cần nhân lực có thể vận hành hệ thống số, quản trị chuỗi cung ứng thông minh. Nếu đào tạo không gắn với thực tiễn, sẽ dẫn đến tình trạng “thừa lao động nhưng thiếu kỹ năng”. Đây là điểm cần được xử lý ngay từ định hướng chính sách.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị xác định rõ, Đồng Nai là trung tâm đào tạo và cung ứng nhân lực chất lượng cao cho toàn vùng Đông Nam Bộ, với cơ chế gắn chặt đào tạo với nhu cầu của doanh nghiệp.

Trên thực tế, Đồng Nai dù phát triển công nghiệp mạnh nhưng vẫn có vai trò rất quan trọng trong cung ứng nông sản, thực phẩm cho cả vùng phía Nam. Nếu không có định hướng rõ, rất dễ dẫn đến đô thị hóa nhanh nhưng làm suy giảm nền tảng nông nghiệp. Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Lan đề nghị bổ sung định hướng phát triển Đồng Nai trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế sinh học, gắn với chế biến sâu, logistics lạnh và truy xuất nguồn gốc. Nếu làm tốt, đây không chỉ là câu chuyện nông nghiệp mà là tạo ra một chuỗi giá trị hoàn chỉnh, bền vững và có khả năng cạnh tranh cao.

Về tổ chức thực hiện, dự thảo nghị quyết lựa chọn phương án giữ ổn định bộ máy trong giai đoạn đầu là hợp lý. Tuy nhiên, theo đại biểu, cần có lộ trình rõ ràng hơn cho việc chuyển đổi sang mô hình quản trị đô thị hiện đại, tăng cường phân quyền, ứng dụng quản trị số và đặc biệt là có cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nhà khoa học.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan nhận định, việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương là một quyết định rất quan trọng, có ý nghĩa không chỉ đối với địa phương mà còn với cả vùng và cả nước. Nhưng để Đồng Nai thực sự trở thành cực tăng trưởng mới thì cần nhấn mạnh rõ hơn các trụ cột: khoa học công nghệ - nguồn nhân lực - đổi mới sáng tạo - và phát triển bền vững. Nếu làm được điều này, Đồng Nai không chỉ là một thành phố trực thuộc Trung ương mà còn có thể trở thành một hình mẫu phát triển mới trong giai đoạn tới.

Sẵn sàng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Nêu quan điểm ủng hộ Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Thành phố Hồ Chí Minh) phân tích: Đồng Nai có vai trò quan trọng đóng góp cho sự tăng trưởng kinh tế ở vùng Đông Nam Bộ, GRDP đứng thứ tư cả nước, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Hải Phòng. GRDP bình quân đầu người đứng thứ năm cả nước. Quan trọng hơn, nhìn về vị thế địa chính trị, địa kinh tế, Đồng Nai là cửa ngõ giao lưu và hội nhập quốc tế, là trục liên kết vùng miền Trung Tây Nguyên - Đông Nam Bộ - đồng bằng sông Cửu Long và gắn kết chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai Vũ Hồng Văn (hàng trước, bìa trái) cùng các đại biểu tham gia phiên họp toàn thể ở hội trường. Ảnh: quochoi.vn

Hiện nay, Đồng Nai đang có 58 khu công nghiệp, thu hút trên 2.800 dự án với số vốn đầu tư 37 tỷ USD. Theo quy hoạch, dự kiến Đồng Nai có 89 khu công nghiệp, 1 khu kinh tế và 1 khu công nghệ cao.

Để thành phố Đồng Nai phát triển bền vững, đại biểu Trần Hoàng Ngân lưu ý đến công tác quy hoạch khu công nghiệp, đặc biệt là vấn đề về nước thải, rác thải, những tác động ảnh hưởng đến sông Đồng Nai, bởi con sông này có vai trò quan trọng, đảm bảo an ninh nguồn nước không chỉ của Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh mà cả vùng Đông Nam Bộ. Khu công nghiệp phải phát triển theo hướng sinh thái, bền vững.

Bên cạnh đó, đại biểu Trần Hoàng Ngân đề nghị: Địa phương quan tâm đến vấn đề nhà ở cho người lao động, với đề xuất đầu tư nhiều cụm nhà cho thuê, ký túc xá cho người lao động thuê, để họ có thể đến ở, làm việc 2-3 năm rồi chuyển sang tỉnh, thành khác, khi hết việc thì trở về quê chứ không phải lưu trú luôn tại đó.

Cũng tán thành với đề xuất, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Thị Thủy cho rằng: Đồng Nai đang là địa phương rất phát triển. Việc tỉnh Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ giúp tạo nên dư địa, động lực mới phát triển mạnh hơn.

* Trong phiên họp chiều, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; Tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; Tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025. Nội dung này được truyền hình, phát thanh trực tiếp để cử tri và nhân dân quan tâm, theo dõi.