Ký một văn bản tại Việt Nam liệu có thể sử dụng được ở Singapore?

Vấn đề trên được ông Vijayakumar Manjunatha Tổng Thư ký Hiệp hội Hạ tầng khóa công khai châu Á (APKIC) đặt ra tại hội thảo quốc tế “Dịch vụ tin cậy xuyên biên giới: Thiết lập hạ tầng tin cậy số trong thời đại AI”, do Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức vào ngày 29/10.

Hội thảo do Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long tham dự và chủ trì. Cùng dự có sự tham dự của Hiệp hội Hạ tầng khóa công khai châu Á (APKIC), đại diện các cơ quan, tổ chức và chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ số hoạt động trong lĩnh vực chứng thực điện tử, chữ ký số, dịch vụ tin cậy đến từ Việt Nam và nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế.

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhấn mạnh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Trong bối cảnh đó, các dịch vụ tin cậy như chứng thực chữ ký số, cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu không chỉ là những giải pháp công nghệ mà còn là bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế số, giúp xác minh chủ thể, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và khả năng kiểm chứng các giao dịch điện tử.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Phạm Công

Thứ trưởng đề nghị tập trung vào bốn định hướng trọng tâm: Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, làm rõ điều kiện công nhận dịch vụ tin cậy nước ngoài; thúc đẩy liên thông kỹ thuật, nâng cao khả năng kiểm chứng chữ ký số, chứng thư số và bằng chứng điện tử; phát triển hệ sinh thái dịch vụ tin cậy gắn với nhu cầu thực tế của người dân, doanh nghiệp; đồng thời chủ động tăng cường hợp tác quốc tế, lựa chọn những lĩnh vực có nhu cầu rõ ràng để thử nghiệm các mô hình hợp tác trước khi từng bước mở rộng.

Tại hội thảo, ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC) đã giới thiệu những kết quả nổi bật và định hướng phát triển hạ tầng tin cậy số của Việt Nam. 

Theo đó, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và hạ tầng chứng thực điện tử quốc gia, với nền tảng là Luật Giao dịch điện tử năm 2023 và các quy định pháp luật về dịch vụ tin cậy.

Ông Phạm Quốc Hoàn trình bày định hướng phát triển hạ tầng tin cậy số của Việt Nam. Ảnh: Phạm Công

Hiện nay, hệ sinh thái dịch vụ tin cậy được mở rộng với ba loại hình gồm chứng thực chữ ký số, cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu.

"Một trong những khó khăn hiện nay là quá trình xác minh chữ ký số nước ngoài vẫn còn nhiều thao tác thủ công, trong khi các quốc gia có sự khác biệt về chính sách chứng thực, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý. Để thúc đẩy liên thông, cần từng bước xây dựng cơ chế kết nối, trao đổi danh sách tin cậy, xác định mức độ bảo đảm tương đương giữa các hệ thống và làm rõ trách nhiệm của các bên tham gia", ông Phạm Quốc Hoàn chia sẻ về nội dung công nhận dịch vụ tin cậy xuyên biên giới.

Chia sẻ kinh nghiệm hợp tác khu vực, Ông Vijayakumar Manjunatha Tổng Thư ký APKIC nói rằng, theo kết quả khảo sát sơ bộ của APKIC năm 2026 tại 36 quốc gia và vùng lãnh thổ, phần lớn có khung pháp lý về chữ ký số hoặc dịch vụ tin cậy, nhưng số lượng quốc gia có thỏa thuận công nhận lẫn nhau vẫn còn hạn chế.

Ông Vijayakumar Manjunatha đặt ra câu hỏi: "Nếu tôi ký một tài liệu tại Việt Nam, liệu tài liệu đó có được chấp nhận ở nước ngoài hay không? Chẳng hạn, tôi ký một văn bản tại Việt Nam thì có thể sử dụng văn bản đó ở Singapore, Malaysia hoặc một quốc gia khác hay không?".

Ông Vijayakumar Manjunatha nhận định cần xây dựng cầu nối giữa các khuôn khổ tin cậy quốc gia. Ảnh: Phạm Công

Vị Tổng Thư ký APKIC nhận định, đây chính là lúc cần xây dựng cầu nối giữa các quốc gia. Châu Á cần những cầu nối giữa các khuôn khổ tin cậy quốc gia, chứ không cần một hệ thống PKI duy nhất cho toàn khu vực.

Để niềm tin số xuyên biên giới hoạt động, ông Vijayakumar Manjunatha cho rằng cần giải quyết bốn lớp vấn đề.

Thứ nhất là lớp pháp lý, bao gồm các quy định về công nhận, giá trị pháp lý, trách nhiệm và khả năng chấp nhận bằng chứng điện tử.

Thứ hai là lớp giám sát và bảo đảm mức độ tin cậy, liên quan đến cấp phép, giám sát tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực, kiểm toán, xác minh danh tính và phân loại dịch vụ.

Thứ ba là lớp kỹ thuật, gồm hồ sơ chứng thư, định dạng chữ ký, phương thức xác minh, thu hồi chứng thư và dấu thời gian.

Thứ tư là lớp vận hành, liên quan đến cách công bố điểm neo tin cậy, phân phối thông tin, cập nhật trạng thái và thông báo sự cố.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Phạm Công

Ở góc độ châu Âu, ông Fábio Rego, đại diện Ascertia (Vương quốc Anh), chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hạ tầng dịch vụ tin cậy có khả năng liên thông, nhấn mạnh vai trò của danh sách tin cậy, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế công nhận tương đương. 

Theo diễn giả, kết nối kỹ thuật mới là một phần của bài toán. Để chữ ký số có thể được công nhận và sử dụng trong giao dịch xuyên biên giới, cần đồng thời giải quyết những khác biệt về pháp luật, cơ chế giám sát và mức độ bảo đảm tin cậy.