Kỷ nguyên của những 'nhà làm phim đa năng': AI có đủ sức viết lại luật chơi Hollywood

Tuy nhiên, chưa có sự thay đổi nào diễn ra với tốc độ chóng mặt và mang tính chất "xóa bài làm lại" như sự xuất hiện của “Trí tuệ nhân tạo tạo sinh” (Generative AI). Con người đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên mới, nơi khái niệm về việc làm phim không còn bị giới hạn bởi ngân sách khổng lồ hay ê-kíp hàng nghìn nhân sự. Đó là kỷ nguyên của những "nhà làm phim đa năng", nơi quyền lực sáng tạo được trao vào tay những cá nhân biết cách đối thoại và điều khiển máy móc để hiện thực hóa những giấc mơ hoang đường nhất.

"Kỹ sư câu lệnh AI" - AI Prompt Engineer

Trong mô hình sản xuất phim truyền thống, khoảng cách từ ý tưởng trong đầu đạo diễn đến hình ảnh hiển thị trên màn hình là một chặng đường dài, tốn kém và qua nhiều khâu trung gian. Đạo diễn cần họa sĩ vẽ storyboard, đội ngũ tiền kỳ dựng mô hình 3D, và chuyên gia VFX để xử lý hậu kỳ. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các công cụ AI tạo video như Veo 3 của Google, Sora của OpenAI, Gen-2 của Runway hay Pika Labs đang định hình lại quy trình này, khai sinh ra một vị trí hoàn toàn mới trên phim trường: AI Prompt Engineer, hay có thể gọi là "kỹ sư câu lệnh".

AI có đang tái định nghĩa điện ảnh, quyền lực sáng tạo rời Hollywood trao vào tay những nhà làm phim đa năng - Ảnh: MTG

Đây không đơn thuần là những người biết gõ văn bản vào máy tính. Trong bối cảnh điện ảnh tương lai gần, AI Prompt Engineer đóng vai trò là "cánh tay phải" của đạo diễn, một người phiên dịch ngôn ngữ nghệ thuật sang ngôn ngữ thuật toán. Họ cần sở hữu kiến thức sâu rộng về điện ảnh như ánh sáng, bố cục, tiêu cự ống kính, phong cách nghệ thuật, đồng thời phải am hiểu tường tận về cách thức vận hành của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).

Thay vì mất hàng tuần để đội ngũ 3D dựng bối cảnh, đạo diễn chỉ cần quay sang Prompt Engineer và mô tả: "Tôi muốn một đường phố Tokyo năm 2077, mưa axit, ánh sáng neon tím hắt từ bên trái, quay bằng ống kính anamorphic 35mm". Chỉ trong vài phút, thậm chí là thời gian thực, người kỹ sư này sẽ tinh chỉnh các câu lệnh, kết hợp các biến số để AI tạo ra phông nền chi tiết ngay trên màn hình LED khổng lồ bao quanh diễn viên. Tạp chí Forbes và các chuyên gia công nghệ đã nhận định rằng kỹ năng "prompting" (ra lệnh) sẽ trở thành một trong những kỹ năng quan trọng nhất của thập kỷ, và trong điện ảnh, nó chính là chiếc chìa khóa để mở ra cánh cửa sáng tạo không giới hạn.

Sự thay đổi này đã được minh chứng rõ ràng qua phản ứng của các ông lớn trong ngành. Tyler Perry, ông trùm truyền thông và đạo diễn nổi tiếng, đã tuyên bố tạm dừng kế hoạch mở rộng xưởng phim trị giá 800 triệu USD tại Atlanta sau khi chứng kiến khả năng của Sora (OpenAI).

Trong cuộc phỏng vấn với The Hollywood Reporter, Perry chia sẻ rằng ông đã bị sốc khi thấy AI có thể tạo ra các bối cảnh mà không cần phải xây dựng phim trường vật lý hay đi khảo sát địa điểm. Điều này khẳng định rằng vai trò của những người tạo ra bối cảnh kỹ thuật số bằng AI sẽ sớm thay thế một phần lớn các quy trình sản xuất vật lý tốn kém.

Ông trùm truyền thông Tyler Perry, - Ảnh: Shutterstock

"Bom ấn" từ phòng ngủ

Trước đây, thuật ngữ "bom tấn" (blockbuster) luôn đi kèm với con số ngân sách hàng trăm triệu USD. Chỉ có các hãng phim lớn như Disney, Warner Bros hay Universal mới đủ tiềm lực tài chính để chi trả cho hàng nghìn nghệ sĩ VFX, diễn viên quần chúng và các đại cảnh cháy nổ. Nhưng AI đang san phẳng sân chơi này. Chúng ta đang tiến tới một tương lai nơi một cá nhân với tư duy xuất sắc, một kịch bản hay và khả năng làm chủ công cụ AI có thể tạo ra một bộ phim có chất lượng hình ảnh ngang ngửa với các siêu phẩm Hollywood ngay tại phòng làm việc của mình.

Jeffrey Katzenberg, cựu chủ tịch Walt Disney Studios và đồng sáng lập DreamWorks, đã đưa ra một dự báo chấn động tại diễn đàn kinh tế mới của Bloomberg. Ông cho rằng AI sẽ cắt giảm đến 90% chi phí làm phim hoạt hình. Theo Katzenberg, trong quá khứ cần 500 họa sĩ làm việc trong 5 năm để tạo ra một bộ phim hoạt hình đẳng cấp thế giới, nhưng với AI, con số đó có thể rút xuống chỉ còn vài tuần đến vài tháng với một nhóm nhỏ nhân sự. Điều này đồng nghĩa với việc rào cản gia nhập ngành điện ảnh đỉnh cao đang bị hạ xuống mức thấp nhất trong lịch sử.

Ông Jeffrey Katzenberg - Ảnh: Getty

Các nhà làm phim độc lập giờ đây không cần phải lo lắng về việc thuê trực thăng để quay toàn cảnh, hay thuê hàng nghìn diễn viên quần chúng cho một cảnh chiến trận. AI có thể sinh ra những đại cảnh đó với độ chân thực đáng kinh ngạc. Joe Russo, đạo diễn của "Avengers: Endgame", cũng từng chia sẻ với tạp chí Variety và tại Liên hoan phim Quốc tế Sands rằng chỉ trong vòng hai năm tới, AI sẽ có khả năng tạo ra một bộ phim hoàn chỉnh. Ông hình dung về một tương lai nơi khán giả có thể yêu cầu AI tạo ra một bộ phim lãng mạn với hai ngôi sao Marilyn Monroe và Humphrey Bogart, và hệ thống sẽ tự động xây dựng cốt truyện, hình ảnh và giọng nói.

Đối với các nhà làm phim trẻ và độc lập, điều này mở ra cơ hội để họ tập trung tối đa vào "câu chuyện" - cốt lõi của điện ảnh - thay vì bị bó buộc bởi "ngân sách". Một nhà làm phim đa năng trong kỷ nguyên mới sẽ là người kiêm nhiệm cả vai trò biên kịch, đạo diễn, và giám đốc hình ảnh (DOP). Nhưng thay vì cầm máy quay, họ cầm chuột và bàn phím để chỉ đạo các thuật toán. Các công cụ như Midjourney để thiết kế nhân vật, Runway để tạo chuyển động, và ElevenLabs để lồng tiếng đang tạo nên một hệ sinh thái sản xuất phim khép kín cho cá nhân.

Thách thức và bản sắc của con người trong kỷ nguyên máy móc

Tuy nhiên, bức tranh tương lai không chỉ toàn màu hồng. Sự trỗi dậy của AI và các vị trí mới như Prompt Engineer cũng đặt ra những câu hỏi lớn về bản quyền, đạo đức nghề nghiệp và số phận của lực lượng lao động truyền thống. Cuộc đình công lịch sử của Hiệp hội Diễn viên Màn ảnh (SAG-AFTRA) và Hiệp hội Biên kịch Mỹ (WGA) vào năm 2023 là minh chứng rõ nét nhất cho nỗi lo sợ bị thay thế bởi máy móc. Các diễn viên lo ngại hình ảnh và giọng nói của họ bị AI sao chép mà không được trả phí, trong khi các biên kịch lo sợ AI sẽ "xào nấu" lại các kịch bản cũ để tạo ra nội dung mới.

Hoàng loạt biên kịch Hollywood đã đình công vì những bấp bênh trong công việc vào năm 2023 - Ảnh: Variety

Mặc dù AI có thể tạo ra hình ảnh đẹp và giảm chi phí, nhưng yếu tố "cảm xúc con người" vẫn là rào cản lớn nhất mà máy móc chưa thể vượt qua. Một bộ phim hay không chỉ là sự tổng hòa của các điểm ảnh (pixels) sắc nét, mà là sự rung cảm của nhịp điệu, sự tinh tế trong diễn xuất và những ẩn ý nghệ thuật mà chỉ con người mới thấu hiểu. Do đó, vai trò của người "Nhà làm phim đa năng" càng trở nên quan trọng. Họ không được phép lười biếng phó mặc cho AI, mà phải dùng AI như một công cụ để khuếch đại tầm nhìn nghệ thuật của mình. Prompt Engineer giỏi không phải là người để AI tự do sáng tạo, mà là người biết cách kìm hãm sự hỗn loạn của thuật toán để hướng nó về đúng ý đồ cảm xúc của đạo diễn.

Con người đang bước vào giai đoạn tái định nghĩa khái niệm "nhà làm phim". Trong tương lai, kỹ năng quan trọng nhất có thể không còn là việc biết sử dụng phần mềm dựng phim Adobe Premiere hay biết cách setup đèn ARRI, mà là khả năng tư duy ngôn ngữ, tư duy thẩm mỹ và khả năng quản lý các mô hình AI. Những bộ phim bom tấn trong thập kỷ tới có thể sẽ không được ghi danh với hàng nghìn cái tên chạy dài ở phần credit cuối phim, mà có thể chỉ là một nhóm nhỏ những "nghệ sĩ kỹ thuật số" đã cùng nhau điều khiển một dàn nhạc giao hưởng của các thuật toán. Đó là một tương lai vừa hứa hẹn sự bùng nổ của sáng tạo cá nhân, vừa đòi hỏi sự thích nghi khắc nghiệt của cả một ngành công nghiệp trăm tuổi.

Hoàng Vũ