Kỷ nguyên dữ liệu: Tầm nhìn và 5 đột phá chiến lược 2026

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, đã chủ trì phiên họp lần thứ nhất của Ban Chỉ đạo để thảo luận về quy chế hoạt động và kế hoạch triển khai các nhiệm vụ trọng tâm. Với tinh thần quyết liệt, Thủ tướng khẳng định dữ liệu chính là "tư liệu sản xuất mới", là huyết mạch đóng vai trò quyết định đến sự phát triển của nền kinh tế số và chủ quyền quốc gia.

Tầm nhìn chiến lược: Dữ liệu là tài sản, an ninh là trọng yếu

Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định: "Mất dữ liệu là mất thông tin, mất thông tin là mất an ninh và mất an ninh là mất quyền tự chủ".

Tại phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc xác định dữ liệu là tài nguyên chiến lược cần được huy động để làm giàu thành tài sản.

Trích dẫn khẳng định của Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng nêu rõ dữ liệu số hiện nay là sức mạnh quốc gia, tương tự như tài nguyên thiên nhiên hay vị trí địa lý trước đây.

Thủ tướng đặc biệt lưu ý về mối quan hệ giữa dữ liệu và an ninh: "Mất dữ liệu là mất thông tin, mất thông tin là mất an ninh và mất an ninh là mất quyền tự chủ". Do đó, việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu phải đảm bảo nguyên tắc: Đúng, đủ, sạch, sống, liên thông và thống nhất dùng chung. Mục tiêu chiến lược được đặt ra là đến năm 2030, trên 90% hoạt động hành chính của Việt Nam sẽ được thay thế bằng xử lý dữ liệu số.

5 đột phá chiến lược để vươn mình trong kỷ nguyên số

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Thủ tướng đã chỉ đạo thực hiện đồng bộ 5 đột phá chiến lược nhằm tạo ra bước phát triển bứt phá cho kinh tế dữ liệu:

1. Đột phá về thể chế dữ liệu: Hoàn thiện khung pháp lý để khơi thông nguồn lực.
2. Đột phá về hạ tầng dữ liệu: Gắn liền với sự tự chủ trong phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).
3. Đột phá về nhân lực dữ liệu: Tập trung đào tạo chuyên gia trình độ cao, đặc biệt là các vị trí kiến trúc sư trưởng.
4. Đột phá về cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành: Tạo lập nền tảng dữ liệu hiện đại, tin cậy.
5. Đột phá về hệ sinh thái và kinh tế dữ liệu: Đưa kinh tế dữ liệu trở thành mũi nhọn tăng trưởng.

Đồ họa - NP

Lộ trình hành động quyết liệt trong năm 2026

Dựa trên các đột phá nêu trên, Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành với mốc thời gian hoàn thành nghiêm ngặt ngay trong năm 2026:

Bộ Công an được giao trọng trách hoàn thiện Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo ngay trong tháng 01.2026. Đồng thời, trong Quý I, cần ban hành cơ chế đột phá cho Trung tâm Sáng tạo dữ liệu quốc gia và lộ trình chuyển dịch hạ tầng dữ liệu của các địa phương về Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1. Riêng Bộ Nội vụ phải hoàn thành làm sạch và đối soát 100% dữ liệu về cán bộ, công chức với CSDL quốc gia về dân cư.

Quý II/2026 - giai đoạn tập trung vào các cơ chế thị trường. Bộ Công an phối hợp xây dựng cơ chế tổ chức Sàn dữ liệu và chính sách phát triển kinh tế dữ liệu. Bộ Tài chính chịu trách nhiệm xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, phí khai thác và các chính sách ưu đãi thuế, vốn cho doanh nghiệp công nghệ.

Cũng trong Quý II/2026, hàng loạt cơ sở dữ liệu quan trọng phải đi vào vận hành ổn định, bao gồm: CSDL thanh tra kiểm soát tài sản, thu nhập (Thanh tra Chính phủ); CSDL xử lý vi phạm hành chính (Bộ Công an); CSDL ngành nông nghiệp; và CSDL ngành y tế với thông tin theo thời gian thực.

Phương châm hành động và kỳ vọng

Để vượt qua những tồn tại như tình trạng "cát cứ" dữ liệu hay hạ tầng còn thiếu và yếu, Thủ tướng yêu cầu các cấp lãnh đạo phải phát huy vai trò người đứng đầu, xem kết quả là thước đo cao nhất. Việt Nam sẽ đẩy mạnh thu hút nguồn lực FDI để xây dựng các siêu trung tâm dữ liệu AI và tăng cường hợp tác quốc tế để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Với sự chủ động và sáng tạo của toàn hệ thống chính trị, Thủ tướng tin tưởng rằng phát triển dữ liệu sẽ tạo ra chuyển biến mạnh mẽ, góp phần tăng trưởng kinh tế hai con số và nâng cao đời sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân trong thời gian tới.

Nam Phong