Kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19-8-1945 - 19-8-2026): Cảm xúc về những ngày thu Tháng Tám
Đã 81 mùa thu, nhưng hào khí của những ngày tổng khởi nghĩa giành chính quyền vẫn vẹn nguyên trong trái tim của mỗi người dân Việt Nam. Dưới ánh sáng của Đảng, sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa dân tộc ta bước qua đêm dài nô lệ, vươn lên làm chủ đất nước. Và đó là nguồn cảm hứng bất tận cho các thế hệ nhà thơ Việt Nam.
Những vần thơ đi cùng năm tháng
Cách mạng Tháng Tám - bản anh hùng ca chói lọi của dân tộc. Chỉ trong một thời gian ngắn, Nhân dân ta khắp nơi trong nước đã vùng lên giành chính quyền về tay mình. Ghi lại cảm xúc về sự kiện lịch sử trọng đại đó, nhà thơ Tố Hữu trong bài “Huế tháng Tám” đã viết: “Ngực lép bốn ngàn năm, trưa nay cơn gió mạnh/Thổi phồng lên. Tim bỗng hóa mặt trời…”. Bài thơ được viết đúng vào những ngày khởi nghĩa giành chính quyền đang sục sôi khắp nơi, nên thật dễ hiểu với những cảm xúc dâng trào, vỡ òa của nhà thơ cách mạng Tố Hữu. Sau bao máu lửa, xiềng gông tác giả đã không giấu được niềm vui quá lớn của bản thân và dân tộc. “Gió gió ơi! hãy làm giông làm tố/Cuốn tung lên cờ đỏ máu thơm tươi!/Vàng vàng bay đẹp quá, sao sao ơi!/Ta ngã vật trong dòng người cuộn thác”.
Hình ảnh mít tinh Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 tại Quảng trường Nhà hát Lớn Hà Nội. Ảnh tư liệu.
Với “ông hoàng thơ tình” Xuân Diệu, trong những ngày sục sôi khí thế cách mạng của dân tộc, con tim lãng mạn của ông cũng hòa chung nhịp đập với Nhân dân. Trong bản tráng ca “Ngọn quốc kỳ” được ông viết vào tháng 11-1945 đã khắc họa lại hành trình cách mạng của dân tộc bằng thơ. Trong đó, có những câu đầy tự hào: “Gió bay đi mà nhạc cũng bay theo/ Đưa tin mới khắp trên trời đất Việt/Hoa cỏ đón mà núi sông cũng biết/Cờ Việt Nam oanh liệt gió mừng bay/Vàng huy hoàng sinh giữa thắm hây hây/Thắm lộng lẫy nở quanh vàng rực rỡ/Tất cả vải là một cười thắm đỏ/Tất cả cờ là một tiệc triêu dương!”. Tác giả chỉ khắc họa về lá cờ đỏ sao vàng của dân tộc nhưng vẫn mang đến không khí tràn ngập ánh sáng của cách mạng.
Nhà thơ Nguyễn Đình Thi trong bài thơ “Đất nước” đã khắc họa không khí ngày Tổng khởi nghĩa với những câu thơ: “Súng nổ rung người giận dữ/Người lên như nước vỡ bờ/Nước Việt Nam từ máu lửa/Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”. Không khí hào hùng, quật khởi đó được hiện diện cụ thể trong bài “Tổng khởi nghĩa” của nhà báo, nhà thơ cách mạng Xuân Thủy: “Từ Hà Nội, đến Huế, Sài Gòn/Từ bản muôn xa đến xã thôn/Sóng cuộn biểu tình lên lớp lớp/Đỏ rừng cờ nghĩa, trắng rừng gươm”.
Tiếp nối mạch nguồn cảm xúc
Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân vào tháng 8-1945 là sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. Biết bao nhà thơ yêu nước đã dành những tình cảm, cảm xúc chân thành, sâu sắc nhất để viết về sự kiện đó. Và mạch nguồn cảm xúc về mùa thu Cách mạng Tháng Tám vẫn được tiếp nối đến hôm nay. Ở xứ Trầm Hương, nhiều nhà thơ đã hướng mạch cảm xúc của mình với những cảm nhận riêng tư, nhưng cũng rất đỗi tự hào. Nhà thơ Tô Hằng Thanh trong bài “Tháng Tám mùa thu” đã chia sẻ những cảm xúc: “Em nhớ mãi mùa thu năm ấy/Người ra đi đầu không ngoảnh lại/Bước chân trần muôn dặm cứu non sông/Ngày thu ấy rợp cờ hoa/Lòng người theo tiếng ca - niềm tin cách mạng...”. Dấu ấn về mùa thu khởi nghĩa của dân tộc in sâu đậm trong trái tim, khối óc của mỗi người dân Việt Nam. Nên cứ mỗi mùa thu về, lòng người lại hướng về mùa thu cách mạng năm 1945. Nhà thơ Tô Hằng Thanh cũng chung niềm tin và nỗi nhớ đó. “Mùa thu về nhớ mùa thu cách mạng/Nắng đầu mùa khẽ rơi theo tiếng lá/Cơn mưa dịu dàng ướt vạt áo mong manh/Thu về thẳm xanh/Biếc trời Tháng Tám".
Tác giả Lê Việt Hùng viết về cảm xúc ngày Tổng khởi nghĩa từ chính câu chuyện riêng của gia đình mình để khắc họa nên không khí của toàn dân. Trong bài thơ “Nhớ mùa thu xưa”, ông viết: “Cha kể rằng, chưa một lần gặp ông/lúc bà sinh trong ổ rơm góc bếp/là khi ông cầm dao, vác cuốc/cùng đoàn người cướp chính quyền về tay Nhân dân…”. Qua lời kể của những người đi trước, nhưng với tâm hồn, trái tim của một người yêu nước, nhà thơ Lê Việt Hùng cũng hình dung được cảnh: “Khắp ngả đường xóm thôn rầm rầm/những người dân nghèo bị áp bức/đi chân trần, áo nâu sống đời nô bộc/cùng đứng lên truyền lửa cho nhau/Lửa Việt Minh rực đỏ thắm màu máu Lạc Hồng…”. Không khí ngày Tổng khởi nghĩa sôi sục khắp nơi, những con người bao nhiêu năm chịu cảnh lầm than, nô lệ nay đứng lên: “Người cần lao nắm chặt tay vững vàng/xông vào đồn cướp súng giết giặc/bắt Việt gian, đuổi thực dân xâm lược/lá cờ đỏ sao vàng phấp phới trên quê hương”.
Khi viết về mùa thu cách mạng, chúng ta lại bồi hồi nhớ đến Bác Hồ kính yêu. Cố nhà thơ Giang Nam trong bài “Ngày Bác đọc tuyên ngôn” đã viết nên những câu thơ thấm đẫm tình cảm giữa lãnh tụ với Nhân dân: “Bác đứng giữa lòng dân/Hà Nội ơi, Hà Nội/Vinh quang này muôn thuở/Tám mươi năm mới có một ngày/Bác nhìn xuống vẫy tay/Cố nén dòng nước mắt/Ơi! Những người đã mất…”. Còn với nhà thơ Thu Khánh trong bài “Mùa thu - Tháng Tám” ghi lại cảm xúc của người dân hôm nay khi về với Thủ đô. “Tháng Tám, trời Thu, xanh sắc ngọc/Con về Hà Nội, nắng vàng tươi/Vẫn cứ như xưa, mùa Thu ấy/Tiếng Bác âm vang giữa triệu người…”.
Hành trình Cách mạng Tháng Tám vẫn được tiếp nối đến hôm nay và mai sau để đưa đất nước sánh ngang với bạn bè năm châu và hiện thực hóa những khát vọng xã hội chủ nghĩa của bao thế hệ ông cha. Và mỗi mùa thu về, trong cảm xúc của mỗi người vẫn vẹn nguyên những giá trị của những ngày lịch sử.